Stjórnin lík­lega fallin en staðan afar þröng

Fádæma spenna var þegar talning atkvæða í sænsku þingkosningunum hófst í gær. Fljótlega varð ljóst að munurinn á milli hægri blokkar ríkisstjórnarinnar og vinstri blokkar stjórnarandstöðunnar var minni en skoðanakannanir höfðu gefið til kynna og þingmenn færðust á milli blokkanna.

Nú þegar 94 prósent atkvæða hafa verið talin skilja aðeins tæplega þrjátíu þúsund atkvæði og þrjú þingsæti fylkingarnar að. Allt útlit er þó fyrir að ríkisstjórn hægri manna sé fallin. Stjórnarandstöðuflokkarnir ná samkvæmt núverandi stöðu 176 þingsætum en stjórnarflokkarnir 173.

Ekki fengið lægra fylgi í 98 ár

Svíþjóðardemókratar, sem eru stuðningsflokkur ríkisstjórnarinnar, tapar fylgi í fyrsta sinn frá því þeir komust á þing árið 2010 og þá náðu Frjálslyndir yfir fjögurra prósenta þröskuldinn til þingsetu. Jafnaðarmenn eru stærsti flokkurinn með 28,1 prósent fylgi en flokkurinn hefur ekki fengið minna fylgi síðan árið 1928.

Það sem gerist næst er að á miðvikudaginn verða talin atkvæði sem bárust erlendis frá sem og utankjörfundaratkvæði sem bárust seint og þann 28. september kemur nýtt þing saman í fyrsta skipti. 

Fyrst daginn eftir að nýtt þing kemur saman getur forseti þingsins komið með tillögu að forsætisráðherra sem þá yrði kosið um.

Úrslitin ekki ljós fyrr en á miðvikudag

Þetta gæti þó orðið þrautin þyngri. Að sögn Mats Knutson, stjórnmálaskýranda sænska ríkissjónvarpsins, þýða úrslitin að stjórnarmyndunin verður erfið bæði til hægri og vinstri og gætu flokkar þurft að leita yfir miðjuna til samstarfs. 

Takist það ekki gæti þurft að kjósa að nýju.

„Dramatíkin á sunnudagskvöldið þýðir að endanleg úrslit verða ekki ljós fyrr en á miðvikudag en niðurstöðurnar benda til naums sigurs stjórnarandstöðunnar. Spurningin er hins vegar hvernig hún ætlar sér að mynda ríkisstjórn. Vinstriflokkurinn hefur krafist þess að sitja í ríkisstjórn en Miðflokkurinn jafnframt sagt að hann muni ekki starfa með Vinstriflokknum í ríkisstjórn,“ segir Knutson á heimasíðu SVT en bæði Vinstri- og Miðflokkurinn eru hluti vinstri blokkar stjórnarandstöðunnar.

„Annar þessara flokka verður að gefa eftir til að Magdalena Andersson [leiðtogi Jafnaðarmanna] geti orðið forsætisráðherra nýrrar vinstri stjórnar. Ef flokkarnir gefa eftir má þó búast við umræðum innan flokkanna um svik við kjósendur.“

Útlit fyrir langt pólitískt haust

Knutson segir að annar möguleiki fyrir Andersson sé að mynda miðjustjórn en vandamálið sé að hvorki Frjálslyndir né Kristilegir demókratar virðast vera áhugasamir um að vera hluti af slíkri stjórn.

Staðan sé hins vegar álíka þröng fyrir Ulf Kristersson forsætisráðherra og formann hófsama hægri flokksins Moderaterna.

„Til að Kristersson geti orðið forsætisráðherra verður hann að tryggja sér, stuðning Miðflokksins, að minnsta kosti óbeinan stuðning. Miðflokkurinn hefur aftur á móti verið skýr með þá afstöðu sína að styðja ekki ríkisstjórn sem Svíþjóðardemókratar sitja í á sama tíma og Svíþjóðardemókratar hafa krafist sæta við ríkisstjórnarborðið verði hægri stjórn við völd,“ segir Knutson.

„Það má því segja að staðan sé læst beggja megin og útlit fyrir langt pólitískt haust.“