Leyndardómar Laugardalsstúku

Stúkan sem stendur við Laugardalslaug hlýtur að teljast eitt helsta kennileiti Reykjavíkurborgar. Einkennandi fyrir svæðið allt, dalinn, glæsileg og dularfull í senn. Tákn um stórhug Íslendinga. Á árum áður var þetta háreist bygging en með tímanum hafa nálæg tré og byggingar gert minna úr henni þannig að hún er farin að falla inní hverfið og lætur ekki eins mikið til sín taka og fyrr.

Blaðamaður og ljósmyndari Vísis komust óvænt inn í dularfull salarkynni og skúmaskot í stúkunni og þar kom eitt og annað leyndardómsfullt á daginn. Svo sem dularfullt orgel og leirtau.

Bágborið ástand á stúkunni allri

Stúkan öll er í slæmu ásigkomulagi en ekkert liggur fyrir hvað á að gera við hana; hvort til stendur að rífa bygginguna eða lappa uppá hana.

„Það er rétt að stúkan er lokuð og er í frekar bágu ásigkomulagi,“ segir Bjarni Brynjólfsson upplýsingastjóri Reykjavíkurborgar spurður um bygginguna. Hann segir að það sé verið að taka umhverfi Laugardagslaugar í gegn og fegra með nýrri hellulögn og fleiru.

En, það er ekkert deiliskipulag í gangi varðandi stúkuna. Þar er ýmis starfsemi í gangi á jarðhæð, aðstaða fyrir starfsmenn, sturtur og eimbað,“ segir Bjarni.

En, svo er það efri hæðin bakatil sem við eigum eftir að kynnast nánar.

Kostnaðarsamt að gera við stúkuna

Einar Sveinsson arkitekt og húsasmíðameistari borgarinnar teiknaði bæði laugina og stúkuna auk þeirra Bjarna Konráðssonar og Jens Einars Þorsteinssonar.

Að sögn Bjarna heyrir byggingin, sem og aðrar byggingar í eigu Reykjavíkurborgar, undir eignasjóð og viðhald er á könnu skrifstofu eigna og atvinnuþróunar og umhverfis og skipulagssviðs.

Það var og.

„Það hafa ekki komið neinar staðfestar hugmyndir um að rífa stúkuna eða aðra notkun á henni. Líklegra er að það verði gert við hana en það er kostnaðarsamt og hefur ekki verið ákveðið.“

Fúkkalykt í skúmaskotum

Byggingin er einstök. Og bak við stúkuna eru veglegar tröppur og þar eru salarkynni sem ekki hefur verið vitað hvað hýsti. Þegar útsendarar Vísis áttu þar leið um bar svo til að hurðirnar þar inn voru opnar og í nafni upplýsingarinnar spurðu blaðamaður og ljósmyndari hvorki kóng né prest og ráku þar inn nefið.

Og það sem nefið nam var megn fúkkalykt.

Ljóst má vera að þarna var engin starfsemi og hefur sennilega aldrei verið. Þrátt fyrir húsnæðisskort og vöntun á plássi hefur skrifstofa eigna og atvinnuþróunar og umhverfis og skipulagssviðs aldrei séð neina sérstaka ástæðu til að nýta þetta rými. Ekki einu sinni sem geymslu.

Dularfulla orgelið í stúkunni

Vegsummerki; sönnunargögnin eða vísbendingarnar, sem mátti finna þarna voru komin til ára sinna. Þarna voru nokkur herbergi, vel undir súð eðli máls samkvæmt og svo skot innaf þeim. Munirnir sem voru þarna komu á óvart; gamalt fótstigið orgel undir teppi. Blaðamaður gat ekki stillt sig um að prófa að stíga það og pota í hljómborðið en hljóðfærið var rammfalskt og hafði greinilega verið þarna árum saman. Þá var þarna matar- og bollastell í nokkrum kössum.

Rafmagnstöflur voru þarna en ævafornar og komnar til ára sinna. Og dularfullt fornt tæki sem hafði verið fest þarna á vegg, væntanlega til að mæla togkraft. Þá vitum við það.

Annars var þarna ekki margt að finna og talsvert pláss ónýtt. Í einum endanum hafði greinlega verið gert ráð fyrir salernisaðstöðu, í sæmilega góðu rými en þar höfðu ekki verið settar upp neinar hlandskálar, klósett eða vaskar.

Þó í þessu rými væri veruleg fúkkalykt og heldur óvislegt var ekki svo að þarna væri sóðalegt. Engir kettir eða annað kvikt virðist hafa komist þarna inn í skjól, þannig að væntanlega hafa þessar vistarverur verið kyrfilega aflæstar.

Glæsilegasta sundlaug í Evrópu

Að endingu örlítil sagnfræði: „Þetta er glæsilegasta sundlaug, sem ég hef séð í Evrópu,“ sagði Frede Borre, forseti danska sundsambandsins um sundlaugina í Laugardal.

Þetta má lesa í Morgunblaðinu laugardag 23. júlí 1966. Blaðamaður segir að hún sé óneitanlega glæsilegt mannvirki þarna sem hún stendur við Sundlaugaveginn.

„Aðalbyggingin, sem hefur að geyma fataherbergi, böðin og áhorfendasvæðin, stendur götumegin, en að baki hennar er svo sundlaugin. Hún er 50 metrar að lengd, og rúmir 20 metrar á breidd, og er því lögleg fyrir heimsmeistarakeppnir,“ segir í Mogganum. Ljóst er að stórhugur einkenndi þjóðina, þá sem nú og oftast nær.

„Það er einmitt í þessari nýju útilaug, sem okkar beztu sundmenn munu heyja landskeppni við Dani í sundi núna í dag og á morgun, sunnudag.“ Laugardalslaugin verður þó ekki opinberlega vígð við það tækifæri, því að ýmislegt á enn eftir að gera.“

Fram kemur að áhorfendastúkurnar eigi að geta tekið 2.600 manns í sæti. Þetta var árið 1966. En heldur hefur verið tómlegt um að litast þar undanfarin árin. Helst er að á sólríkum sumardögum laumist einn og einn sundlaugagestur þarna upp í pallana til að sóla sig.