Rúss­neskir njósnarar vildu kasta rýrð á Svía, NATO og ESB

Tveir rússneskir njósnarar sem hafa verið undir eftirliti Säpo eru sagðir vera starfsmenn leyniþjónustunnar SVR, sem er rússneska leyniþjónustan sem starfar á erlendri grundu. Það er öfugt við FSB (arftaka KGB) sem starfar eingöngu innan Rússlands, svipað og Säpo gerir í Svíþjóð.

Njósnararnir voru, samkvæmt tilkynningu frá Säpo, á höttunum eftir upplýsingum um æðstu ráðamenn í Svíþjóð. Þær upplýsingar vildu þeir og aðrir hjá SVR nota til að grafa undan stjórnvöldum í Stokkhólmi, auk annars.

Sjá einnig: Telja dráp á rúss­neskum teiknara „pólitískt laun­morð“

Málið er litið mjög alvarlegum augum í Svíþjóð en njósnararnir eru sagðir hafa átt lengi í samskiptum við útsendara þeirra, sem starfaði í sendiráði annarrar ónefndrar evrópskrar þjóðar. Sá er sagður hafa aflað upplýsinga fyrir Rússa en starfsmenn Säpo hafa fylgst með ferðum þeirra og fundum.

Einn fundur átti sér stað á krá, eins og sjá má á efstu myndinni með þessari frétt. Þangað mætti annar rússneski njósnarinn með poka sem hann gaf útsendara sínum, samkvæmt frétt sænska ríkisútvarpsins.

Áður en þeir mættu á fundinn eru mennirnir sagðir hafa reynt að komast á hann með því að fara huldu höfði og reyna að tryggja að enginn væri að fylgjast með þeim. Það heppnaðist ekki.

Fyrr á árinu vöruðu forsvarsmenn Säpo við því að ógnin frá Rússlandi væri töluverð og þá að mestu í formi fjölþátta ógna. Fjölmörg grunsamleg atvik væru til rannsóknar í Svíþjóð sem grunur léki á að rekja mætti til Rússlands.

Sjá einnig: Säpo varar við aukinni ógn frá Rússlandi

Christoffer Wedelin, einn æðstu yfirmanna Säpo, sagði í samtali við SVT að Svíar væru með skýra mynd af því hvaða verkefni njósnarinn hefði gefið útsendara sínum. Eftirlitið með njósnaranum hefði einnig veitt Säpo mikla innsýn í störf rússneskra njósnara í Svíþjóð. Hann vildi þó ekki fara nánar út í það.

Báðum rússnesku njósnurunum og útsendara þeirra hefur verið vísað úr landi. Rússarnir störfuðu í skjóli friðhelgi erindreka og er því ekki hægt að sækja þá til saka.

Sjá einnig: Ný sveit njósnara leiðir skuggastríð Rússa

Í einföldu máli sagt eru njósnarar að mestu tvenns konar.

Annars vegar eru njósnarar sem starfa hjá sendiráðum Rússlands víða um heim. Þeir njóta friðhelgi sem erindrekar en á móti kemur að starfsmenn öryggisstofnana þeirra ríkja sem þeir starfa í eru líklegir til að hafa eftirlit með þeim.

Frá því Rússar gerðu innrás í Úkraínu 2022 hefur þeim verið gert að fækka verulega fjölda starfsmanna í sendiráðum þeirra í Evrópu. Það hefur verið gert til að fækka rússneskum njósnurum.

Sjá einnig: Rússar taldir bera á­byrgð á sjálfsprengjudrónanum

Hins vegar eru svo njósnarar sem fara huldu höfði, oft með falskan bakgrunn þar sem þeir hafa skapað sér nýtt líf undir dulnefni. Í fyrra sviptu yfirvöld í Bandaríkjunum og í Brasilíu hulunni af því að Rússar hefðu um árabil notað Brasilíu sem einskonar verksmiðju fyrir slíka njósnara.

Rússum tókst þar að skapa ítarlega tilbúna bakgrunna njósnara sinna, með opinberum skjölum sem erfitt er að falsa.