Lofa loks lausn á eilífðarmáli sem hreyfðist þó ekkert á síðasta kjörtímabili

Á sama tíma og staða einkarekinna fjölmiðla fer sífellt versnandi aukast tekjur Ríkisútvarpsins á öllum sviðum, hvort sem er í auglýsingum eða notendagjöldum. Nú er svo komið að RÚV tekur til sín meira en fjórðung heildartekna íslenskra fjölmiðla og hlutfallið hefur ekki verið hærra frá því á síðustu öld.

Ríkisstjórnin hefur ítrekað lofað umbótum í umhverfi frjálsra fjölmiðla en á síðasta kjörtímabili komst það ekki lengra en sem nam 400 milljón króna framlagi í beina styrki til handa fjölmiðlum sem dreifðist svo á milli miðla.

Í samanburði má nefna að aðeins í fyrra hækkuðu framlög til RÚV um 430 milljónir; úr 4,6 milljörðum í tæpan 5,1. Þessi hækkun var þannig ein og sér meiri en allir samanlagðir styrkir til allra hinna miðlanna.

Í gær lýsti Lilja Dögg Alfreðsdóttir menningarmálaráðherra því yfir að hún stefndi enn ótrauð á að taka RÚV af auglýsingamarkaði til að jafna stöðuna.

Við höfum séð frá þér ótal yfirlýsinga um að þú hyggist taka RÚV af auglýsingamarkaði og nú kemur enn önnur. Eigum við að taka mark á þessu ef þú segir þetta bara aftur og aftur en það gerist ekki neitt? 

„Þetta sýnir einmitt mína þrautseigju og hversu ákveðin ég er sem stjórnmálamaður, að ef ég tel að eitthvað sé rétt held ég áfram með það þar til ég klára dæmið. Það er þannig í löndunum sem við berum okkur saman við að ríkismiðillinn er ekki á auglýsingamarkaði,“ segir Lilja í samtali við fréttastofu.

„Nú höfum við einhvern tíma til stefnu og ég tel að þetta muni takast. Auðvitað þýðir þetta líka að við þurfum að efla RÚV þá að einhverju öðru leyti og ég hef líka sagt það. En það er ekki hægt að hafa starfsumhverfi fjölmiðla eins og það er í dag. Við höfum séð mjög marga yfirgefa stéttina. Það er ekki gott fyrir íslenskt lýðræði, það er ekki gott fyrir pólitíkina og það er ekki gott fyrir viðskiptalífið,“ segir Lilja.

Ekki hægt að ná samstöðu um niðurskurð

Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra kveðst trúa því að RÚV fari af auglýsingamarkaði á kjörtímabilinu.

„Ég held að það sé kominn tími til að stíga þetta skref og við þurfum að finna leið til að gera það,“ segir Bjarni.

Bjarni kveðst hafa skilning á að aðrir viðri sjónarmið á þá leið að bæta þurfi RÚV tapið.

„Við erum í sjálfu sér ekki að ræða um þetta í því samhengi að við þurfum að skera Ríkisútvarpið stórkostlega mikið niður. Það virðist ekki hægt að ná mikilli pólitískri samstöðu um að draga úr umfangi rekstrarins. Ég teldi það reyndar alveg eiga að vera til skoðunar, hvort þetta umfang sé það sem við viljum búa við til lengri tíma en ekki sníða sér eitthvað stakk eftir vexti,“ segir Bjarni.

Hvort tveggja forsætisráðherra og menningarmálaráðherra segja brýnt að bæta RÚV tapið, en fjármálaráðherra vill ekki hækka útvarpsgjaldið, sem sé í raun bara skattur en ekki iðgjald. 

„Í mínum huga ætti það að koma til skoðunar í þessari umferð hvort við afnemum ekki bara þennan skatt, léttum honum af heimilum og lögaðilum og horfumst bara í augun við kostnaðinn af því að halda úti almannaútvarpi með línu í fjárlögum sem segir hvað reikningurinn er hár,“ segir Bjarni.

Málamiðlana verði líklega þörf þegar kemur að útfærslunni.

„Við viljum öflugt almannaútvarp“

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra talar fyrir því að mótuð sé heildræn stefna fyrir fjölmiðla til framtíðar. 

„Það hefur löngum verið mín skoðun að stefna beri að því að RÚV fari af auglýsingamarkaði. En ég hef líka haft þann skýra fyrirvara að þá þurfi að bæta RÚV það, því að það er eindregin afstaða okkar í minni hreyfingu að við viljum öflugt almannaútvarp,“ segir Katrín.

Öflugt almannaútvarp sé sérstaklega mikilvægt í litlu samfélagi sem þessu.

Hægt væri að bæta RÚV tapið með því að til dæmis hækka einfaldlega útvarpsgjaldið um 2-3.000 krónur á hvern Íslending. Hvergi hefur komið fram hvort sú leið verði farin enda er það enn til umræðu. Hópur sjálfstæðismanna hefur þó í tvígang lagt fram frumvarp sem bannar auglýsingastarfsemi RÚV, en það hefur ekki náð fram að ganga.