Allt mat­væla­eftir­lit fari til ríkisins

Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýrri skýrslu starfs­hópsins sem kynnt var í dag. Guð­laugur Þór Þórðar­son, um­hverfis-, orku- og loft­lags­ráð­herra skipaði starfs­hópinn í októ­ber í fyrra í sam­ráði við Svan­dísi Svavars­dóttur, mat­væla­ráð­herra.

Hópurinn var skipaður þeim Ár­manni Kr. Ólafs­syni for­manni, Gunnari Alexander Ólafs­syni, sér­fræðingi og Sig­ríði Gísla­dóttir dýra­lækni og komust þau eftir rýni á skýrslum og við­tölum við full­trúa stofnana og at­vinnu­lífs að þeirri niður­stöðu að þörf sé á gagn­gerum breytingum á fyrir­komu­lagi eftir­lits.

Eftir­litið í dag í höndum ellefu stofnana

Yfir­stjórn mála­flokkana er í dag hjá um­hverfis-,orku- og loft­lags­ráðu­neytinu auk mat­væla­ráðu­neytisins. Þá er megin­á­byrgð á fram­kvæmd og sam­ræmingu eftir­lits hjá Um­hverfis­stofnun og Mat­væla­stofnun en dag­leg fram­kvæmd eftir­litsins að veru­legum hluta í höndum heil­brigðis­eftir­lits sveitar­fé­laga.

Segir starfs­hópurinn að því sé um að ræða flókið sam­spil alls ellefu stofnana. Þær séu á tveimur stjórn­sýslu­stigum ríkis og sveitar­fé­laga þar sem meðal annars reyni á inn­leiðingu og fram­kvæmd um­fangs­mikillar EES-lög­gjafar.

Hópurinn segir að þær úr­bætur sem áður hafi verið gerðar á fyrir­komu­lagi eftir­litsins hafi ein­kennst af búta­saumi. Löngu sé orðið tíma­bært að ráðist verði í heild­stæða endur­skoðun á nú­verandi kerfi.

Drógu upp þrjár sviðs­myndir

Ýmsir gallar séu á fyrir­komu­lagi og fram­kvæmd eftir­lits eins og það er skipu­lagt í dag. Ó­sam­ræmi í fram­kvæmd sé of mikið, stjórn­sýsla of flókin, það skorti yfir­sýn og mis­brestir kerfisins hafi nei­kvæð á­hrif á at­vinnu­líf og sam­keppnis­hæfni Ís­lands. Þá séu van­nýtt tæki­færi til skil­virkni, ein­földunar og starfrænnar þróunar.

Hópurinn dró upp þrjár sviðs­myndir við vinnu sína sem fela í sér mis­miklar breytingar. Í fyrsta lagi að heil­brigðis­eftir­lits­svæðum verði fækkað, í öðru lagi að mat­væla­eftir­lit verði hjá einni stofnun, á­samt fækkun heil­brigðis­eftir­lita og í þriðja lagi að allt eftir­lit verði hjá stofnunum ríkisins.

„Var það ein­róma niður­staða starfs­hópsins að leggja til að færa allt eftir­lit til stofnana ríkisins (sviðs­mynd 3). Sú til­laga felur í sér til­færslu verk­efna milli stjórn­sýslu­stiga, um­fangs­miklar breytingar á lögum og stjórn­valds­fyrir­mælum og veru­lega ein­földun kerfisins, auk þess að hafa í för með sér betri þjónustu og minni kostnað. Telur hópurinn að með henni séu mestar líkur á að tryggja megi nauð­syn­lega sam­ræmingu.“

Ráð­herra á­nægður með skýrsluna

Haft er eftir Guð­laugi Þór í til­kynningu frá um­hverfis­ráðu­neytinu að hann sé á­nægður með skýrsluna. Hann sé auk þess á­nægður með þær til­lögur um úr­bætur sem starfs­hópurinn leggur til að ráðist verði í.

„Vanda­mál eftir­litsins liggur í flóknu kerfi þar sem á­byrgðin liggur ýmist hjá sveitar­fé­lögum eða ríkinu. Hér er lagt til að straum­línu­laga kerfið, fækka stofnunum um níu og láta á­byrgðina á mál­flokknum liggja hjá ríkinu. Það er því góður sam­hljómur milli þessara til­lagna og þeirra skýrslna sem áður hafa verið gefnar út um mál­efni heil­brigðis­eftir­lita. Einnig er mikil­vægt að hópurinn átti í góðu sam­ráði og sam­tali við alla hag­aðila í vinnunni,“ segir Guð­laugur Þór.

Ljóst sé að hér sé um að ræða mál­efni sveitar­fé­laganna að stórum hluta. Því hafi hann farið yfir helstu niður­stöður á haust­fundum lands­hluta­sam­takanna undan­farnar vikur, því ekkert verði gert án þeirra að­komu.

„Það er hins vegar ljóst að við getum ekki skrifað alltaf nýjar skýrslur með sömu niður­stöðunni. Við verðum að leggjast yfir málin, taka sam­talið og gera nauð­syn­legar og tíma­bærar breytingar á fyrir­komu­lagi eftir­litsins,“ segir Guð­laugur Þór Þórðar­son, um­hverfis-, orku- og lofts­lags­ráð­herra.