For­dæma­lausar að­gerðir í sögu lýð­veldisins

Samfélagið allt hefur verið virkjað til almannavarna með samkomubanni, öðrum takmörkunum á skólahaldi og samskiptum fólks sem tekur gildi á miðnætti á sunnudagskvöld. Fjöldi viðskiptavina verslana verður takmarkað en forusta almannavarna treystir á almenna skynsemi fólks við framkvæmd reglnanna.

Það dró til stórtíðinda á fréttamannafundi forsætis-, heilbrigðis- og menntamálaráðherra ásamt framvarðasveit almannavarnakerfisins í ráðherrabústaðnum í morgun. Katrín Jakobsdóttir sagði aðstæður kalla á fordæmalausar aðgerðir þar sem stjórnvöld hefðu fylgdu ráðum og leiðbeiningum helstu sérfræðinga.

„Þau tímamót hafa nú orðið að sóttvarnalæknir hefur sent heilbrigðisráðherra erindi með tillögu um samkomubann. En þetta er í fyrsta sinn í lýðveldissögunni sem slík ráðstöfun er lögð til,“ sagði Katrín.

Markmiðið væri eins og hingað til að hemja útbreiðslu kórónuveirunnar, koma í veg fyrir að faraldurinn gengi of hratt yfir, standa vörð um þá sem væru útsettastir fyrir sýkingu og tryggja að heilbrigðiskerfið standist þetta álag.

Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra tilkynnti að samkomubannið tæki gildi á miðnætti næst komandi sunnudag.

„Með takmörkun er þá átt við viðburði þar sem fleiri en hundrað manns koma saman. Slíkir viðburðir verða þar með óheimilir,“ sagði Svandís. Á fámennari mannamótum en hundrað verði tryggt að það séu að minnsta kosti tveir metrar á milli fólks.

Þessar hömlur gilda í fjórar vikur en lögð er áhersla á að þær áætlanir geti breyst. Lilja Alfreðsdóttir menntamálaráðherra sagði samkomubannið einnig ná til skólakerfisins.

„Við erum að gera það sem þarf. Þess vegna hefur verið tekin ákvörðun um að loka tímabundið framhaldsskólum og háskólum. Starf leikskóla og grunnskóla verður heimilt samkvæmt nánari ákvörðun sveitarfélaga,“ sagði Lilja. Framhaldsskólarnir og háskólarnir muni bjóða upp á fjarkennslu á meðan þeir væru lokaðir.

Treysta á almenna skynsemi fólks

Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir segir aðgerðirnar ná til alls samfélagsins, vinnustaða og menningarstofnana þó ekki til Keflavíkurflugvallar og hafna landsins, þótt þar gildi varúðarreglur einnig.

„Verslanir eru ekki undanskildar í þessu.“

Þannig að það verður takmarkað hvað margir geta farið inn í stórar verslanir til dæmis?

„Já, samkvæmt þessum tillögum þá er það þannig,“ sagði Þórólfur. Boð og bönn réðu því ekki hver útkoman verði heldur hvernig hvern og einn hagaði sér.

Forsætisráðherra sagði margt forystufólk í samfélaginu sem væri treystandi til að kynna sér tilmælin og leita sér ráðlegginga hjá heilbrigðisyfirvöldum.

„Það verður ekki lögregla við stórmarkaði. Heldur treystum við á fólkið í landinu til að framfylgja þessu, segir Katrín.

Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn sagði fólk meðal annars þurfa að meta hvort ferðir þeirra og samkomur hefðu áhrif á þá sem veikastir væru fyrir í kringum það.

„Við bara treystum á almenna skynsemi. Það er oft sagt að almenn skynsemi sé ekki mjög almenn. Það á ekki við um Íslendinga. Íslendingar eru almennt mjög skynsamir. Auðvitað höfum við séð fréttir um að það sé að myndast einhver örtröð í búðum og við höfum fréttir af því núna að það sé mjög mikið að gera í verslunum. Það eru til nógar vörur í landinu, það er til nóg af mat. Við þurfum ekki að hafa miklar áhyggjur.