Stóru verkefnin leysum við saman Stefán Vagn Stefánsson skrifar 27. júní 2026 09:02 Ábyrgð þingmanna er mikil og oft vanmetin. Samfélagið er flókið og verður flóknara með hverju árinu sem líður. Verkefnin verða sífellt fleiri. Við þurfum að styrkja heilbrigðiskerfið. Þjóðin eldist og margar tímabærar umbætur hafa setið á hakanum of lengi. Menntakerfið stendur líka frammi fyrir áskorunum á sama tíma og fjárheimildir til framhaldsskóla dragast saman. Án góðrar menntunar verður lítið úr áformum um aukna framleiðni og velmegun. Samgöngur er enn ein áskorunin og úrbóta er þörf um allt land. Loks má ekki gleyma ríkisfjármálunum, enda hefur reynst erfitt að halda þeim í jafnvægi. Eitt er að horfa á einstök mál. Annað er að ná utan um heildarmyndina. Og í því felst meginábyrgð okkar þingmanna. Að mæta breyttum forsendum Ég hef gegnt embætti þingflokksformanns Framsóknar frá lokum febrúar, eða í um fjóra mánuði. Á þeim tíma hef ég sannfærst um að ábyrg pólitík snýst ekki um að halda fast í áætlanir þegar veruleikinn breytist. Hún snýst um að mæta breyttum forsendum af yfirvegun. Góður stjórnandi krefst reglulega uppfærðra upplýsinga frá fjármálastjóra sínum og bregst við þeim á viðeigandi hátt. Það sama á við um ríkisstjórn. Hún verður að taka mið af nýjum efnahagshorfum hverju sinni og endurmeta áform sín í samræmi við það. Nýsamþykkt fjármálaáætlun minnir okkur á þetta. Forsendur hennar hafa veikst verulega á þeim þremur mánuðum frá því hún var lögð fram. Þá er það verkefni okkar allra að horfast í augu við stöðuna af heiðarleika og sýna hvernig markmið hennar eiga að nást. Þetta er hvorki ádeila á ríkisstjórnina né einstaka ráðherra. Það er margt jákvætt í gildandi áætlun. En við verðum einfaldlega að temja okkur ábyrgari vinnubrögð í áætlanagerð ríkisins. Atvinnulíf um land allt Eitt af því sem mestu skiptir er staða atvinnumála um land allt. Það er ekki nóg að tala um nýsköpun, nýjar stoðir og aukna framleiðni ef aðeins er horft til tækifæra á suðvesturhorni landsins. Efnahagshorfur hafa enn fremur versnað og frekari verðmætasköpun verður að geta átt sér stað um allt land. Til þess þurfa undirstöðurnar að vera í lagi. Þar skipta t.a.m. samgöngur höfuðmáli. Án öruggra vegasamgangna og fjarskiptainnviða verður atvinnustefna á landsbyggðinni orðin tóm. Samþykkt samgönguáætlunar til 2040 var því eitt af stóru málum vorsins. En gleymum því ekki að samgönguáætlun er langhlaup. Margar ríkisstjórnir koma að framkvæmd hennar næstu fimmtán ár. Mörg af stærstu verkefnum hennar klárast ekki á einu kjörtímabili, og fjármagnið er takmarkað. Því skiptir öllu að fjármögnun aðgerða sé trúverðug til langs tíma. Því er rétt að halda því til haga að forsendur fjármálaáætlunar hafa reynst mun veikari en gert var ráð fyrir í nýsamþykktri fjármálaáætlun. Til að markmið hennar nái fram að ganga er líklegt að skera þurfi niður í ríkisrekstrinum árið 2027 umfram það sem nú er viðurkennt. Margt er enn fremur á huldu um hvernig hinu ágæta innviðafélagi er ætlað að starfa í reynd. Stofnun þess er þó jákvæð og mikilvægt að vel takist til við framkvæmd þess. Umfram allt er spurningin sú hvort við þurfum ekki að horfast í augu við þá staðreynd að auka þurfi enn frekar fé til samgangna næstu ár. Landið er víðfeðmt og kröfurnar aukast. En einmitt þess vegna verðum við að halda vel á spilunum í ríkisfjármálum og vinna saman að lausn mála. Stóru verkefnin Við höfum ólíkar skoðanir og ólíka hagsmuni. En kjarninn er einfaldur. Við megum ekki hlaupast frá því verki að gera samfélagið betra. Við verðum að horfast í augu við það sem er erfitt og taka höndum saman um lausnir. Stóru verkefnin verða aldrei leyst af einum flokki eða einstökum þingmönnum. Það á við um heilbrigðismál, menntun, afkomu ríkissjóðs og byggðaþróun. Lykilorðið er því samvinna. Samvinna innan þingflokka. Samvinna þvert á flokka. Og umfram allt samvinna meðal fólksins í landinu. Sumarið er tíminn Nú er bjartasti og besti tími sumarsins framundan. Í haust tekur svo við nýtt upphaf og nýr þingvetur. Það er óvissa í efnahagslífinu, en líka tækifæri af ýmsu tagi. Margt verður krefjandi. En þingflokkur Framsóknar mun mæta verkefnunum af ábyrgð, yfirvegun og vilja til að vinna með öðrum. Því stóru verkefnin leysum við ekki hvert í sínu horni. Við leysum þau saman. Það er krafan sem við gerum til okkar sjálfra. Þjóðin á það skilið. Höfundur er þingmaður Framsóknar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Stefán Vagn Stefánsson Mest lesið Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur Benedikt Jóhannesson Skoðun Skítamixsumarið mikla Hulda Hallgrímsdóttir Skoðun Gætum við haft það betra? Eydís Ásbjörnsdóttir Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson Skoðun Ísland á eilífa hagsmuni en ekki eilífa bandamenn Lára Herborg Ólafsdóttir Skoðun Þessir þröngsýnu ungu bændur Sunna Þórarinsdóttir Skoðun Þarftu að vita mikið um ESB til að kjósa 29. ágúst? Árný Elínborg Ásgeirsdóttir Skoðun Já við fleiri verkfærum fyrir byggðir landsins Arna Lára Jónsdóttir Skoðun Það eru breyttir tímar Þóroddur Ingvarsson Skoðun Þarf fimm háskólagráður til að segja já? Berglind Guðmundsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Hvaða samningsrammi gildir? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Gullasninn Guðjón Þórir Sigfússon skrifar Skoðun Samningaviðræður um Evrópusambandsaðild, já eða nei? Magnús Tumi Guðmundsson skrifar Skoðun SFS, hagsmunir og sannleikurinn Þórólfur Matthíasson skrifar Skoðun Daði í baði Bjarnheiður Hallsdóttir skrifar Skoðun Hégómi Haukur Eggertsson skrifar Skoðun Við getum þetta sjálf – en hver græðir á því? Margrét Högnadóttir skrifar Skoðun Þarf fimm háskólagráður til að segja já? Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Já, já eða nei Þorsteinn Bergsson skrifar Skoðun Hvar má sleppa taumnum? Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Um sameiginleg verðmæti og veikleika stjórnkerfisins Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Nei við hindrunum - Ákvarðanir um Ísland á Íslandi Guðmundur Fertram Sigurjónsson skrifar Skoðun Ísland á eilífa hagsmuni en ekki eilífa bandamenn Lára Herborg Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lífeyrissjóðirnir og aðalfundur Icelandair Kjartan Björgvinsson skrifar Skoðun Ísland og Færeyjar, yfirráð yfir auðlindum og fullveldi Ásgeir Daníelsson skrifar Skoðun Evrópskir hægrimenn eru Evrópusinnar Svavar Halldórsson skrifar Skoðun Evrópa - frá velferð til vígvæðingar Ólöf Benediktsdóttir skrifar Skoðun Ekki láta plata þig þann 29. ágúst Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Hver á fiskinn – og hvar verða verðmætin til? Baldur Johnsen skrifar Skoðun Gögnin sýna að Evrópa er langmikilvægasta markaðssvæði Íslands Gísli Hjálmtýsson skrifar Skoðun Grænland – áttu við Ísland? Damien Degeorges skrifar Skoðun Skítamixsumarið mikla Hulda Hallgrímsdóttir skrifar Skoðun Vextir, verðbólga, verðtrygging og íslenska veðráttan Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson skrifar Skoðun Já til að sjá – áhættuspil? Guðmundur Edgarsson skrifar Skoðun Það eru breyttir tímar Þóroddur Ingvarsson skrifar Skoðun Er íslensk útgerð og kvótakerfi góð ástæða til að kjósa já 29. ágúst? Arndís Vala Arnfinnsdóttir skrifar Skoðun Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur Benedikt Jóhannesson skrifar Skoðun ESB hefur styrkt gróðahyggju á kostnað félagshyggju Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Hver ætlar að hafa augun á boltanum? Hnikarr Bjarmi Franklínsson skrifar Sjá meira
Ábyrgð þingmanna er mikil og oft vanmetin. Samfélagið er flókið og verður flóknara með hverju árinu sem líður. Verkefnin verða sífellt fleiri. Við þurfum að styrkja heilbrigðiskerfið. Þjóðin eldist og margar tímabærar umbætur hafa setið á hakanum of lengi. Menntakerfið stendur líka frammi fyrir áskorunum á sama tíma og fjárheimildir til framhaldsskóla dragast saman. Án góðrar menntunar verður lítið úr áformum um aukna framleiðni og velmegun. Samgöngur er enn ein áskorunin og úrbóta er þörf um allt land. Loks má ekki gleyma ríkisfjármálunum, enda hefur reynst erfitt að halda þeim í jafnvægi. Eitt er að horfa á einstök mál. Annað er að ná utan um heildarmyndina. Og í því felst meginábyrgð okkar þingmanna. Að mæta breyttum forsendum Ég hef gegnt embætti þingflokksformanns Framsóknar frá lokum febrúar, eða í um fjóra mánuði. Á þeim tíma hef ég sannfærst um að ábyrg pólitík snýst ekki um að halda fast í áætlanir þegar veruleikinn breytist. Hún snýst um að mæta breyttum forsendum af yfirvegun. Góður stjórnandi krefst reglulega uppfærðra upplýsinga frá fjármálastjóra sínum og bregst við þeim á viðeigandi hátt. Það sama á við um ríkisstjórn. Hún verður að taka mið af nýjum efnahagshorfum hverju sinni og endurmeta áform sín í samræmi við það. Nýsamþykkt fjármálaáætlun minnir okkur á þetta. Forsendur hennar hafa veikst verulega á þeim þremur mánuðum frá því hún var lögð fram. Þá er það verkefni okkar allra að horfast í augu við stöðuna af heiðarleika og sýna hvernig markmið hennar eiga að nást. Þetta er hvorki ádeila á ríkisstjórnina né einstaka ráðherra. Það er margt jákvætt í gildandi áætlun. En við verðum einfaldlega að temja okkur ábyrgari vinnubrögð í áætlanagerð ríkisins. Atvinnulíf um land allt Eitt af því sem mestu skiptir er staða atvinnumála um land allt. Það er ekki nóg að tala um nýsköpun, nýjar stoðir og aukna framleiðni ef aðeins er horft til tækifæra á suðvesturhorni landsins. Efnahagshorfur hafa enn fremur versnað og frekari verðmætasköpun verður að geta átt sér stað um allt land. Til þess þurfa undirstöðurnar að vera í lagi. Þar skipta t.a.m. samgöngur höfuðmáli. Án öruggra vegasamgangna og fjarskiptainnviða verður atvinnustefna á landsbyggðinni orðin tóm. Samþykkt samgönguáætlunar til 2040 var því eitt af stóru málum vorsins. En gleymum því ekki að samgönguáætlun er langhlaup. Margar ríkisstjórnir koma að framkvæmd hennar næstu fimmtán ár. Mörg af stærstu verkefnum hennar klárast ekki á einu kjörtímabili, og fjármagnið er takmarkað. Því skiptir öllu að fjármögnun aðgerða sé trúverðug til langs tíma. Því er rétt að halda því til haga að forsendur fjármálaáætlunar hafa reynst mun veikari en gert var ráð fyrir í nýsamþykktri fjármálaáætlun. Til að markmið hennar nái fram að ganga er líklegt að skera þurfi niður í ríkisrekstrinum árið 2027 umfram það sem nú er viðurkennt. Margt er enn fremur á huldu um hvernig hinu ágæta innviðafélagi er ætlað að starfa í reynd. Stofnun þess er þó jákvæð og mikilvægt að vel takist til við framkvæmd þess. Umfram allt er spurningin sú hvort við þurfum ekki að horfast í augu við þá staðreynd að auka þurfi enn frekar fé til samgangna næstu ár. Landið er víðfeðmt og kröfurnar aukast. En einmitt þess vegna verðum við að halda vel á spilunum í ríkisfjármálum og vinna saman að lausn mála. Stóru verkefnin Við höfum ólíkar skoðanir og ólíka hagsmuni. En kjarninn er einfaldur. Við megum ekki hlaupast frá því verki að gera samfélagið betra. Við verðum að horfast í augu við það sem er erfitt og taka höndum saman um lausnir. Stóru verkefnin verða aldrei leyst af einum flokki eða einstökum þingmönnum. Það á við um heilbrigðismál, menntun, afkomu ríkissjóðs og byggðaþróun. Lykilorðið er því samvinna. Samvinna innan þingflokka. Samvinna þvert á flokka. Og umfram allt samvinna meðal fólksins í landinu. Sumarið er tíminn Nú er bjartasti og besti tími sumarsins framundan. Í haust tekur svo við nýtt upphaf og nýr þingvetur. Það er óvissa í efnahagslífinu, en líka tækifæri af ýmsu tagi. Margt verður krefjandi. En þingflokkur Framsóknar mun mæta verkefnunum af ábyrgð, yfirvegun og vilja til að vinna með öðrum. Því stóru verkefnin leysum við ekki hvert í sínu horni. Við leysum þau saman. Það er krafan sem við gerum til okkar sjálfra. Þjóðin á það skilið. Höfundur er þingmaður Framsóknar.
Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson skrifar
Skoðun Er íslensk útgerð og kvótakerfi góð ástæða til að kjósa já 29. ágúst? Arndís Vala Arnfinnsdóttir skrifar