Andskoti hart að vera enn að standa í þessu tíu árum seinna

Agnes Arnardóttir og Jóhannes Sigursveinsson ætla að taka einn dag í einu og reyna að taka slaginn á Íslandi eftir það sem þau kalla sjö ára útlegð í Noregi. Agnes er orðin verkefnastjóri hjá Vestfjarðarstofu á Þingeyri en hjónin fóru illa út úr hruninu haustið 2008.

„Ég er komin heim og búin að fá vinnu. Jói er enn úti en kemur heim í lok mánaðar. Hann á enn eftir að fá vinnu,“ segir Agnes í samtali við Vísi. Hún leigir íbúð en þarf að fá uppáskrift til að mega það enda þau hjónin á vanskilaskrá eftir að hafa misst húsið sitt á sínum tíma.

„Það er andskoti hart að vera enn að standa í þessu tíu árum seinna,“ segir Agnes. 

Þau hjónin sögðu sögu sína í þættinum Nýja Ísland á Stöð 2 á dögunum.

Ólýsanlegt hve erfitt var að standa ekki í skilum

Þau Agnes og Jóhannes tóku myntkörfulán hjá Landsbankanum fyrir hrun til að byggja húsnæði undir gólfefnaverslun sína á Akureyri. Eftir hrun hækkaði lánið og samningar við bankann skiluðu litlu. Þau stóðu frammi fyrir því að leggja heimilið að veði í samningsgerðinni. Þá þyrftu þau að skipta um kennitölu, eitthvað sem Agnes gat ekki hugsað sér.

„Hvernig átti ég að fara að bjarga mínum eigin rassi og láta aðra bera skellinn? Það hvarfalaði bara ekki að mér.“

Hún hafi reynt að semja við bankann um að greiða 64 milljóna króna lán á 25 árum með eðlilegum vöxtum.

„Ég ætla ekki að lýsa því hve erfitt það var að geta ekki staðið í skilum. Það var hrikalega erfitt.“

Þau völdu að leggja heimilið að veði fyrir fyrirtæki sitt. Næstu ár skipust þau á að fara til Noregs að vinna. Agnes á sumrin og Jóhannes á veturna. 

„2013 þá skelltum við í lás og játuðum okkur sigruð. Tókum Norrænu og yfirgáfum landið.“

Í júlí síðastliðnum voru þau komin í erfiða stöðu. Bæði atvinnulaus og mikil óvissa um framhaldið. Heimilið var tekið af þeim þegar þau yfirgáfu Ísland 2013. Jóhannes fékk hjartaáfall og tók tólf mínútur að „ná honum til baka“. Í framhaldinu fékk hann uppsagnarbréf.

Þau lýsa erfiðleikum sínum við að snúa aftur til Íslands. Þau séu útskúfuð, á vanskilaskrá af því þau misstu heimili sitt og fyrirtæki.

„Ég lenti í slag við bankana og missti allt. Húsið og fyrirtækið. Þau eru liðin mörg ár,“ segir Agnes. „Menn fá uppreisn æru fyrir hræðilegri hluti en að hafa fengið lán í Landsbankanum,“ segir Agnes. 

Þau segjast eiga erfitt með að lesa í blöðunum um hin og þessi fyrirtækin sem lifi áfram á kennitöluflakki.

„Maður les í blöðunum að menn og konur með fyrirtæki geti skipt um kennitölur bara eins og að skipta um skítuga sokka, og alltaf haldið áfram,“ segir Jóhannes. 

„Svo er fólk sem neitar að skipta um kennitölu og reynir að halda haus, reynir að borga sínar skuldir, semja um að borga sínar skuldir. Það er sett á kaldan klaka. Það er sett í útlegð.“

Jóhannes lýsir símtali sem hann fékk um árið þar sem hann var beðinn um að gefa upp söluhagnað á húsinu þeirra norðan heiða. 

„Þeir höfðu reiknað út að ég ætti að borga 2,5 milljónir í söluskatt. Bankinn hirti bara húsið, ég hef aldrei fengið neitt uppgjör,“ segir Jóhannes. Hann hafi skrifað „þjófnaður“ á skattskýrsluna.

„Við sitjum hérna og vitum ekkert hvað við eigum að gera. Við erum á svörtum lista. Þetta er svo fáránlegt dæmi þetta hrun, það lenti á saklausu fólki.“

Rætt er við þau Agnes og Jóhannes í síðari hluta myndarinnar Nýja Ísland sem sjá má hér að neðan. Sem fyrr segir eru þau nú flutt til Íslands og búa á Þingeyri. Umfjöllunin um Agnes og Jóhann hefst eftir 23 mínútur í spilaranum.