Einungis rúm 40 prósent hirða um að sækja húsaleigubætur

„Þetta kemur mér verulega á óvart, að það sé svona lítill hluti leigjenda sem hirðir um að sækja þessa bætur. Samkvæmt þessum tölum. En, við erum að skoða þessi mál hjá VR. Húsnæðismálin brenna á fólki enda stærsti útgjaldaliður þorra fólks,“ Bjarni Þór Sigurðsson formaður húsnæðisnefndar VR.

Samkvæmt nýrri viðhorfskönnun sem Una Jónsdóttir hagfræðingur og Íbúðalánasjóður stóðu fyrir og kynnt var nýlega fyrir húsnæðisnefnd VR og fjallar um stöðu húsnæðismála kemur meðal annars fram að einungis 43,3 prósent leigjenda þiggja húsnæðisbætur. Og tæp 30 prósent leigjenda eru ekki með þinglýstan leigusamning. Vert er að taka fram að námsmenn og leigjendur í íbúðum á vegum sveitarfélaga þurfa ekki þinglýstan leigusamning til að fá húsnæðisbætur. Því kemur þessi lága tala nokkuð á óvart.

Húsnæðisbótafyrirkomulagið ekki í nokkru samhengi við raunveruleikann

Erfitt er að fjölyrða um hvað veldur því að fólk hirðir ekki um að sækja þessar húsaleigubætur? Bjarni telur að þetta hljóti að tengjast því að eigendur húsnæðis kjósi að halda þessu sem svartri atvinnustarfsemi. Og svo gæti hitt spilað inní sem er að það taki því einfaldlega ekki að sækja þessa upphæð. Og þar spilar inní að um er að ræða fremur lága upphæð og ekki þarf miklar tekjur svo sú upphæð skerðist verulega.

Miðað er við grunnfjárhæð sem er 31 þúsund krónur á mánuði fyrir einstaklinga. Frítekjumarkið er 281.033 krónur. Ekki þarf að vera stærðfræðingur til að sjá að sá sem er með þessar tekjur hefur einfaldlega ekki efni á að leigja, þannig að tómt mál er um að tala. Þjóðskrá Íslands gefur mánaðarlega út upplýsingar um leiguverð miðað við fermetra, byggt á útgefnum leigusamningum og samkvæmt úttekt sem Landsbanki Íslands byggði á þeim upplýsingum þá er leiguverð 85 fermetra þriggja herbergja íbúðar í vesturbæ Reykjavíkur 223 þúsund krónur á mánuði.

Ömurleg staða leigjenda

Stjórnvöld hafa einfaldlega látið málefni leigjenda reka á reiðanum. Fram hjá því verður ekki litið, meðan leigjendur hafa mátt horfa uppá hina svokölluðu „Leiðréttingu“ koma til framkvæmda, en þá var rúmlega 70 milljörðum veitt úr ríkissjóði til eigenda húsnæðis, sem þá þegar hafði hækkað umtalsvert og síðan verulegu.

Niðurstaða skýrslunnar er hrollvekjandi fyrir leigjendur. Þar segir að þeir séu í mjög viðkvæmri stöðu á húsnæðismarkaði. Þeir „búa við afgerandi minna húsnæðisöryggi en þeir sem búa í eigin húsnæði.“ Þá kemur fram að stór hluti leigumarkaðar sést ekki í opinberum tölum, færri þiggja húsnæðisbætur en lögin gera ráð fyrir: „Nauðsynlegt er að reyna að brúa bilið milli þessara ólíku búsetuforma og æskilegt er að reyna að brúa bil milli þessara ólíku búsetuforma.

Sjá ekki fram á að geta eignast eigið húsnæði

„Eins og staðan er í dag vilja nánast allir kaupa því leigumarkaðurinn er ótraustur,“ segir í lokaorðum kynningarinnar.

Um er að ræða netkönnun framkvæmd meðal könnunarhóps Zenterrannsókna, úrtak voru 2.300 einstaklingar 18 ára og eldri en gögnin voru „vigtuð til þess að úrtakið endurspegli álit þjóðarinnar. Markmið könnunarinnar er að sjá eftirspurnarhlið markaðarins.“ Fram kemur að flestir vildu vera í eigin húsnæði en þeir sem ekki eiga húsnæði nú þegar sjá varla fram á að eiga möguleika á því að eignast sitt.