Brostnar vonir í Kópa­vogi

Börn og ungmenni skipta mig gríðarlega miklu máli. Ég hef unnið í skólakerfinu í yfir 20 ár. Ég hef séð foreldra vera í vandræðum með að kerfið grípi þau. Ég hef séð börn á bið eftir úrræðum í marga mánuði eða ár. Ég hef séð bugaða foreldra sem vita ekki hvað þau eiga að gera.

Stór hluti af vandanum er kerfislægur og sveitarfélög og ríkið bera ábyrgð. Hlutverk sveitarfélaga er að gera foreldrum kleift að fá nauðsynlega þjónustu fyrir barnið sitt. Hvort sem það snýr að velferðarþjónustu eða viðunandi námsumhverfi í skólanum.

Samstarfsmenn sem þekkja mig vel hafa sagt við mig að við erum að gera okkar besta í þeim aðstæðum sem við ráðum við. Það svar dugar mér ekki. Mér finnst ekki rétt að sætta mig við að við séum að gera okkar besta miðað við hverju er hægt að breyta. Þetta er einungis einn angi af grunnþjónustu sem þarf að gera betur.

,,Chill out” svæði mikilvægara en grunnþjónusta bæjarins

Þegar frétt um nýja menningarmiðstöð í Vetrargarðinum í Smáralind var tilkynnt fyrir einhverjum vikum síðan verð ég að viðurkenna að ég varð hálf miður mín. Ekki vegna þess að ég vil ekki fá menningarmiðstöð í bæinn okkar heldur vegna þess að grunnþjónusta við íbúa bæjarins er ekki nægilega góð.

Á meðan beðið er eftir fjármagni fyrir lögbundna grunnþjónustu er á sama tíma auðvelt að henda milljónum fram úr erminni til að gera leigusamning við Smáralindina til að byggja þar upp menningarmiðstöð.

Út á við lítur allt vel út hjá Kópavogsbæ, en þegar skoðað er bak við tjöldin blasir önnur mynd við. Forgangsröðun verkefna er röng.

Börn á bið eftir nauðsynlegri þjónustu

Foreldrar sem sækja um sértækt skólaúrræði eða pláss í sérdeildum vita nánast fyrirfram að líkurnar á að fá pláss eru litlar. Stærstum hluta barna er hafnað. Dæmi eru um að aðeins eitt pláss sé laust í sérdeild á heilu skólaári.

Við erum með fjölskyldur sem eru að bíða eftir úrræðum frá barnavernd mánuðum saman. Á meðan safnast mál upp hjá starfsfólki sem þegar eru með mál í tugatali á sinni könnu. Þegar mál loksins opnast tekur önnur bið við, bið eftir ráðgjöf, námskeiðum eða öðrum úrræðum til stuðnings.

Engin eða takmörkuð úrræði virðast vera til staðar í bænum fyrir börn og ungmenni í áhættuhegðun eða þau sem eru með geðrænan vanda eða fíknivanda. Það þarf að leita út fyrir bæinn og þar tekur næsta bið við. Þetta er veruleiki barna og fjölskyldna sem þurfa tafarlausan stuðning.

Fatlaðir einstaklingar og langveik börn sitja eftir

Kópavogsbær gefur sig út fyrir að þjónusta við fatlað fólk sé veitt á grundvelli laga og í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar sem íslensk stjórnvöld hafa gengist undir, en er það svo?

Foreldrar langveikra barna þurfa að berjast fyrir því að börnin þeirra fái þjónustu Kópavogsbæjar sem þau nauðsynlega þurfa.

Við erum með börn sem eru að bíða eftir stuðningsþjónustu eða liðveislu. Fyrst þarf að fá samþykki fyrir stuðningsþjónustu og næst þarf að finna aðila til að sinna þjónustunni. Þegar rétti aðilinn er fundinn þarf að bíða eftir fjármagni í heilt ár. Fyrir nokkrum mánuðum voru yfir 100 börn á biðlista eftir liðveislu í Kópavogi.

Fullorðinn einstaklingur, Kópavogsbúi, sem býr í öðru sveitarfélagi langar að flytja aftur í sinn heimabæ. Sá aðili veigrar sér við að flytja aftur ,,heim’’ af ótta við að missa þjónustuna. Fullorðnir fatlaðir einstaklingar lýsa velferðarkerfi bæjarins sem kerfi sem er í lamasessi.

Mikil vöntun er á sértæku búsetuúrræðu fyrir fatlað fólk í Kópavogi. Umsækjendur búa við langvarandi óvissu og eru á biðlistum árum saman eða í áratug án þess að fá upplýsingar um biðtíma eftir húsnæði. Samkvæmt lögum ber Kópavogsbær að upplýsa umsækjendur um stöðu mála og hvenær áætlað er að viðkomandi fái búsetu og þjónustu við hæfi. Því miður hefur Kópavogsbær hunsað þær lögbundnu skyldur sínar og á sama tíma eru það aðstandendur sem sinna öllum stuðningsþörfum viðkomandi og oft með tilheyrandi álagi.

Eldri íbúar bæjarins

Íbúar Kópavogs sem hafa búið hér í áratugi eiga að geta treyst því að fá þjónustu við hæfi þegar þeir komast á efri ár. Einstaklingur sem hefur verið hraustur lengi en fer síðan að hraka á ekki að þurfa að sitja heima og bíða eftir úrræðum heldur þarf að fá þjónustu sem fyrst.

Einmanaleiki er raunveruleg áskorun hjá eldri íbúum bæjarins. Margir missa maka og vini og standa eftir einir. Þess vegna er brýnt að efla heimastuðning og dagdvöl svo fólk fái félagslegan stuðning og innihaldsríkan dag. Það er ekki ásættanlegt að eldri borgarar þurfi að bíða mánuðum saman eftir dagdvöl, eins og staðan er í dag. Með því að tryggja aðgengi að slíkum úrræðum getum við stutt við lífsgæði, heilsu og lífsgleði og jafnvel lengt lífið.

Eldra fólk hefur lagt sitt af mörkum til samfélagsins. Það á skilið að fá þjónustu þegar þörfin er til staðar ekki mánuðum eða árum síðar. Þá gæti tími þeirra einfaldlega verið liðinn.

Glæstar vonir eða brostnar vonir fyrir íbúa bæjarins

Glæstar vonir eru ekki einkenni Kópavogsbæjar fyrir þá íbúa sem þurfa á grunnþjónustu að halda. Eins og staðan er í dag upplifa þeir brostnar vonir. Frambjóðendur á lista Viðreisnar í Kópavogi eiga það sameiginlegt að þau geta ekki lengur horft upp á þetta viðgangast.

Viðreisn vill sveitarfélag sem stendur með öllum íbúum. Við þurfum að búa Kópavog sem bæ þar sem börn og fjölskyldur þeirra fá þá þjónustu sem þau þurfa og biðin sé ekki svona löng. Við viljum að einstaklingar með fatlanir geta tekið virkan þátt í samfélaginu án hindrana og eldri ibúar bæjarins fengið þá þjónustu sem þeir þurfa, þegar á þarf að halda.

Kópavogur á að vera fyrir alla, ekki bara suma.

Höfundur er skólastjóri og í 4. sæti lista Viðreisnar í Kópavogi.