Pétur Gunnars­son sæmdur heiðurs­doktors­nafn­bót

Torfi Tulinius, prófessor við Íslensku- og menningardeild, flutti ávarp um Pétur og hóf ávarpið á upphafskvæði fyrstu bókar Péturs, ljóðabókarinnar Splunkunýr dagur frá 1973:

Af jarðarinnar hálfu/byrja allir dagar fallega/þolinmóð snýst hún og snýst/með trén og höfin og vötnin/eyðimerkurnar og eldfjöllin/okkur tvö og ykkur hin/og öll dýrin

Torfi reifaði höfundarverk Péturs og sagði Íslensku- og menningardeild eiga rithöfundinum mikið að þakka.

„Hann hefur helgað líf sitt einmitt því sem við fáumst daglega við að rannsaka og kenna: íslenskri tungu, bókmenntum, listinni, þýðingu heimsbókmennta á okkar ástkæra ylhýra mál. Hans mikla höfundarverk einkennist af frumleika, stílfimi og trú á manninum og þörf hans fyrir merkingu í háskasamlegum og hverfulum heimi… heimi þar sem allir dagar byrja samt fallega,“ sagði Torfi í ávarpinu.

Pétur flutti ávarp sem hann nefndi Laumufarþegann og fjallaði um námsár hans í Frakklandi, þangað sem hann fór til að freista gæfunnar sem rithöfundur. Ferðasögunni lauk þar sem Pétur kom til Aix-en-Provence og gekk inn í kennslustofu þar sem kennari sat og greindi heimspeki Blaise Pascals. Þar ákvað hann að innrita sig í heimspeki og gera hana að sinni matmóður.

Auk Péturs og Torfa flutti Silja Bára Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands, ávarp og Gauti Kristmannsson, forseti Íslensku- og menningardeildar, stýrði athöfninni og lýsti Pétur heiðursdoktor. Tónlistarflutningur við athöfnina var í höndum Sigríðar Thorlacius, Tómasar R. Einarssonar og Ómars Guðjónssonar.

Stórt og fjölbreytt höfundarverk

Pétur Gunnarsson fæddist 15. júní 1947 í Reykjavík, lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1968 og hélt svo til náms til Frakklands þar sem hann lauk Meistaraprófi í heimspeki frá Université d'Aix-Marseille árið 1975.

Fyrsta ljóðabók Péturs, Splunkunýr dagur, kom út 1973 en áður höfðu birst ljóð eftir hann í Tímariti Máls og menningar. Fyrsta skáldsaga hans, Punktur, punktur, komma, strik, kom út 1976 en leikstjórinn Þorsteinn Jónsson gerði eftirminnilega kvikmynd eftir bókinni sem kom út 1981. Hún var fyrsta bókin af fjórum um söguhetjuna Andra, hinar eru Ég, um mig, frá mér, til mín, Persónur og leikendur og Sagan öll en sú síðastnefnda var tilnefnd til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 1987.

Pétur samdi leikritið Grænjaxla árið 1977 fyrir Þjóðleikhúsið í samvinnu leikara og Spilverks þjóðanna, barnaleikritið Krókmakarabærinn í samvinnu við Leiklistarskóla Íslands og texta á plötunni Lög unga fólksins sem kom út sama ár.

Eftir Pétur liggur fjöldi skáldsagna, má þar nefna Hversdagshöllina sem var tilnefnd til Íslenski bókmenntaverðlaunanna árið 1990 og þríleikinn Skáldsögu Íslands sem kom út upp úr aldamótum og samanstendur af Myndin af heiminum, Leiðin til Rómar og Vélar tímans. Tvær fyrstu þeirra voru tilnefndar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna.

Á seinni hluta ferilsins beindi Pétur sjónum sínum að tveimur þjóðarskáldum landsins. Fyrst gaf hann út ÞÞ - í fátæktarlandi (2007) og ÞÞ - í forheimskunarlandi (2009) um Þórberg Þórðarson og síðan HKL ástarsögu um Halldór Laxness árið 2019. Pétur hefur einnig fengist við þýðingar og þýtt bæði Frú Bovary eftir Gustave Flaubert og Játningarnar eftir Rousseau sem hann hlaut Íslensku þýðingarverðlaunin fyrir.

Pétur hefur jafnframt unnið margvíslegt efni fyrir útvarp og sjónvarp, skrifaði handrit að leikinni heimildarmynd um Halldór Laxness árið 1988 og hefur setið í stjórnum Alliance française og félags áhugamanna um bókmenntir og var í ritnefnd Tímarits Máls og menningar um árabil.

Pétur var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir ritstörf og framlag til íslenskra bókmennta í janúar 2011.