Það er jóker í spilinu Sigurgeir Þorkelsson skrifar 16. ágúst 2026 14:56 Mun forseti Bandaríkjanna halda sig til hlés í aðdraganda þjóðaratkvæðis hérlendis eða mun hann láta gamminn geisa? Samsett Skoðanakannanir síðustu vikna virðast benda til þess að sífellt fleiri kjósendur séu búnir að gera upp hug sinn fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu eftir því sem hlutfall óákveðinna fer lækkandi. Þá virðist einnig sem hægt og rólega saxist á það forskot sem já-hliðin naut þegar mælingar hófust fyrst eftir að tilkynnt var um þjóðaratkvæðið. Ólafur Þ. Harðarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði, og Vilborg Ása Guðjónsdóttir alþjóðastjórnmálafræðingur voru til viðtals á Sprengisandi í morgun. „Það er ólíklegt að þetta breytist mikið nema eitthvað óvænt komi upp,“ segir Ólafur, en ákveðið eins manns stjórnmálaafl kemur honum til hugar sem jóker í spilinu, sjálfur Bandaríkjaforseti, Donald Trump. „Trump er náttúrulega mikið ólíkindatól,“ bendir dr. Ólafur á. „Hann er búinn að vinna tvennar kosningar frá því að hann hóf sitt síðara kjörtímabil,“ segir Ólafur kankvís. „Hann tryggði frjálslyndum í Kanada sigur gegn öllum fyrri spám og hann tryggði krötunum í Ástralíu sigur þvert gegn öllum spám. Það væri því núna nokkuð kaldhæðið ef hann gerði eitthvað sem tryggði sigur já-manna á Íslandi,“ segir Ólafur. Vilborg Ása tekur undir með honum: „Ég hef hugsað þetta því það komu fréttir í vor af því að honum litist ekkert á að Ísland ætlaði að ganga inn. Síðan hefur ekkert heyrst. Segjum sem svo að hann myndi, þegar nær dregur, tjá sig eitthvað, þá er ekki nema líklegt að það myndi gagnast jáinu. Við Íslendingar látum nú ekki segja okkur hvað við eigum að gera.“ Fá bæði fyrirspurnir frá erlendum fjölmiðlum Hún segir áhuga erlendra fjölmiðla sem setja sig í samband við hana mestan á þessum anga málsins og Ólafur tekur undir með henni. Vilborg segir furðu gæta hve lítill hluti umræðunnar hérlendis hafi, hingað til, snúið að ásælni Bandaríkjaforseta í yfirráð yfir Grænlandi þar sem það hafi markað vatnaskil. Bandamenn þeirra hafi í kjölfarið þurft að endurmeta aðstæður, helst allra Kanadamenn og Danir. „Eins og staðan er í dag eru Bandaríkin einfaldlega ekki traustur bandamaður,“ segir Vilborg. „Þetta er eitthvað sem öll Evrópuríki eru að takast á við.“ Vilborg kallar eftir aukinni umræðu hérlendis um þessa breyttu stöðu þegar kemur að öryggismálum. „Þar verður að gera bragarbót á og þessir síðustu mánuðir eru auðvitað gríðarlega mikilvægt innlegg inn í það. Það er mikilvægt að við séum meðvituð um hvaða möguleikar standi okkur til boða, í hvaða stöðu við erum og hvaða breytingar við þurfum mögulega að gera á okkar utanríkismálum,“ segir hún í samhengi við komandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Donald Trump Evrópusambandið Mest lesið Kýld niður fjallið og hafi svo horft á formanninn ljúga í fjölmiðlum Innlent Bilun hjá Teya veldur löngum röðum Innlent Missti besta vin sinn á Krýsuvíkurvegi og son í umferðarslysi Innlent Sjö fluttir á slysadeild eftir að bíl var ekið á tvo ljósastaura Innlent Myndband af banaslysinu í töluverðri dreifingu Innlent Segir ljóst að málið verði Lindsay Clancy dýrkeypt Erlent Lögreglan í Kaupmannahöfn stendur í ströngu Erlent „Ég hafna þeirri fullyrðingu alfarið“ Innlent Vara við manni sem hafi óskað eftir persónuupplýsingum nemenda Innlent Bandaríkjaher gerði árásir á þrjú írönsk skip Erlent Fleiri fréttir Þyrlan kölluð út vegna slyss við Sólheimajökul Áfall og tjón að missa skyndilega teljarann Vara við manni sem hafi óskað eftir persónuupplýsingum nemenda Óþarft að fara til Reykjavíkur til að hlaupa Bilun hjá Teya veldur löngum röðum Missti besta vin sinn á Krýsuvíkurvegi og son í umferðarslysi „Ég hafna þeirri fullyrðingu alfarið“ „Búningadjamm“ á Þjóðminjasafninu í dag Elti blóðugan brotaþola inn á lögreglustöðina Ólga innan SÁÁ og upprisa AfD Tveir handteknir í sérsveitaraðgerð á Akureyri Sjö fluttir á slysadeild eftir að bíl var ekið á tvo ljósastaura Hátt í áttatíu eftirskjálftar Handteknir eftir líkamsárás Kýld niður fjallið og hafi svo horft á formanninn ljúga í fjölmiðlum Jarðskjálfti í Brennisteinsfjöllum Rafmagnslaust var í Reykjavík og Mosfellsbæ Enginn andvígur hvalveiðum Banna innfluttar dýraafurðir frá Brasilíu Skordýr í súpu skólabarna Sérsveitaraðgerð við heimahús á Akureyri Anna Lilja og Sæunn sýslumenn tímabundið Finnbjörn býður sig ekki aftur fram til forseta ASÍ Telja þjóðaratkvæðagreiðsluna hafa styrkt Samfylkinguna Hugsi yfir framlagi Kristrúnar Fella niður gatnagerðargjald vegna bílakjallara Næstum allar ábendingarnar um Áfram Ísland Segir borgina vinda ofan af „langvarandi rugli og vitleysu“ Myndband af banaslysinu í töluverðri dreifingu Verjendur fordæma boðaðar breytingar: „Stefnum í eitthvað fasista-, kommúnistalögregluríki“ Sjá meira
Ólafur Þ. Harðarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði, og Vilborg Ása Guðjónsdóttir alþjóðastjórnmálafræðingur voru til viðtals á Sprengisandi í morgun. „Það er ólíklegt að þetta breytist mikið nema eitthvað óvænt komi upp,“ segir Ólafur, en ákveðið eins manns stjórnmálaafl kemur honum til hugar sem jóker í spilinu, sjálfur Bandaríkjaforseti, Donald Trump. „Trump er náttúrulega mikið ólíkindatól,“ bendir dr. Ólafur á. „Hann er búinn að vinna tvennar kosningar frá því að hann hóf sitt síðara kjörtímabil,“ segir Ólafur kankvís. „Hann tryggði frjálslyndum í Kanada sigur gegn öllum fyrri spám og hann tryggði krötunum í Ástralíu sigur þvert gegn öllum spám. Það væri því núna nokkuð kaldhæðið ef hann gerði eitthvað sem tryggði sigur já-manna á Íslandi,“ segir Ólafur. Vilborg Ása tekur undir með honum: „Ég hef hugsað þetta því það komu fréttir í vor af því að honum litist ekkert á að Ísland ætlaði að ganga inn. Síðan hefur ekkert heyrst. Segjum sem svo að hann myndi, þegar nær dregur, tjá sig eitthvað, þá er ekki nema líklegt að það myndi gagnast jáinu. Við Íslendingar látum nú ekki segja okkur hvað við eigum að gera.“ Fá bæði fyrirspurnir frá erlendum fjölmiðlum Hún segir áhuga erlendra fjölmiðla sem setja sig í samband við hana mestan á þessum anga málsins og Ólafur tekur undir með henni. Vilborg segir furðu gæta hve lítill hluti umræðunnar hérlendis hafi, hingað til, snúið að ásælni Bandaríkjaforseta í yfirráð yfir Grænlandi þar sem það hafi markað vatnaskil. Bandamenn þeirra hafi í kjölfarið þurft að endurmeta aðstæður, helst allra Kanadamenn og Danir. „Eins og staðan er í dag eru Bandaríkin einfaldlega ekki traustur bandamaður,“ segir Vilborg. „Þetta er eitthvað sem öll Evrópuríki eru að takast á við.“ Vilborg kallar eftir aukinni umræðu hérlendis um þessa breyttu stöðu þegar kemur að öryggismálum. „Þar verður að gera bragarbót á og þessir síðustu mánuðir eru auðvitað gríðarlega mikilvægt innlegg inn í það. Það er mikilvægt að við séum meðvituð um hvaða möguleikar standi okkur til boða, í hvaða stöðu við erum og hvaða breytingar við þurfum mögulega að gera á okkar utanríkismálum,“ segir hún í samhengi við komandi þjóðaratkvæðagreiðslu.
Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Donald Trump Evrópusambandið Mest lesið Kýld niður fjallið og hafi svo horft á formanninn ljúga í fjölmiðlum Innlent Bilun hjá Teya veldur löngum röðum Innlent Missti besta vin sinn á Krýsuvíkurvegi og son í umferðarslysi Innlent Sjö fluttir á slysadeild eftir að bíl var ekið á tvo ljósastaura Innlent Myndband af banaslysinu í töluverðri dreifingu Innlent Segir ljóst að málið verði Lindsay Clancy dýrkeypt Erlent Lögreglan í Kaupmannahöfn stendur í ströngu Erlent „Ég hafna þeirri fullyrðingu alfarið“ Innlent Vara við manni sem hafi óskað eftir persónuupplýsingum nemenda Innlent Bandaríkjaher gerði árásir á þrjú írönsk skip Erlent Fleiri fréttir Þyrlan kölluð út vegna slyss við Sólheimajökul Áfall og tjón að missa skyndilega teljarann Vara við manni sem hafi óskað eftir persónuupplýsingum nemenda Óþarft að fara til Reykjavíkur til að hlaupa Bilun hjá Teya veldur löngum röðum Missti besta vin sinn á Krýsuvíkurvegi og son í umferðarslysi „Ég hafna þeirri fullyrðingu alfarið“ „Búningadjamm“ á Þjóðminjasafninu í dag Elti blóðugan brotaþola inn á lögreglustöðina Ólga innan SÁÁ og upprisa AfD Tveir handteknir í sérsveitaraðgerð á Akureyri Sjö fluttir á slysadeild eftir að bíl var ekið á tvo ljósastaura Hátt í áttatíu eftirskjálftar Handteknir eftir líkamsárás Kýld niður fjallið og hafi svo horft á formanninn ljúga í fjölmiðlum Jarðskjálfti í Brennisteinsfjöllum Rafmagnslaust var í Reykjavík og Mosfellsbæ Enginn andvígur hvalveiðum Banna innfluttar dýraafurðir frá Brasilíu Skordýr í súpu skólabarna Sérsveitaraðgerð við heimahús á Akureyri Anna Lilja og Sæunn sýslumenn tímabundið Finnbjörn býður sig ekki aftur fram til forseta ASÍ Telja þjóðaratkvæðagreiðsluna hafa styrkt Samfylkinguna Hugsi yfir framlagi Kristrúnar Fella niður gatnagerðargjald vegna bílakjallara Næstum allar ábendingarnar um Áfram Ísland Segir borgina vinda ofan af „langvarandi rugli og vitleysu“ Myndband af banaslysinu í töluverðri dreifingu Verjendur fordæma boðaðar breytingar: „Stefnum í eitthvað fasista-, kommúnistalögregluríki“ Sjá meira