Vildi af­nema reglur um for­mann en fær tíu mánaða bið­laun

Maríanna H. Helgadóttir, formaður Félags íslenskra nátttúrufræðinga frá 2016 og starfsmaður þess til átján ára, birti pistil formanns í janúarfréttabréfi félagsins. Þar lýsti hún því yfir að hún vildi halda áfram í starfi formanns. 

„Svo mér sé unnt að bjóða áfram fram krafta mína, í ykkar þágu, þá þarf að breyta lögum félagsins hvað varðar þann fimm skipta hámarksfjölda sem unnt sé að kjósa formann,“ sagði hún í bréfinu.

„Mun því á næsta aðalfundi vera lögð fyrir lagabreytingartillaga sem fellir niður þann hámarkstíma sem formaður getur setið, svo félagsfólk geti haft áhrif á það hvort ég geti boðið mig fram áfram á aðalfundi félagsins 2026 eður ei,“ skrifaði hún einnig.

Samkvæmt heimildum fréttastofu vakti tillagan mikla óánægju meðal stjórnarmanna, hún væri ólýðræðisleg og ekki til þess fallin að vernda hagsmuni félagsins. Formaðurinn væri nú komin í námsleyfi og fengi rífleg biðlaun að lokinni formannssetunni. Biðlaun forkólfa stéttarfélaga hafa verið til umfjöllunar undanfarin misseri.

Breyting í þágu einnar manneskju

Fréttastofa heyrði hljóðið í stjórnarmönnum FÍN og gat Benóný Jónsson, meðstjórnandi í stjórninni, staðfest að lagabreytingartillaga Maríönnu formanns hefði vakið átök innan stjórnarinnar. 

„Við vorum ekki tilbúin að breyta lögunum á þennan hátt í stjórninni. Slík breyting hefði bara verið í þágu einnar manneskju en ekki félagsins í heild,“ segir Benóný.

Maríanna hafi ætlað að leggja lagabreytingartillöguna fram í aðdraganda aðalfundar og að sögn Benónýs ákveðið að gera það sjálf frekar en gegnum stjórn félagsins.

„Þá kom stjórnin með aðra lagabreytingartillögu á móti, sem var samþykkt, um að það yrði sett laganefnd á fót. Hún ætti að skila af sér eftir ár,“ segir Benóný.  Sú tillaga hefði í raun verið lögð fram til að stöðva lagabreytingartillögu formanns því tillögur sem færu fyrir laganefndina myndu ekki hljóta afgreiðslu á aðalfundi.

Á ekki von á að formaðurinn snúi aftur

„Þegar stjórnin var búin að samþykkja þessa lagabreytingatillögu, þetta var bráðabirgðaákvæði sem átti að bætast í lögin, þá dró Maríanna sína lagabreytingartillögu til baka,“ segir Benóný. 

Stjórnin hafi þá líka afturkallað sína lagabreytingartillögu og breytt henni þannig að stofnun laganefndar yrði borin upp sem ályktun aðalfundar en færi ekki inn í lögin. Hann segir að það hafi endað með því að Maríanna fór frá en sagði ekki af sér formennsku.

„Í framhaldinu af þeim stjórnarfundi tilkynnti hún um námsleyfi sitt og samdi við framkvæmdastjórn FÍN um framhaldið,“ segir Benóný og bætir við

Hún kemur þá aftur eftir áramót? Liggur það fyrir?

„Ég get ekki svarað því en ég sé ekki fyrir mér að hún komi aftur. Ég á ekki von á því. En við munum hafa aðgang að hennar reynslu, að sagt er. Hún hefur tjáð framkvæmdastjórn að hún verði til ráðgjafar á þessum tíma sem hún er í námsleyfi,“ segir Benóný.

Bæði formaður og framkvæmdastjóri

Ekki nóg með að lagabreytingartillagan hafi vakið óánægju heldur segir Benóný að fólk hafi einnig verið óánægt með það að Maríanna skyldi sinna bæði stöðu formanns og framkvæmdastjóra. Báðar stöður séu launaðar.

Maríanna hefur frá ár­inu 2006 verið fram­kvæmda­stjóri fé­lags­ins og hefur frá því hún tók við formennsku sinnt báðum hlutverkum. Þar áður sat hún í stjórn FÍN frá 1999 til 2004 og hefur því verið í kvartöld hjá félaginu.

Eftir að Maríanna fór í námsleyfi tók Þorkell Heiðarsson, varaformaður stjórnarinnar, við formennsku. Orri Þrastarson, verkefnastjóri kjaramála, tók hins vegar við framkvæmdastjórastöðunni.

Réttindi formanns í samræmi við starfsaldur

Fréttastofa ræddi við Þorkel Heiðarsson, sitjandi formann FÍN, um meintan starfslokasamning við Maríönnu sem hann neitaði fyrir.

„Það er ekki búið að gera starfslokasamning,“ sagði Þorkell. 

„Formaður félagsins er í námsleyfi til loka árs og í sjálfu sér, miðað við hennar starfsaldur hjá félaginu, átti hún það inni og það er í samræmi við hennar samning. Þetta er innan hennar ráðningarsamnings.“

Hún kemur þá aftur eftir áramót?

„Eins og staðan er núna er það þannig já, það er ekkert annað ákveðið. Hún er raunverulega í námsleyfi,“ segir Þorkell. Formaðurinn hefði starfað fyrir félagið í rúm 20 ár og væri því með réttindi sem starfsmaður í samræmi við.

Þykir ekki óvenjulegt að formaður sé líka framkvæmdastjóri?

„Það er kannski óvenjulegt en þó ekki óþekkt vegna þess að þetta fer svolítið eftir stærð félaganna. Hins vegar er það eitthvað sem mjög margir hafa talið óheppilegt og ég persónulega er sammála því. Þess vegna sé skynsamlegt að breyta því og hafa þetta aðskilið,“ segir Þorkell.

Snýr aftur eftir áramót ef allt gengur að óskum

Fréttastofa ræddi einnig við Maríönnu H. Helgadóttur sem sagði að tvær af þremur lagabreytingartillögum sínum myndu fara fyrir aðalfundinn á eftir. Hún hafi dregið þá þriðju, um afnám hámarkssetu formanns, til baka eftir samtöl við stjórnina.

„Ég er búin að vera í mörg ár hjá félaginu, byrjaði þar í desember 2006 sem framkvæmdastjóri og síðar sem formaður og á rétt á námsleyfi eins og aðrir,“ segir Maríanna aðspurð út í námsleyfi sitt.

„Ég er í MBL-námi við Bifröst núna og er að lesa undir próf þessa dagana. Ég vonast til þess að ljúka þessu námi um næstu áramót. Ég ákvað að nýta tækifærið og óska eftir námsleyfi og stjórnin samþykkti það,“ segir hún.

Hvað tekur við eftir námsleyfið?

„Ef allt gengur að óskum hjá mér út þetta árið þá er ég að koma til starfa 1. janúar og réttilega klára mína fjóra mánuði,“ segir Maríanna.

Mun eiga rétt á tíu mánaða biðlaunum

Sérðu fyrir þér að halda áfram hjá félaginu í öðrum störfum?

„Það á eftir að koma í ljós, ég er ekki farin að hugsa svo langt. Ég er í námsleyfi og er ekkert að fara að sækja mér um nýja vinnu, ég er enn formaður félagsins,“ segir Maríanna.

Færðu biðlaun þegar þú lýkur formannssetunni?

„Ef ég man þetta rétt er þetta einn mánuður fyrir hvert ár sem þú átt rétt á biðlaunum,“ segir hún. „Ég mun eiga rétt á tíu mánuðum þegar þar að kemur.“

Biðlaunaréttindin byggi á verklagsreglum félagsins.

„Það er verklagsregla þannig að þeir sem bjóða sig fram sem formaður viti að hverju þeir ganga. Það er ekkert sjálfgefið að formaður sé í fullu starfi, oft er fólk að vinna einhvers staðar annars staðar. Við erum með réttindi á grundvelli samninga okkar sem við gerum á almennum markaði,“ segir Maríanna.