Þurfa að endurskoða hvort þörf sé á umhverfismati vegna framkvæmda Silicor Materials

Skipulagsstofnun þarf að fjalla um það að nýju hvort framkvæmdir Silicor Materilas Inc. á Grundartanga í Hvalfjarðarsveit skulu undirgangast mati á umhverfisáhrifum. Þetta segir í nýföllnum dómi sem féll í Héraðsdómi Reykjavíkur. 

Eða, eins og segir í niðurstöðu dómsins:

Ákvörðun Skipulagsstofnunar 25. apríl 2014, þess efnis að fyrirhuguð framkvæmd stefnda, Silicor Materials Inc., á Grundartanga í Hvalfjarðarsveit, skuli ekki háð mati á umhverfisráhrifum, er felld úr gildi.

Héraðsdómur var fjölskipaður en dóminn felldu Ásmundur Helgason héraðsdómari ásamt þeim Helgu J. Bjarnadóttur, efna- og umhverfisverkfræðingi og Kristjáni Jónassyni jarðfræðingi.

Um fimmtíu íbúar höfðuðu málið á sínum tíma en Silicor Materials vildi reisa sólarkísilverksmiðju á staðnum. Til stendur, eða stóð, af hálfu Silicor að framleiða 16 þúsund tonn af sólarkísil í 92 þúsund fermetra verksmiðju. Þegar skrifað var undir samninga í fyrra kom fram að samkvæmt óháðum aðila yrði verksmiðjan umhverfisvænasta stóriðja á Íslandi. Alls myndu 450 störf skapast og líklega myndi verksmiðjan skila þjóðarbúinu um 50 milljörðum á ári í útflutningstekjur.

 

„Við fögnum niðurstöðunni,“ segir Páll Rúnar M. Kristjánsson, hæstaréttarlögmaður sem fer með málið fyir hönd íbúanna í Kjósarhreppi. Hann segir dóminn góðan, vel rökstuddan og í samræmi við það sem lagt var upp með. „Þetta er staðfesting á því að það sé náttúran og fólkið sem eigi að njóta vafans. Heilsa og heilbrigði en ekki skammtímahagsmunir.“

Málið allt er reifað í tæplega fjörutíu síðna dómi og fjallað ítarlega um hina umdeildu ákvörðun og ýmsa fleti þar á. Dómurinn telur meðal annars hafa komið nægilega fram að Skipulagsstofnun hafi tekið afstöðu til hættunnar á aukinni mengun og ónæði frá verksmiðjunni sem og sammögnunaráhrifa með annarri starfsemi á Grundartanga. En, þetta hafi aftur á móti ekki legið fyrir áður en ákvörðun var tekin.

Því verði að taka tillit til röksemda stefnenda að Skipulagsstofnun hafi ekki rannsakað fyrirhugaða framkvæmd með viðhlítandi hætti og þar með brotið gegn eigin rannsóknarreglu. Skipulagsstofnun þarf því að taka málið fyrir að nýju og meta hvort framkvæmdin þurfi að fara í umhverfismat.

Lögmaður Silicor Materials, Arnar Þór Stefánsson hjá lögmannsstofunni Lex, segir í tilkynningu til fjölmiðla síðdegis að Silicor telji sig hafa fylgt lögum og reglum í einu og öllu. Fyrirtækið telur enn að ekki sé þörf á mati á umhverfisáhrifum en tilkynninguna í heild má sjá hér að neðan.

Tilkynningin frá lögmanni Silicor Materials

Í dag var kveðinn upp dómur í Héraðsdómi Reykjavíkur í máli Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð og fleiri gegn Silicor Materials, íslenska ríkinu og Skipulagsstofnun. Málið snerist um þá ákvörðun Skipulagsstofnunar að uppbygging sólarkísilvers Silicor Materials á Grundartanga skyldi ekki háð mati á umhverfisáhrifum. Niðurstaða dómsins var sú að ekki væri fortakslaust að framkvæmdin skyldi háð mati á umhverfisáhrifum. Hins vegar yrði Skipulagsstofnun að rannsaka betur og afla nánari upplýsinga en hún gerði áður en ný ákvörðun um það atriði yrði tekin. Ákvörðun Skipulagsstofnunar var því talinn haldin formgalla að þessu leyti. Því var ákvörðunin felld úr gildi.

Silicor telur sig hafa í einu og öllu fylgt lögum, reglum og leiðbeiningum eftirlitsstofnana. Framkvæmdin var tilkynnt til Skipulagsstofnunar ásamt ítarlegum upplýsingum. Skipulagsstofnun kallaði síðan eftir áliti allra fagstofnana og komst að þeirri niðurstöðu að framkvæmdin hefði óveruleg umhverfisáhrif í för með sér og skyldi því ekki háð mati á umhverfisáhrifum. Dómurinn telur formgalla á þeirri ákvörðun og því verður að endurtaka málsmeðferðina. Silicor telur enn að ekki þurfi að fara fram mat á umhverfisáhrifum vegna framkvæmdarinnar og jafnvel þótt slíkt mat færi fram að þá standist framkvæmdin alla skoðun í þeim efnum.

Á þessu stigi liggur ekki fyrir hvaða áhrif dómurinn hefur á undirbúning verkefnisins. Silicor mun taka sér tíma til að kynna sér forsendur dómsins og leggja mat á það hvernig fyrirtækið bregst við. Silicor tilkynnti nýlega þá ákvörðun að hægja á undirbúningi verkefnisins og endurskoða það þannig að ekki er víst að þessi niðurstaða valdi neinum töfum umfram það.

Um verkefni Silicor Materials á Íslandi

Undanfarin misseri hefur Silicor Materials undirbúið uppbyggingu sólarkísilvers á Grundartanga til að framleiða sólarkísil með framleiðsluferli sem fyrirtækið hefur þróað frá árinu 2006 og hefur einkaleyfi á. Sólarkísill er notaður í sólarhlöð til að virkja sólarorku. Með framleiðsluferli Silicor er hægt að framleiða sólarkísil með ódýrari, umhverfisvænni og orkuminni hætti en með hefðbundnum aðferðum.

Silicor Materials tilkynnti nýlega að tekin hafi verið ákvörðun um að hægja á undirbúningi uppbyggingu sólarkísilvers fyrirtækisins á Grundartanga í Hvalfjarðarsveit. Ástæður ákvörðunar Silicor Materials eru einkum tafir á öðrum áfanga fjármögnunar verkefnisins og hækkun á kostnaði á Íslandi vegna umtalsverðar styrkingar á gengi krónunnar. Með því að hægja á undirbúningi verkefnisins er markmiðið Silicor Materials að skapa svigrúm til þess að endurskipuleggja starfsemi fyrirtækisins og áætlanir um uppbyggingu sólarkísilvers.

Uppfært klukkan 16:11

Í fyrri útgáfu fréttarinnar stóð að framkvæmdin þyrfti að fara í umhverfismat. Þetta hefur verið leiðrétt. Þá hefur tilkynningu frá lögmönnum Silicor Materials verið bætt við fréttina.