Gunnar Rúnar með tvískiptan persónuleika - afar umdeild röskun

Samkvæmt niðurstöðum Helga Garðars Garðarssonar geðlæknis þá er Gunnar Rúnar Sigurþórsson, sem banaði Hannesi Þór Helgasyni, með tvískiptan persónuleika. Vísir ræddi við Halldóru Ólafsdóttur, yfirlækni göngudeildar og bráðamóttöku geðdeildar Landspítalans, en hún segist hafa séð örfá tilvik á sínum 25 ára ferli.

Tvískiptur persónuleiki flokkast undir persónuleikaröskun og brýst fram í öðrum persónuleikum eða alter egóum. Greiningin er gríðarlega umdeild að sögn Halldóru, meðal annars eru breskir geðlæknar afar andsnúnir greiningunni, sem hefur oft verið notuð í skáldskap.

Til að mynda er skáldsagan Dr. Jekyll og Mr. Hyde ein sýn bókmenntanna á röskuninni. Þá varð röskunin heimsþekkt eftir að aðalsögupersóna kvikmyndarinnar Fight Club reyndist vera tveir persónuleikar.

Halldóra segir lýsingar skemmtanaiðnaðarins þó tóma tjöru og ekkert í líkingu við veruleikann.

Gunnar Rúnar hefur játað að hafa myrt Hannes Þór á heimili hans í Hafnarfirði síðasta sumar. Í mati geðlæknanna kemur fram að Gunnar hafi orðið fyrir miklu áfalli þegar faðir hans svipti sig lífi, þá var Gunnar aðeins níu ára gamall.

Svo virðist sem Gunnar hafi átt gríðarlega erfitt með að sætta sig við föðurmissinn. Þannig taldi hann sér trú um að faðir hans væri enn á lífi. Það samræmist hugsanlega einu einkenni röskunarinnar, sem er að viðkomandi verði fyrir áfalli í bernsku sem hann neitar að horfast í augu við og grefur í undirmeðvitund sína. Svo brýst tilfinningin að lokum fram sem annar persónuleiki.

Einkenni persónuleikaröskunnar eru oft minnisleysi, óútskýrður höfuðverkur og skyndileg ofsareiði sem er ekki í samræmi við aðstæður.

Að sögn Halldóru eru til dæmi um að fólk hafi verið greint með tvískiptan persónuleika löngu eftir að röskunin fór að gera vart við sig. Þannig getur viðkomandi gengið með einkennin í talsverðan tíma og leynt þeim.

En það er hart deilt um greininguna í fræðisamfélaginu. Sumir geðlæknar halda því fram að röskunin sé í raun ekki til. Þess má geta að hlutfallslega fleiri greiningar á þessum sérkennilega geðsjúkdómi eiga sér stað í Bandaríkjunum.

Þá er Helgi Garðar eini geðlæknirinn af þremur sem greinir Gunnar Rúnar með þessa röskun. Hinir tveir fjalla ekki um það.

Þá er athyglisvert að tvískiptur persónuleiki er elsti skráði geðsjúkdómurinn í sögubókum. Þannig er greint frá því að rómverski guðinn Janus hafi verið með tvö andlit. Þá var fólk með þessa röskun oft talið andsetið fyrr á öldum.

Árið 1974 kom bókin Sybil út og naut hún gríðarlegra vinsælda. Hún fjallaði um konu sem hafði 16 persónuleika. Í kjölfarið var gerð sjónvarpsmynd sem naut einnig mikilla vindælda. Þangað til þá höfðu 200 manns verið greindir með röskunina, en frá árunum 1980 til 1990 voru 20 þúsund einstaklingar greindir með röskunina. Þá voru 40 þúsund tilfelli greind í heiminum frá 1985 til 1995. Flestir í Bandaríkjunum og öðrum enskumælandi löndum.

Þrátt fyrir þetta þá er greiningin engu að síður meðal staðlaðra greininga bæði í Bandríkjunum og Evrópu og því viðurkennd greining í geðlæknafræðum.

Verjandi Gunnar Rúnars segir hann ósakhæfan. Ríkissaksóknari er hinsvegar ósammála og heldur því fram að skipulag morðsins hafi verið slíkt að hann hafi verið fullkomlega meðvitaður um gjörðir sínar. Geðlæknarnir þrír eru þó ósammála ríkissaksóknara samkvæmt vitnisburði þeirra, en afar sjaldgæft er að dómari dæmi gegn slíkum álitum.

Málið hefur verið lagt í dóm og má vænta dóms innan fjögurra vikna.