„Hann heitir bara Leó páfi held ég“

Halla Tómasdóttir er í opinberri heimsókn á Ítalíu ásamt íslenskri sendinefnd og hitti bæði páfa og Sergio Mattarella, forseta landsins, í dag.

„Það má segja að rauði þráðurinn á báðum fundum hafi verið staðan í heiminum, hvernig átök eru að vaxa og hvernig fólk í forystu getur reynt að mæta þessum tímum með meira samtali, meiri mennsku og meiri áherslu á frið,“ sagði hún í samtali við fréttastofu eftir að forsetaritara tókst að finna glufu í þéttri dagskránni.

„Ég fann fyrir bæði mikilli góðmennsku og visku og vilja til þess að reyna að tala fyrir samtali, umhyggju, virðingu og friði. Það er eitthvað sem ég held að veiti ekki af að setja á dagskrá í heimi þar sem átökin virðast frekar vera að magnast og samtalið stundum að brotna niður og þess vegna var það ákaflega verðmætt að fá að ræða við þessa tvo menn.“

Ræddu ekki ummæli kanslarans

Kanslari kaþólsku kirkjunnar á Íslandi komst í fréttir í mars þegar hann áréttaði afstöðu kirkjunnar í málefnum samkynhneigðra og sagði það stefnu Jesú Krists að samkynhneigt fólk þyrfti að breytast.

„Samkynhneigð sem tilhneiging, það geta margir fundið það hjá sér og er ekki endilega vandamál út af fyrir sig. Aftur á móti þegar maður stundar kynlíf með fólki af sama kyni, þá verður þetta að vandamáli,“ sagði Jakob Rolland í samtali við fréttastofu þann 3. mars. Lýstu fjölmargir yfir óánægju sinni með þennan málflutning. 

Halla segir að ummæli kanslarans hafi ekki verið til umræðu á fundi hennar með páfa í dag.

„Ekki nákvæmlega það samtal en alltaf á fundum hvar sem ég er tala ég fyrir áherslum okkar Íslendinga á jafnrétti, á að allir fái tækifæri til að njóta virðingar og vals í sínu lífi og frelsis. Þannig að það var alveg skýrt.

En ég myndi segja að samtalið okkar snerist meira í dag, og það var tilgangurinn, um svona stærri mynd í heiminum og þá stöðu, þá þróun og hvernig við getum byggt brýr á milli forystufólks á ólíkum sviðum samfélagsins til að mæta þeim stóru áskorunum sem vissulega eru að valda okkur öllum, held ég, sem þjónum í svona hlutverkum áhyggjum.“

„Það er gaman að finna hvað þessi páfi er vitur, mannlegur og tilbúinn til að tala í takt við mjög skýran áttavita sem allavega að mínu mati okkur skortir í heiminum í dag. Ég ber mikla virðingu fyrir því hugrekki sem hann hefur sýnt í því.“

Svo þið rædduð ekki þessi orð kanslarans en þú segir að þú hafir lagt áherslu á jafnréttismál og þar með talið málefni samkynhneigðra í ykkar samtali?

„Alltaf þegar ég hitti aðila á erlendri grundu tala ég fyrir áherslum okkar Íslendinga og auðvitað erum við yfirleitt stolt af því að segja frá því að við erum ákaflega mikil jafnréttisþjóð og höfum staðið framarlega í þeim málum, leggjum mikla áherslu á mannréttindi og eigum auðvitað sæti núna í Mannréttindaráði [Sameinuðu þjóðanna]. Þannig að þetta eru áherslur sem ég tala alltaf fyrir og þar með talið réttindum hinsegin fólks og annarra. Bara að allir fái tækifæri til þess að njóta virðingar og frelsis.

Ég myndi segja að grunngildismatið bæði hérna á Ítalíu hjá forsetanum og einnig hjá páfanum, að við eigum miklu meira sameiginlegt heldur en það sem okkur greinir á og áherslurnar voru á þeim málum þó að ég taki alltaf fram hver okkar afstaða er gagnvart þessu.“

Bæði með áhyggjur af gervigreind

Halla átti upphaflega einungis að fá fimmtán mínútur með páfa en þau enduðu á því að eiga samtal í um klukkustund.

„Þannig að það má segja að við höfum haft um nóg að ræða. Mér fannst líka mjög athyglisvert að páfinn lagði mikla áherslu, eins og ég hef verið að gera, á unga fólkið og bara hvernig við getum hjálpað til að þau öðlist tiltrú á framtíðina og á okkur sem erum í leiðtogastörfum og hvernig þau geti verið með virkari hætti að taka þátt í að móta betri leið áfram heldur en blasir við um þessar mundir.“

Þá hafi páfinn talað mikið um þróun gervigreindar og lýst yfir vissum áhyggjum. Á sama tíma og ýmis tækifæri fylgi tækninni sé líka hætta á því að hún dragi úr trausti, ýti undir upplýsingaóreiðu og auki vanlíðan fólks samhliða mikilli skjá- og samfélagsmiðlanotkun.

Þau séu sammála um að samfélög þurfi að passa sig á áskorununum á sama tíma og þau notfæri sér tækifærin sem fylgi tækninni.

„Það var gaman að hitta páfa sem talar um tækni og unga fólkið og frið.“

Ekki nefndur á nafn í dag

Það varð fréttaefni þegar Halla minntist „Pope Francis“ í samfélagsmiðlafærslu við fráfall páfans fyrir rúmu ári.

Nú eru gárungarnir eflaust að velta fyrir sér hvort það liggi fyrir hvernig þú munir titla Leó í framtíðar Facebook-færslu ef af því verður.

Hér hlær frú forseti og rifjar upp að hún hafi áður útskýrt að þetta hafi verið mislukkuð tilraun til að merkja opinberan samfélagsmiðlareikning Frans þrettánda páfa sem vissulega gengur þar undir nafninu Pope Francis. Færslunni var síðar breytt og í stað þess talað um Frans páfa líkt og hefð er fyrir í íslensku máli.

„Ætli ég sé ekki eini forsetinn í heimi sem sér um eigin samfélagsmiðla og mér tókst nú ekki betur upp en að att-merkið datt út,“ segir Halla og vísar til táknsins sem er í þessu samhengi notað til að tengja samfélagsmiðlafærslur við aðra notendur.

„En hann heitir bara Leó páfi held ég.“

Halla bætir við að hann hafi vissulega verið ávarpaður á annan hátt í dag.

„Ég kallaði hann auðvitað, eins og þeir nota hérna og ávarpa, Your Holiness eða þinn heilagleiki, held ég að það sé á íslensku. Og notaði ekki nafnið hans í okkar samtali.“

Illt auga frá forsetaritara

Þegar hér er komið við sögu er blaðamaður upplýstur um að forsetinn sé að verða sein í mat og þurfi fljótlega að binda enda á þetta samtal. Fram undan sé vinnukvöldverður með sendiherra Íslands í Róm og hans fólki.

Á morgun stendur svo til að heimsækja Menningarstofnun Norðurlandanna í Róm og Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna.

„Sem er í rauninni stærsta mannúðarverkefni í heimi þar sem verið er að vinna að því að koma mat til þeirra sem hann skortir. Í þeirri ólgu sem nú ríkir í heiminum: verðbólgu, orkuskorti, áburðarskorti og annað. Það er þegar búið að minnka fjárframlög til þess málaflokks og enn frekar mun það gerast mögulega í þessu ástandi,“ segir Halla.

Hún sé stolt af því að Ísland hafi til að mynda styrkt skólamáltíðir í Afríku í gegnum stofnunina. Ástandið á suðurhveli jarðar hafi verið páfa ofarlega í huga í samtali þeirra í dag.

„Þar eru líka vaxandi átök, til dæmis í Súdan sem stundum gleymast í samtali okkar um önnur stríð og átök sem er því miður orðið of mikið um,“ bætir Halla við rétt áður en hún upplýsir að forsetaritari sé farinn að horfa á hana með illu auga. Sendiherrann bíði. 

Fréttin hefur verið uppfærð.