Það kemur sam­félaginu við þegar maður ræðir vændis­kaup við konu

Mér rann kalt vatn á milli skinns og hörunds að lesa pistil Jóns Gnarr um afsögn vinar síns á þingi vegna ætlaðra vændiskaupa. Að Alþingismaður skuli hér kalla Guðbrand útlaga fyrir að taka sjálfur ábyrgð á eigin gjörðum, áttandi sig fullvel á alvarleika málsins, er taktlaust.

Jón kallar sig frjálslyndan mann og finnst rétt að hver eigi að feta sína leið í lífinu. Það erum við sammála um, en það er ekki hægt að skrifa á frelsi að geta keypt aðgang að líkama annarrar manneskju þegar margsýnt og sannað er að fólk í vændi er svo yfirgnæfandi meirihluta að næstum mætti tala um öll, þolendur ofbeldis og í mikilli neyð. Valdaójafnvægið sem þar býr að baki er svo augljóst að það er ótrúlegt að þingmaður beri ekki skynbragð á frelsisskerðingunni og ofbeldinu sem það felur í sér.

Ég get vel skilið að mönnum bregði þegar einhver sem þeir þekkja aðeins af góðu eru bendlaðir við slíkt en við getum ekki afneitað þeim veruleika að það geti gerst og við verðum að hvetja fólk einmitt til þess að taka ábyrgð á sinni fortíð og gjörðum.

Þegar menn verja gerendur

Þolendur kynferðisofbeldis þekkja alltof vel þegar aðrir koma gerendum til varnar og hrópa upp ,,Ekki Nonni vinur minn, hann er svo næs og svo góður vinur!” Þetta er blaut tuska í andlit þeirra sem hafa verið beitt ofbeldi og óréttlæti. Mýtan um að gerendur geti ekki sýnt fólki góðar hliðar er langlíf. Gerendur eru margir góðir við mömmu sína, flokka rusl og moka snjó fyrir nágrannann. Eitt útilokar ekki annað.

Margoft hafa þolendur biðlað til gerenda að taka ábyrgð. Það er sanngjarnt. Þegar einhver loksins tekur ábyrgðina er mikilvægt að styðja við það. Hér er enginn þolandi sem óskaði eftir því að Guðbrandur segði af sér, þetta var hans ákvörðun og í ljósi stöðu hans ber að virða hana. Jón tekur fram í pistli sínum að honum þyki mjög skrítið að maður sem hafi gerst sekur um vændiskaup árið 2014 fái ekki endurnýjað rekstrarleyfi til að keyra leigubíl. Það er í raun ekkert óeðlilegt. Ein vændiskaup sem lokið er með sekt þýðir ekki endilega (og í raun frekar ólíklega) að maðurinn hafi keypt vændi aðeins eitt skipti þó svo að ekki hafi það komist upp. Einnig er mjög eðlilegt að maður sem hefur gerst sekur um kynferðisbrot sé ekki að keyra konur heim af djamminu. Það eru ótal störf sem krefjast þess að viðkomandi sé með hreint sakavottorð og leigubílstjórar tilheyra þeim flokki, eðlilega.

Samfélagið verður að leyfa mönnum að axla ábyrgð

Það er ótækt að kalla það slaufun þegar einhver tekur ábyrgð á eigin gjörðum. Einnig má setja spurningamerki við það hvers vegna áherslan er lögð á hvort viðkomandi hafi hætt við kaupin eða ekki. Að ætla sér að kaupa vændi lýsir ákveðinni afmennskun á konum. Það eru nokkur skref sem þarf að taka áður en verknaðurinn er fullframinn. Í fyrsta lagi þarf löngun til að kaupa vændi að vera til staðar. Svo þarf að finna manneskju sem er að selja vændi og eiga við þá manneskju samskipti. Þá mætir viðkomandi og greitt er fé fyrir aðgang að líkama manneskju. Þetta snýst ekki bara um hvort athæfið sjálft hafi átt sér stað. Viljum við manneskju inni á þingi, eða leigubílstjóra, sem hefur slík viðhorf til kvenna? Líkamar kvenna eru ekki söluvara sem karlar eiga rétt á að kaupa. Kynlíf er ekki mannréttindi.

Vel má vera að þetta fari fyrir brjóstið á Jóni og fleirum en staðreyndin er þó sú að til að framfarir verði í þessum málaflokki verðum við að taka vel á móti þegar gerendur axla ábyrgð. Í því felst réttlæti, mannleg nálgun og stuðningur. Þannig að jú, það kemur okkur öllum við þegar menn eru að kaupa eða reyna að kaupa vændi á Íslandi.

Höfundur er stjórnarformaður Vitundar - samtaka gegn kynbundnu ofbeldi.

Heimildir:

https://www.visir.is/g/20262829501d/segir-af-ser-thing-mennsku-vegna-til-raunar-til-vaendiskaupa

https://www.dv.is/eyjan/2026/2/15/jon-gnarr-skrifar-mys-og-menn/

https://www.visir.is/g/20262834283d/konur-hafi-thurft-ad-afgreida-attatiu-vaendiskaupendur-a-thremur-dogum

https://www.visir.is/g/20252799689d/um-vaendi

https://www.112.is/kaupir-thu-vaendi