Telur furðu­legt að „banki allra lands­manna“ veiti ekki íbúðalán í dreif­býli

Samkvæmt svörum frá Landsbankanum veitir bankinn almennt ekki íbúðalán vegna íbúðarhúsnæðis sem stendur á stökum íbúðarhúsalóðum í dreifbýli. Íbúðarhúsnæði á bújörðum, með veði í viðkomandi bújörð, uppfylli hins vegar yfirleitt skilyrði um íbúðalán hjá bankanum, og þá gæti önnur fjármögnun staðið til boða. Önnur fjármögnun, á borð við sumarhúsa- eða frístundalán, eru yfirleitt á óhagstæðari kjörum.

Þá er dreifbýli ekki sérstaklega skilgreint í lánareglum bankans en horft er til þess að „dreifbýli sé andstæða við þéttbýli,“ að því er fram kemur í svari Landsbankans frá því í haust. Hvert tilvik sé engu að síður skoðað og metið en meðal þess sem lagt sé mat á er staðsetning, skipulagsmál og þjónusta, bæði á staðnum og af hálfu viðkomandi sveitarfélags.

Vakti furðu fjármálaráðherra

Ólíkt Landsbankanum, gilda almennt engar sambærilegar sérreglur um íbúðarlán í dreifbýli hjá hinum stóru viðskiptabönkunum, samkvæmt svörum frá Íslandsbanka og Arion banka við fyrirspurn fréttastofu. Samkvæmt lánareglum Íslandsbanka er heimilt að veita allt að 70% af fasteignamati í húsnæðislán á eignir í dreifbýli, með möguleika á viðbótarláni í formi útibúaláns upp í allt að 80% af kaupverði eða verðmati. Tekið er fram í svörum beggja banka að öll mál séu skoðuð og forsendur metnar í hverju tilfelli fyrir sig og reynt að leita lausna með viðskiptavinum.

Sigurður Ingi Jóhannsson, formaður Framsóknarflokksins, fékk málið inn á sitt borð á meðan hann gegndi embætti fjármálaráðherra. „Rétt fyrir kosningarnar, eða í kosningabaráttunni, bárust mér erindi sem ég hafði hug á að taka á og spyrja Landsbankann vegna þess að þetta vakti furðu mína, að banki allra landsmanna í eigu þjóðarinnar, túlkaði það svo að íbúðarhús, óháð því hvernig þau væru og metin, að ef þau væru í dreifbýli að þá lánaði bankinn einfaldlega ekki til þeirra, það þótti mér sérkennileg ákvörðun,“ segir Sigurður Ingi.

Hann telur ljóst að um ákveðið byggðamál sé að ræða. „Nú vitum við það auðvitað, að bankarnir stóru þrír, líta á landið talsvert mismunandi augum og því miður er það oft svo að við sem búum úti á landi njótum ekki sambærilegra kjara og þeir sem búa í þéttbýli og hvað þá þeir sem eru á höfuðborgarsvæðinu. En þarna finnst mér steininn taka úr, þegar ekki er metið í raun og veru verðmæti húseignarinnar og veðhæfi, heldur bara sagt að þar sem að húsið er í dreifbýli mun Landsbankinn ekki vera tilbúinn að veita lán,“ segir Sigurður Ingi.

„Höfuðborgarstimpill“ á ríkisstjórninni

Hann hugðist fylgja málinu eftir áður en brast á með kosningum, en vonast nú til að geta tekið málið upp á vettvangi stjórnarandstöðu. „Ég ætlaði nú bara að kalla eftir viðbrögðum frá bankastjórninni og yfirmönnum bankans en þá komu kosningar, þannig að nú vona ég að ég geti haft tækifæri til þess að fylgja því eftir á þingi.“

Hann kveðst hóflega bjartsýnn um það að ný ríkisstjórn aðhafist hvað þetta varðar. „Við munum án efa taka þetta upp á vettvangi stjórnarandstöðu. Ég skal alveg viðurkenna það að það er talsverður höfuðborgarstimpill á ríkisstjórninni og í aðgerðaráætlun hennar í 23. liðum er ekkert sérstaklega jákvætt sem að við sem búum á landsbyggðinni megum búast við. En sjáum til, gefum þeim tækifæri,“ segir Sigurður Ingi.