Noregur verður hluti af kjarn­orku­vernd Frakka

Jonas Gahr Støre, forsætisráðherra Noregs og Emmanuel Macron, forseti Frakklands undirrituðu á miðvikudag s.l. samstarfsamning í öryggis- og varnarmálum sem felur meðal annars í sér að Noregur verður hluti af kjarnorkuvopnavernd Frakklands. Samningurinn endurspeglar breytta afstöðu Norðmanna til þeirra öryggistrygginga sem Atlantshafsbandalagið og Bandaríkin hafa veitt áratugum saman þegar kemur að vörnum landsins með því að grundvalla landvarnir á eins breiðum grunni og unnt er. Noregur er eftir sem áður tryggur bandamaður innan vébanda NATO og öflugur samstarfsaðili Bandaríkjanna á sviði varnarmála, m.a. á sviði heræfinga í Norður-Noregi og eftirliti með Norðurflota Rússa á Kólaskaga. Eigi að síður er þessi samningur vísbending um það að Evrópuþjóðirnar hafa áhyggjur af staðfestu og vilja Bandaríkjanna til að koma álfunni til aðstoðar á hættu- eða ófriðartímum. Eftirfarandi er það helsta:

• Frakkland bauð öðrum Evrópuþjóðum að verða hluti af kjarnorkuvernd Frakka í mars s.l. og hafa Pólverjar og Litháar þegið það boð. Frakkland er talið hafa um 290 kjarnorkuvopnaodda á meðan Bretland hefur um 225 og Bandaríkin og Rússland um 5000 hvort fyrir sig.
• Stoere, forsætisráðherra Noregs staðfestir að Atlantshafsbandalagið og Bandaríkin séu enn mikilvægustu aðilarnir þegar kemur að kjarnorkuvopnafælingu, en kjarnorkuvopnageta Frakka sé mikilvæg viðbót við hernaðargetu NATO. Hann staðfestir að ekki sé gert ráð fyrir staðsetningu franskra kjarnorkuvopna á norskri grund á friðartímum, en Noregur verði hluti af svokallaðri „fremri kjarnokuvopnafælingu.“
• Íslensk stjórnvöld hafa einnig reynt að fjölga eggjunum í öryggiskörfu varna landsins, m.a. með samningum við líkt þenkjandi þjóðir og svæðisbundið varnarsamstarf undir forystu Bretlands sem nefnist „Joint Expeditionary Force“ eða JEF. Þar er Noregur einnig samstarfsaðili.

Spyrja má hvort það sé ekki skynsamlegt fyrir Ísland að feta í fótspor Norðmanna og gera álíka samkomulag við frönsk stjórnvöld um að verða hluti af kjarnorkuvopnafælingu þeirra?

Höfundur er sérfræðingur í varnarmálum.