Grunur beinist að lykil­vitni í rann­sókninni á morðinu á Olof Palme

Skandia-maðurinn svokallaði var einn af fyrstu mönnunum á vettvang þegar Olof Palme, þáverandi forsætisráðherra Svíþjóðar, var skotinn til bana árið 1986. Nú, 34 árum síðar, beinast grunsemdir manna að því að þetta lykilvitni hafi mögulega verið sá sem banaði Palme.

Rannsóknin á morðinu er sú umfangsmesta í sögu Svíþjóðar og hefur hvílt eins og mara á sænskri þjóðarsál enda hefur ekki tekist að upplýsa um morðingja sjálfs forsætisráðherra landsins.

Krister Petersson, yfirmaður rannsóknarteymisins, greindi frá því fyrr í vikunni að hann búist við að rannsókninni ljúki á næstu mánuðum og að lausn á málinu sé í augsýn. Teymið hafi komist yfir nýjar upplýsingar og telji sig hafa ágæta mynd af því hvað hafi gerst á mótum Sveavägen og Tunnelgatan þetta örlagaríka kvöld, 28. febrúar 1986.

Segja morðingjann látinn

Í gegnum árin hafa alls 133 manns hið minnsta játað að hafa drepið Palme, og hefur rannsóknin teygt sig út fyrir landsteinana – til Suður-Afríku, Írak, Íran. Þá hafa einhverjir haldið samsæriskenningum á lofti um að lögreglan sjálf hafi komið að morðinu.

„Minn skilningur er sá að það hafi verið mikilvægt að koma að og rannsaka málið með nýjum augum, líta vel á hvað fólk hafi sagt og þannig komast að því hvað hafi gerst,“ segir Petersson í samtali við Expressen. Segir hann það vera marga samverkandi þætti sem leiði til þess að rannsóknarteymið telji að rannsókninni geti lokið á næstu mánuðum.

Pettersson segir að sé það á annað borð svo að árásarmaðurinn sé ekki lengur á lífi og því ekki hægt að rétta yfir honum, verði hægt að ljúka rannsókninni. Samkvæmt heimildum Aftonbladet er það einmitt svo. Hinn grunaði er látinn.

Spurt um Skandia-manninn í nýjum yfirheyrslum

Fjölmargir sænskir fjölmiðlar greina nú frá því að það sé maður, sem hafi gengið undir nafninu „Skandia-maðurinn“, sem grunur rannsóknarteymisins beinist að. Lögregla hafi yfirheyrt fjölda fólks að undanförnu og að þar hafi sérstaklega verið spurt um téðan „Skandia-mann“. Petersson segist þó í samtali við Expressen ekki vilja staðfesta hvort að sá sé hinn grunaði.

„Skandia-maðurinn“ starfaði á auglýsingadeild í Skandia-byggingunni í miðborg Stokkhólms á þeim tíma sem morðið átti sér stað. Hann stimplaði sig út úr vinnunni klukkan 23:19 umrætt kvöld og tveimur mínútum síðar var Palme og skotinn til bana.

Steig fram í sænskum fjölmiðlum

Maðurinn var einn sá fyrsti sem steig fram í sænskum fjölmiðlum sem eitt af vitnum árásarinnar og hefur hann margoft komið í viðtal vegna málsins. Expressen segir frá því að Skandia-maðurinn hafi sjálfur haft samband við lögregluna og sagst hafa orðið vitni af árásinni.

Ennfremur segir í sænskum fjölmiðlum að fólk í vinahring Skandia-mannsins hafi greint lögreglu frá því að hann hafi hagað sér undarlega á tímabilinu fyrir og eftir morðið. Lýsingar sjónarvotta á morðingjanum hafi sömuleiðis passað við hann.

Sjónarvottar bentu hins vegar aldrei á Skandia-manninn og hafði hann aldrei stöðu grunaðs manns. Hann lést svo árið 2000.

Bentu á Skandia-manninn í grein 2018

Í grein sænska tímaritsins Filter frá árinu 2018 var því fyrst varpað fram að Skandia-maðurinn kynni að meðhöndla skotvopn og hefði aðgang að Smith & Wesson .357 Magnum, en slík byssa var notuð í morðinu. Morðvopnið hefur þó aldrei fundist.

Áður en greinin birtist greindi fréttamaður Filter lögregluteyminu sem rannsakar morðið á Palme frá innihaldi greinarinnar. Sýndi lögregla gögnunum Filter strax mikinn áhuga. Í greininni kemur fram að Skandia-maðurinn hafi umgengist hóp íhaldssamra manna – manns sem fyrirlitu Olof Palme.

Aftonbladet segir frá því að Skandia-maðurinn hafi átt vin og nágranna sem væri vopnasafnari og þannig hafi hann haft aðgang að bæði vopnum og skotfærum. Umræddur vopnasafnari er ekki lengur á lífi, en dóttir hans ku hafa staðfest hjá lögreglu að vopnin hafi verið seld eftir hans dag. Vopn sem voru áður í eigu vopnasafnarans hafi svo verið tekin til rannsóknar lögreglu eftir skrif Filters.

Telur lögreglu hafa fundið morðvopnið

Leif G.W. Persson, rithöfundur og sérfræðingur sem sænskir fjölmiðlar leita gjarnan til í glæpamálum, segist telja að lögregla hafi nú komist yfir morðvopnið. Eitthvað verði teymið að vera með í höndunum til þess að láta þau orð falla nú að rannsókninni kunni að ljúka innan fárra mánaða. Krister Petersson hefur þó ekkert viljað tjá sig um það enn sem komið er.

Palme var skotinn á þar sem hann var á leið heim ásamt eiginkonu sinni, Lisbeth, eftir að þau höfðu verið í bíói. Hann var svo úrskurðaður látinn á Sabbatsberg sjúkrahúsinu, um hálftíma síðar.

Morðinginn hleypti af tveimur skotum, þar sem annað hæfði Olof Palme í bakið en hitt Lisbeth, áður en hann flúði upp tröppur á Tunnelgatan. Talið er að Olof hafi látist nær samstundis, en Lisbeth slapp mun betur.

Palme var oft í fylgd lífvarða en kaus oft að vera lífvarðalaus og hafði heimild til þess innan ákveðins svæðis í höfuðborginni.