Hitaveitur gætu orðið veruleiki á Grænlandi

Kristján Már Unnarsson skrifar 28. apríl 2026 21:20

Grímur Björnsson jarðeðlisfræðingur hefur rannsakað jarðhita á Grænlandi. Lýður Valberg

Hitaveitur gætu orðið að veruleika á Grænlandi en jarðhiti finnst þar mun víðar en áður var talið. Búið er að kortleggja nærri fjögurhundruð heitavatnsuppsprettur í rannsókn sem grænlenskar og danskar vísindastofnanir standa á bak við í samstarfi við íslenska jarðvísindamenn.

Í kvöldfréttum Sýnar mátti sjá myndir frá heitu lauginni í Uunartoq á Suður-Grænlandi sem er vinsæll ferðamannastaður. Laugin hefur raunar verið þekkt frá tímum Eiríks rauða en í fornri lýsingu kemur fram að norrænu mennirnir sem byggðu Grænland nýttu hana til baða.

Heita laugin í Uunartoq á Suður-Grænlandi er 38 til 40 stiga heit. Víst þykir að þetta er sama laug sem í fornri lýsingu er sögð við Hrafnsfjörð. Nunnuklaustur var innar í firðinum. Vegna þessarar lýsingar hefur tekist að staðsetja helstu fjarðaheiti í Eystribyggð, en svo kallaðist aðalbyggð norrænna manna á Grænlandi.Guide to Greenland

Fjörðurinn hét þá Hrafnsfjörður en í Grænlandslýsingu frá miðri 14. öld, sem kennd er við norskan prest, Ívar Bárðarson, er sagt frá laugunum. „Þær eru svo heitar á vetrum að enginn þolir að lauga sig. Á sumrum lauga margir sig í þeim og fá bót meina sinna.“

Fyrir utan þessa vinsælu náttúru baðlaug hefur Grænland í jarðhitaskilningi verið talið kalt. En núna hafa grænlenskar og danskar vísindastofnanir kortlagt 382 staði þar sem jarðhiti hefur fundist á Grænlandi. Flestar hitauppsprettur eru á Diskóeyju undan vesturströndinni og í kringum Scoresbysund á austurströndinni.

Búið er að kortleggja 382 hitauppsprettur á Grænlandi í rannsókn sem Náttúrufræðistofnun Grænlands, Kaupmannahafnarháskóli og Jarðfræðistofnun Grænlands og Danmerkur standa á bak við með þátttöku íslenskra jarðvísindamanna.grafík/Sara Rut Fannarsdóttir

Grímur Björnsson jarðeðlisfræðingur stóð fyrir íslenskum rannsóknarleiðangri þangað árið 2022.

„Þá fórum við þrír Íslendingar; ég, Árni Hjartarson og Finnbogi Óskarsson, að skoða jarðhitann sem er í mynni Scoresbysunds.“

Finnbogi Óskarsson tekur vatnssýni úr volgri laug. Efnahitalíkön meta djúphitann í henni yfir áttatíu gráður á celsius.Grímur Björnsson

Það var vegna óskar frá heimamanni sem vildi fá íslenska sérfræðinga til að svara því hvort nýta mætti jarðhitann þar í hitaveitu fyrir þrjúhundruð manna þorp.

„Og við fórum og urðum bara alveg steini lostnir hvað þetta er mikið og víða. Grænland er bara með heilmikinn forða af bæði köldu og heitu vatni sem kemur upp gegnum sprungur,“ segir Grímur hér í sjónvarpsfrétt Sýnar:

Jarðhitinn fannst stutt frá þorpinu.

„Þetta er sem sagt bara í sjö kílómetra fjarlægð frá Ittoqqortoormiit í loftlínu. Íslendingar væru löngu búnir að byggja hitaveitu þarna.“

Og Grímur vonast til að nýting jarðhita geti stutt við grænlenskar byggðir.

„Ég vona það. Þessi jarðhiti þarna í Ittoqqortoormiit hann er talinn út frá efnafræðinni vera trúlega yfir 80 stiga heitur á dýpi. Það er orðinn nógur hiti til að vera ekki bara með hitaveitu heldur líka rafmagn,“ segir jarðeðlisfræðingurinn.

Frá Ittoqqortoormiit við Scoresbysund. Íbúar nýta meðal annars hvítabirni, eins og sjá má á skinninu sem verið er að þurrka ofan á skúrnum.Grímur Björnsson

Þá kannaði jarðfræðingurinn Árni Hjartarson jarðhita á Diskóeyju.

„Diskóeyjan er eiginlega mjög lítið könnuð ennþá utan þessarar vettvangskönnunar Árna Hjartarsonar.

En þar er næsta víst að þar er örugglega hægt að búa til, þó það sé ekki nema einhverja jarðhitastaði, baðstaði fyrir ferðamenn og slíkt,“ segir Grímur Björnsson.

Grænland Jarðhiti Sundlaugar og baðlón Vísindi Norðurslóðir

Tengdar fréttir

Mest lesið

Fleiri fréttir