Tannlæknir ógnar valdasetu forseta Namibíu í skugga spillingarmála og atvinnuleysis

Talið er líklegt að framboð tannlæknisins Panduleni Itula til forseta Namibíu muni velgja sitjandi forseta og SWAPO-stjórnmálaflokki hans verulega undir uggum í forseta- og þingkosningunum sem framundan eru í ríkinu. Frá því að Namibía varð sjálfstætt ríki hefur frambjóðandi SWAPO-flokksins ávallt unnið forsetakosningarnar.

Næstkomandi þriðjudag fara forseta- og þingkosningar fram í Namibía. Yfirleitt eru úrslitin nánast fyrirfram ráðin í kosningum en SWAPO-flokkurinn hefur farið með völd í landinu frá því að það varð sjálfstætt árið 1990. Í síðustu kosningum hlaut flokkurinn 80 prósent atkvæða í þingkosningunum. Sitjandi forseti, Hage Geingob, hlaut 87 prósenta fylgi í forsetakosningunum.

Ekki í jafn sterkri stöðu og áður

En nú mun mögulega draga til tíðinda en í umfjöllun Associated Press, sem meðal annars er birt á vef New York Times, kemur fram að vegna mikils atvinnuleysis í landinu og Samherjamálsins, sé SWAPO-flokkurinn ekki í jafn sterkri stöðu og áður.

Reyndar er fastlega gert ráð fyrir að SWAPO-flokkurinn muni halda meirihluta sínum á þingi en talið er mögulegt að forsetakosningarnar geti orðið spennandi vegna framboðs úr óvæntri átt.

Tannlæknir sem er óháður en samt meðlimur í SWAPO

Tannlæknirinn Panduleni Itula býður sig fram sem óháður frambjóðandi þrátt fyrir að vera meðlimur í SWAPO-flokknum. Búist er við að hann muni taka til sín þónokkurn hluta atkvæða sem alla jafna myndu falla í skaut forsetaframbjóða SWAPO-flokksins, hins sitjandi forseta, Geingob.

Itula hefur heitið því að berjast gegn spillingu, sem er í brennidepli í aðdraganda kosninganna, vegna Samherjamálsins. Tveir ráðherrar í ríkisstjórn Geingob, meðlimir í SWAPO-flokknum hafa sagt af sér vegna málsins. Þá vill Itula einnig berjast gegn atvinnuleysi, sem samkvæmt frétt AP virðist vera helsta kosningamálið.

46 prósent ungs fólks í Namibíu er atvinnulaust og streymi ungt fólk á kjörstað er talið mögulegt að Itula geti jafnvel náð forsetastólnum af Geingob. Þannig herma óstaðfestar fregnir af bráðabirgðatalningu utankjörfundaratkvæða hermanna og starfsmanna sendiráða að Geingob og Itula séi hnífjafnir.

„Itula er holdgervingur óánægju ungu kynslóðarinnar og ákveðna afla innan SWAPO flokksins,“ segir stjórnmálaskýrandinn Henning Melber um kosningarnar. „Það að hann bjóði sig fram sem óháður frambjóðandi en haldi áfram að vera meðlimur SWAPO-flokksins er áhugaverð þversögn“. 

Skiptar skoðanir um hvort Samherjamálið hafi teljandi áhrif

Annar stjórnmálaskýrandi segir líklegt að aldrei þessu vant muni unga kynslóðin í Namíbíu mæta á kjörstað.

„Ef það gerist eru það góðar fréttir fyrir Itula en slæmar fréttir fyrir Geingob,“ segir Ndumba Kamwanyah.

Mikið hefur verið fjallað um Samherjamálið í namibískum fjölmiðlum. Helgi Seljan, fréttamaður Kveiks og einn af þeim sem vann umfjöllunina um málið er nýkominn heim frá Namibíu þar sem hann var að fylgjast með gangi mála í Namibíu.Í Silfrinu í dag sagði Helgiað mikil ólga væri í landinu vegna málsins.

Í frétt AP er haft eftir Graham Hopwood, framkvæmdastjóra Rannsóknarseturs stjórnsýslumála í Namibíu að atvinnuleysi í Namibíu yrði stærsta kosningamálið. Ólíklegt væri hins vegar að Samherjamálið myndi hafa mikil áhrif á úrslit kosninganna, þar sem stærstur hluti kjósenda hafi þegar verið búinn að ákveða sig þegar málið kom upp.

Kosningarnar verða sem fyrr segir haldnar á þriðjudaginn en umfjöllun AP má lesa hér.