Heims um ból, frið­sælt skjól

Ísland hefur varið titilinn um friðsælasta land í heimi síðan árið 2008. Hér er gott að vera, hér eigum við flest öll von á því að börnin okkar geti alist upp í friðsælu umhverfi með aðgang að öllu því sem hugurinn girnist. Allt samfélagið er stillt inn á það að aðstoða þau, vinna fyrir því að mannréttindi þeirra og aðgengi að heiminum sé betra en það sem fullorðna fólkið ólst upp við. Við viljum ala upp í þeim sterka rödd, rödd sem talar gegn óréttlæti og hjálpar vinum sínum þegar þeim er strítt í skólanum. Við viljum að þau standi fast í lappirnar og segi frá, hendi þau eitthvað, eða verði þau vitni að eitthverju sem ekki er rétt.

Þann 8. desember 2023 sáum við fullorðna fólkið beita þessari aðferð, beita friðsamlegri og ofbeldislausri tjáningu til þess að benda á það sem ekki er rétt. Um hádegisbilið átti að fara fram viðburður í Veröld, húsi Vigdísar sem haldinn var til heiðurs 75 ára afmælis mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna. Við byrjun fundar var tilkynnt að Katrín Jakobsdóttir Forsætisráðherra sem flytja átti opnunarávarp hefði forfallast, og féll það í skaut Bjarna Benediktssonar nýs Utanríkismálaráðherra að flytja opnunarávarpið. Gekk hann upp í pontu, en við það stóð hópur fólks upp með borða þar sem á stóð "Stjórnmálaslit og viðskiptabann á Ísrael". Í kjölfarið gekk að honum kona og sáldraði yfir Bjarna Benediktsson rauðu glimmeri. Á samfélagsmiðlum hefur mikið verið rætt um mótmælin, er þetta árás? Þarf að auka löggæslu yfir ráðamönnum þjóðarinnar? Þurfa ráðamenn þjóðarinnar lífverði?

Glimmeri var sáldrað yfir utanríkisráðherra Íslands, ræða var lesin upp og mótmælendur héldu kyrru fyrir í sætum sínum með uppréttar rauðmálaðar hendur. Bjarni Benediktsson gekk út. Fegurðin bar kappið ofurliði.

Ég flutti heim til Íslands fyrir viku síðan. Frá mínum bæjardyrum séð voru þessi mótmæli eins og að fá knús sem sagði velkomin heim í friðsæla skjólið. Hér er rétturinn til mótmæla virtur og virkur, hér notum við orð, list og glimmer - höfum hátt og krefjumst réttar fyrir þau sem minna mega sín. Hátt og skýrt. Friðsamlega og ofbeldislaust.

Við búum í það friðsælu landi að hér er að fara fram alvarleg umræða um það hvort auka þurfi löggæslu yfir ráðamönnum vegna friðsælla mótmæla. Líkt og fjallað var um fyrr í dag er málið komið á borð héraðssaksóknara. Að sjálfsögðu fagna ég allri umræðu um öryggi okkar allra og telji fagaðilar það að hér sé um raunverulega ógn að ræða þá trúi ég og treysti ég þeim til að taka faglega ákvörðun.

En minna skal á það að það er allt í lagi og í raun og veru einkennismerki heilbrigðs lýðræðis að ráðamenn þess séu gagnrýndir fyrir ákvarðanir sínar í embætti og þau krafin um rökstuðning. Það er ekki slæmt. Við verðum ávallt að standa vörð okkar um rétt til þess að gagnrýna ráðamenn okkar. Friðsamlega og ofbeldislaust, því jú - þegar farið er um öll heimsins ból þá er á Íslandi hið friðsælasta skjól.

Höfundur er starfsmaður Aurora Foundation í Síerra Leóne.