„Það er ekki til peningur fyrir þessu“

Stjórnendur Kaupþings töldu að framtíð bankans væri að veði þegar gengið var frá fléttu um kaup sjeiksins Al-Thani á hlutabréfum í bankanum. Þetta kemur fram í tölvubréfum og endurritum af hljóðrituðum símtölum sem lesa má um í ítarlegum dómi Hæstaréttar í málinu.

Í dómi Hæstaréttar Íslands í Al-Thani málinu er ítarleg umfjöllun um aðdraganda þess að Kaupþing banki fjármagnaði kaups sjeiksins Al-Thani á rúmlega 5 prósent hlut í Kaupþingi hinn 22. september 2008.

Í dóminum segir að í málinu liggi fyrir yfir 60 tölvubréf og endurrit af hljóðrituðum símtölum 18 og 19. september 2008 milli starfsmanna Kaupþings og Kaupþings í Lúxemborg sem beri með sér hvernig vinnu vatt fram þann dag við að opna reikninga hjá bönkunum fyrir aflandsfélögin Choice Stay Ltd., Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. ásamt Brooks Trading Ltd. en þessi félög fengu lánin sem notuð voru til að fjármagna kaupin á hlutabréfunum.

Lögfræðingurinn var ekki sáttur

Hluti af fjármögnun viðskiptanna var 50 milljóna dollara lán til tveggja félaga á Jómfrúreyjum. Í endurriti af hljóðrituðu símtali Halldórs Bjarkar Lúðvígssonar sem var viðskiptastjóri á útlánasviði og Sölva Sölvasonar lögfræðings á lögfræðisviði Kaupþings kemur fram að Halldór sagði við Sölva að tilgangurinn með því nota tvö félög með þessari uppbyggingu við fjármögnun hafi „bara verið að búa til lengri ... keðju einhverja“ og Sölvi samsinnti því með þeim orðum að þá væri „lagalega … erfiðara að segja að þetta sé ólöglegt“ og bætti við að hann væri „ekki sáttur við þetta.“

Síðar sama dag voru starfsmenn Kaupþings að finna út úr því hvernig ætti að greiða 250 milljónir evra inn á reikninga í Lúxemborg í tengslum við viðskiptin. Í dómnum er vitnað í endurrit af símtali Halldórs Bjarkar og Halldórs Sveins Kristinssonar starfsmanns fjárstýringar Kaupþings. Í upphafi þess spurði Halldór Sveinn hvað væri að gerast í Lúxemborg og svaraði Halldór Bjarkar því til að þrjú félög þyrftu á þessum peningum að halda. Þetta væru „tvisvar sinnum 100 milljón evrur og einu sinni 50 milljón dollarar“, sem yrði gengið frá sem peningamarkaðsútláni, væntanlega til fjögurra vikna. Svaraði þá Halldór Sveinn:  „við eigum ekki fyrir þessu“ Í þessu tilviki áttu evrur að fara úr Kaupþingi á Íslandi til Lúxemborgar og þaðan aftur heim. Halldór Sveinn sagðist þá ekki hafa verið „að grínast með það, þetta kemst ekki út ... það er ekki til peningur fyrir þessu“.

Úr varð að aldrei fóru peningar til Lúxemborgar nema á pappírunum en í dómi Hæstaréttar segir: „Varðandi fjárhag Kaupþings banka hf. á þeim tíma, sem viðskiptin sem málið varðar stóðu yfir, verður að öðru leyti að minnast þess að þegar til átti að taka virtist bankinn í raun hvorki geta greitt út lán til Brooks Trading Ltd. að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir né lán til Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd, að fjárhæð 100.000.000 evrur til hvors félags með því að flytja lánsféð í þessum gjaldmiðlum inn á reikninga félaganna hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A., svo sem upphaflega virtist hafa staðið til, heldur þurfti að breyta þeim ráðagerðum til þess að raunverulegar greiðslur í erlendum gjaldmiðlum færu ekki fram.“

Ljóst er að stjórnendur Kaupþings töldu mikið í húfi að þessi samningur við sjeikinn kæmist í gegn því haft er eftir Sölva Sölvasyni í símtali við Halldór Bjarkar 19. september 2008 að Magnús Guðmundsson, forstjóri Kaupþings í Lúxemborg, væri „svona á góðri íslensku going unglued … það er bara bókstaflega eins og framtíð Kaupþings sé að veði hvort hann heillar sheikinn á morgun“ og var þar að vísa til fundar Hreiðars Más Sigurðssonar, forstjóra Kaupþings banka, með sjeiknum.

Setja má þessi sýndarviðskipti sjeiks Al-Thani í samhengi við það sem síðar gerðist. Á meðan allt íslenska bankakerfið var að hrynja var Kaupþing banki talinn það traustur banki að Seðlabanki Íslands lánaði bankanum nær allan tiltækan gjaldeyrisforða íslenska ríkisins örfáum vikum síðar, hinn 6. október 2008, sama dag og neyðarlögin voru sett á Alþingi. Tap skattgreiðenda vegna þessa láns er um 35 milljarðar króna.