Hvar lendir sleggjan næst?

Það er einkennileg byggðastefna sem birtist í því að gera fólki sífellt erfiðara fyrir að búa úti á landi. Sveitarstjórn Vopnafjarðarhrepps hefur mótmælt harðlega fyrirhugaðri fækkun flugferða til og frá Vopnafirði, úr fimm ferðum á viku í þrjár. Það er ekki minniháttar breyting heldur 40% skerðing á þjónustu sem íbúar treysta á. Fyrir samfélag sem býr við miklar vegalengdir frá t.d. opinberri þjónustu og takmarkað úrval samgöngukosta skiptir slíkt verulegu máli.

Það vekur jafnframt athygli að fækkunin skuli meðal annars rökstudd með nýtingu flugsins, þó auðvitað þurfi að fara vel með opinbert fé en þegar um er að ræða ríkisstuddar almenningssamgöngur hlýtur spurningin að vera stærri en einfaldlega hversu mörg sæti eru seld í hverri ferð. Tilgangurinn með slíkum stuðningi er einmitt að tryggja samgöngur þar sem markaðurinn einn og sér stendur ekki undir þeirri þjónustu sem samfélagið þarf á að halda.

Ef opinberar ákvarðanir eru teknar eingöngu út frá kostnaði á hvern farþega er hætt við að niðurstaðan verði alltaf sú sama: Þjónustan minnkar þar sem fæst er fólkið. Síðan er svo hægt að benda á fækkun farþega í kjölfarið sem rök fyrir enn frekari niðurskurði. Þannig verður til vítahringur sem gerir landsbyggðinni smám saman erfiðara fyrir.

Það er ekki hlutverk almenningssamgangna að þjóna aðeins þeim stöðum þar sem þær skila mestum fjárhagslegum arði. Þær eiga líka að tryggja fólki raunhæfan möguleika á að sækja vinnu, nám, heilbrigðisþjónustu og aðra nauðsynlega þjónustu, óháð því hvort það býr í Reykjavík eða á Vopnafirði.

Til samanburðar má benda á að nýting Strætó á höfuðborgarsvæðinu er einungis um 5% og mætti því með sömu rökum leggja til fækkun ferða, eða hvað? Nei, það myndi væntanlega ekki mælast vel fyrir. En gilda einhver önnur lögmál ef áhrifasvæðið er bara nógu langt frá Reykjavík líkt og Vopnafjörður eða Húsavík? Slík viðhorf koma í það minnsta reglulega fram í aðgerðum stjórnvalda og hafa gert um árabil.

Fækkun flugferða er ekki bara breyting á flugtímaáætlun heldur er hún líka ákvörðun um þjónustustig og þar með um búsetuskilyrði fólks.

Sveitarstjórn Vopnafjarðarhrepps hefur krafist þess að fimm flugferðir á viku verði áfram tryggðar og að haft verði raunverulegt samráð við sveitarfélagið áður en ákvörðun er tekin. Það er eðlileg krafa.

Byggðafesta verður ekki tryggð með fallegum orðum í stefnuskjölum. Hún verður að sjást í ákvörðunum og verkum stjórnvalda. Byggðastefnu núverandi ríkisstjórnar mætti allt eins kalla höfuðborgarstefnu.

Höfundur er þingmaður Miðflokksins í Norðausturkjördæmi.