Hafna á­sökun um laga­stuld og líður eins og bekkjar­trúð á Ís­landi

Vísir settist niður með liðsmönnum sveitarinnar á þessum tímamótum, fór yfir ferilinn fram að þessu, hvernig það er að lifa á tónlist á tímum streymisveitna, ásökun um lagastuld og hvers vegna það er öðruvísi að spila á Íslandi.

Of Monsters and Men hafa nú verið á tónleikaferðalagi með hléum í tæpt ár til að fylgja eftir útgáfu fjórðu hljóðversplötunnar sem ber heitið All is Love and Pain in the Mouse Parade.

Fréttamaður rétt náði á Nönnu Bryndísi Hilmarsdóttur og Ragnari Þórhallssyni daginn áður en þau halda aftur erlendis eftir frí á Íslandi. Í þetta sinn verður farið í um þriggja vikna legg um Norður- og Suður-Ameríku áður en blásið verður til stórtónleika í Kaplakrika þann 17. október.

Íslenska haustsólin er að brjótast inn um gluggann á heimilinu þegar spjallið hefst og hundurinn Vofa liggur makindaleg í sófanum fyrir aftan þau. 

Nönnu og Ragnari finnst báðum sérstakt að hugsa til þess að fimmtán ár séu liðin frá því að fyrsta platan kom þeim á kortið. 

Ragnar: „Það er rosalega langt. Manni líður alltaf eins og maður sé einhvern veginn nýbyrjaður í þessu að einhverju leyti. En fimmtán ár, það er bara fullvaxin manneskja.“

„Það fer nú bara að detta í bílpróf og eitthvað svona. Það er gaman að vera búinn að vera að gera þetta svona lengi. Við erum alveg frekar miklir sniglar líka. Við erum með fjórar plötur á fimmtán árum en við túrum líka rosa mikið, þannig ég mæli ekki lífið í árum, ég mæli það í plötutímabilum.“

„Þannig að Raggi er fjögurra ára,“ skýtur Nanna inn í og glottir.

Það má segja að fimmtán ára sé unglingsaldur. Eru einhverjir vaxtarverkir þegar maður er kominn á þennan stað?

Ragnar: „Það eru alltaf vaxtarverkir í þessu. Að vera saman fimm manns í hljómsveit, þetta er lítil fjölskylda. Það eru alltaf einhverjir vaxtarverkir. Það er alltaf eitthvað frábært og eitthvað erfitt á sama tíma en það er bara eins og í öllu.“

Hljómsveitin samanstendur í dag af Nönnu og Ragnari ásamt Brynjari Leifssyni, Arnari Rósenkranz Hilmarssyni og Kristjáni Páli Kristjánssyni. Of Monsters and Men kom fyrst fram opinberlega í hljómsveitakeppninni Músíktilraunum árið 2010 og bar þar sigur úr býtum.

Fljótlega kom út platan My Head is an Animal í september 2011 en þar má finna mörg af þekktustu lögum sveitarinnar á borð við Little Talks, Dirty Paws og King and Lionheart.

Auk þess að ná miklum vinsældum heima fyrir seldist platan í yfir milljón eintaka í Bandaríkjunum, sló fyrra met Bjarkar Guðmundsdóttur á bandarískum vinsældalista og komst á topplista víða um heim. Þá var Little Talks fyrsta lagið eftir íslenskan listamann sem streymt var yfir milljarð sinnum á Spotify.

Hljómsveitin vakti mikla athygli á Coachella-tónlistarhátíðinni í Kaliforníu í Bandaríkjunum árið 2013. 

Íhugað að fara í mál við hljómsveitina

Of Monsters and Men brjótast fram á hið alþjóðlega svið um það leyti sem ákveðin bylgja þjóðlagaskotinnar popptónlistar er farin að teygja sig inn í meginstrauminn.

Þá hafði lagið Home með Edward Sharpe & the Magnetic Zeros náð þó nokkrum vinsældum og rifjaði Alex Ebert, fyrrverandi liðsmaður hljómsveitarinnar, upp tilkomu lagsins í fyrra þegar rúm fimmtán ár voru liðin frá útgáfu þess.

Í myndskeiði sem hann birti á samfélagsmiðlum staðhæfði hann að hljómsveit hans hefði verið ákveðinn frumkvöðull þegar kom að þessari gerð þjóðlagapopptónlistar.

Þá fullyrti hann að aðrar hljómsveitir á borð við Lumineers og Of Monsters and Men hefðu síðar fetað í þeirra fótspor. Raunar sakar hann liðsmenn Of Monsters and Men um að hafa gengið of langt og fullyrðir að þau hafi verið nálægt því að fara í mál við íslensku hljómsveitina.

„Of Monsters and Men fengu plötuna okkar áður en þau gerðu nokkurn tímann plötu því við deildum umboðsmanni. Hún sýndi þeim hana og þau komust svo nálægt Home að við vorum næstum því búin að lögsækja þau,“ sagði Ebert.

Hann tilgreinir ekki lag í þessu samhengi en vísar sérstaklega til þess að einhver hafi óskað honum til hamingju með að tónlistin hans hefði verið notuð í auglýsingu fyrir Apple-tæknirisann. Þá hafi komið í ljós að í raun var um að ræða lag Of Monsters and Men.

Lag þeirra Dirty Paws var notað í kynningarmyndband fyrir iPhone 5-símann árið 2012.

Þegar þetta er borið undir Ragnar og Nönnu hafna þau því staðfastlega að hafa byggt lag á Home og segist Ragnar lítið vilja tjá sig um málið. Þau vísa því sömuleiðis á bug að hljómsveitin hafi með einhverjum hætti fengið aðgang að óútgefinni plötu Edward Sharpe & the Magnetic Zeros, líkt og Ebert fullyrðir.

Þess má geta að Home var á plötu sem var gefin út í júlí 2009 en Of Monsters and Men komu fyrst fram opinberlega í Músíktilraunum í mars 2010. Það virðast því vera annmarkar á þeirri tímalínu sem fyrrverandi liðsmaður Edward Sharp and the Magnetic Zeroes setur fram.

Nanna segir að þau hafi heldur ekki verið búin að kynnast umræddum umboðsmanni þegar þau voru að semja lögin á plötunni My Head is an Animal.

Ástæðan fyrir því að þau nenni þessu enn þá

Það er óhætt að segja að ykkar tónlistarstíll hafi breyst nokkuð í gegnum þessar fjórar plötur og þið hafið talað um að það sé mikilvægt fyrir ykkur að geta þróað hann áfram.

Fyrsta platan ykkar passar vel inn í þennan flokk tónlistar sem er stundum kennd við stapp, klöpp og hróp og þið eruð þar í hópi hjómsveita á borð við Mumford & Sons, The Lumineers og Edward Sharpe & the Magnetic Zeros. Þetta þjónaði ykkur vel og sum ykkar vinsælustu lög á streymisveitum eru af þessari fyrstu plötu. Sumir spyrja sig kannski af hverju þið ákváðuð að færa ykkur þaðan ef þetta virkaði fyrir ykkur. Af hverju að taka þá áhættu?

Ragnar og Nanna segja að þau hafi ekki litið svo á að umrædd einkenni fyrstu plötunnar væru hluti af erfðaefni hljómsveitarinnar, ef svo má segja.

Ragnar: „Það var svona ákveðin stemning á tónleikum hjá okkur og í stúdíóinu en kannski ekki hluti af því hvernig við sömdum lög beint. Ég veit það ekki. Það er svolítið frekt element að vera með hey í laginu þínu eða klapp og svona dót. Það eru samt klöpp í eiginlega flestum lögum einhvern veginn.“

Nanna segir að það hafi verið þeim eðlislægt að breytast og til að mynda hafi þetta verið orðin allt önnur hljómsveit ári eftir að þau stigu fyrst á svið í Músíktilraunum.

„Maður er alltaf að leita að því hvað gerir mig spennta og að vera forvitin finnst mér rosalega mikilvægur hlutur af því að skapa.“

„Maður gerði fyrstu plötuna út af því að það var eitthvað í loftinu sem gerði mann spenntan og maður var forvitinn að kanna það frekar. Svo kemur næsta plata sem heitir Beneath the Skin og þá er maður svo forvitinn að fara inn á við og það er orðinn svona meiri kuldi. Við einhvern veginn búin að vera á tónleikaferðalagi í milljón ár og maður vill koma heim og fara í eitthvað hýði. Svo fórum við í allt aðrar tilraunir á [þriðju plötunni] Fever Dream. Mér finnst það bara mikilvægur hluti af því að vera tónlistarmaður og allt það tónlistarfólk sem ég lít upp til er alltaf að leika sér.“

Ragnar: „Það er svo leiðinlegt að gera sama hlutinn.“

Nanna: „Ég myndi ekki nenna því að gera sömu plötuna aftur og aftur. Þá er mér farið að leiðast.“ Tilbreytingin sé hluti af því hvers vegna þau nenni enn að standa í þessu rúmum fimmtán árum síðar.

Ragnar: „Svo er það líka bara ekki hægt. Það eru alltaf svolítið nokkur ár á milli platna og maður er ekki sama manneskjan og maður er ekki að pæla í sömu hlutunum. Það er erfitt að ætla að gera eitthvað eins.“

Plötufyrirtækið frekar rólegt

En er þá ekki þrýstingur frá iðnaðnum á að halda sig við það sem hefur virkað? Funduð þið ekki fyrir því?

Nanna: „Ekki beint.“

Ragnar: „Maður fann kannski meira fyrir því þegar maður var hjá stóru útgáfufyrirtæki (e. major label) að einhverju leyti. En samt var það alltaf frekar rólegt.“

Nanna: „Það var alveg þessi pæling að gera eitthvað grípandi (e. hook) og eitthvað sem virkar og svona, það hefur alveg komið þrýstingur þannig.“

Þau hafi í raun ekki litið svo á að þau væru að færa sig frá tilteknu tímabili eða tónlistarstíl eftir fyrstu plötuna. Nanna hafi ekki fundið fyrir utanaðkomandi þrýstingi í eina eða aðra átt.

Ragnar: „Nei, og maður hlustar ekki á þannig.“

Þau segjast hafa verið með gott teymi í kringum sig og átt masterinn sinn frá fyrsta degi sem var langt því frá að vera sjálfsagður hlutur fyrir nýja listamenn hjá stóru útgáfufyrirtæki á sínum tíma.

Með master er átt við frumupptöku laga og útgáfurétt þeirra. Í hefðbundna fyrirkomulaginu fjármagnar plötufyrirtæki upptökur og útgáfu og heldur um leið útgáfuréttinum. Þeir tónlistarmenn sem halda masternum hafa gjarnan meiri stjórn á notkun verka sinna og deila eftir atvikum lægra hlutfalli af tekjum með útgefandanum.

Nanna og Ragnar segja að þarna hafi hjálpað að fyrsta platan hafi komið út fyrst á Íslandi og nokkur lög þegar náð vinsældum. Þetta og sú staðreynd að fleiri en eitt erlent fyrirtæki hafi sýnt þeim áhuga á sínum tíma hafi bætt samningsstöðu þeirra á þessum afdrifaríka tíma.

Ragnar: „Ef maður hefði verið í annarri stöðu frá byrjun þá kannski hefði þessi saga verið öðruvísi. Maður veit það ekki. Maður væri örugglega bara löngu hættur held ég.“

Yfirgaf hljómsveitina

Svo þið eruð búin að spila saman í yfir fimmtán ár og það er lengra en mörg hjónabönd.  Hefur þetta alltaf gengið vel eða hafa komið tímar sem þið þurfið smá pásu hvort frá öðru, hafið þið verið nálægt því að hætta einhvern tímann? Hefur eitthvað gerst á þessum rúmu fimmtán árum?

Ragnar: „Ekkert stórkostlegt. Til að byrja með þá hætti einn meðlimur í bandinu, hann Árni Guðjónsson. Þessi lífsstíll þegar við vorum að túra þarna fyrst var ekki alveg að sitja vel hjá honum. Hann vildi annað úr lífinu.“

Nanna: „Já, skiljanlega. Hann vildi gera eitthvað annað og það var bara flott hjá honum að fylgja því.“

Ragnar: „Við þurfum pásur bara eins og allir góðir vinir.“

Nanna: „Þetta hefur alveg örugglega hjálpað okkur að taka svona góðar pásur á milli. Við túrum rosalega mikið og það á alveg misvel við fólk. Sumir elska þetta og ég gæti gert þetta alla daga en það er ekkert sjálfsagt. Við þurfum pásur.“

Ragnar: „Svo bara hlustum við hvert á annað og þetta snýst allt um málamiðlanir. Lífið er málamiðlun, nema þú ætlir að gera það einn og það er leiðinlegt.“

Þetta sé ekki svo ólíkt því að fara í lengri ferðalög með fjölskyldu. Þau séu öll góðir vinir og sum hafi þekkst síðan þau voru sex ára.

Ragnar: „Við erum alltaf vinir og höngum mikið saman þannig séð. En svo breytist það líka þegar fólk eignast fjölskyldur og áherslurnar eru aðrar og svona. En við reynum alltaf að halda þessu góðu og hlusta á hvert annað.“

Nanna: „Við erum með þá stefnu að reyna að gera þetta eins lengi og þetta er gaman.“

Ragnar: „Það er oftast gaman.“

Nanna: „Stundum er leiðinlegt, en oftast er gaman,“ skýtur hún inn í og hlær.

Nanna: „Við erum svo ótrúlega náin. Við þekkjumst svo ótrúlega vel. Það er bara eins og að vera í náinni fjölskyldu. Stundum hugsar þú: „Jesús Kristur maður“ og öðrum stundum er maður að fara inn í eitthvað kast saman.“

Ragnar: „Já, og maður þekkir öll augnarráð, alla tendensa. Maður veit alveg hvert allir eru að fara þegar ég sé andlitið á þeim. Maður veit allt og lærir á fólkið sitt og þau á mann. Þetta er góður dans.“

Mjakað sér aftur inn í þetta

Á næstu mánuðum fer að sjá fyrir endann á tónleikaferðalagi hljómsveitarinnar sem ákvað að „mjaka“ sér aftur inn í þetta eftir langt hlé.

„Við byrjuðum á aðeins minni stöðum og erum svona aðeins að fara aftur í sömu borgir. Það er svo langt síðan við spiluðum þannig að maður er svolítið búinn að vinna það þannig,“ segir Ragnar. Þau hafi dregið úr fjölda tónleika í þetta skiptið.

Ragnar: „Það eru margir komnir með börn og öðruvísi aðstæður heima og svona þannig að fólk er kannski ekki tilbúið til þess að hverfa í tvö ár eða eitthvað. Fyrsti túrinn okkar fyrir fyrstu plötuna var 280 gigg eða eitthvað bull og númer tvö var svipað, númer þrjú var á leiðinni þangað en svo gerðist Covid-19 og núna erum við í svona 120 tónleikum á heildina litið yfir þessa plötu held ég. Það er meira en nóg. Ég held að við hefðum alveg getað haft þá færri.

Það tekur alveg aðeins meira á að sofa í mismunandi rúmum og rútum og svona þegar maður er 39 ára heldur en 25.“

„Stærðarlega séð þá er þetta bara svipað. Við erum svona búin að vinna okkur upp og erum núna búin að stækka tónleikastaðina í hvert skipti sem við förum.“

Hér áttar Ragnar sig á því að hann er að verða of seinn í klippingu daginn fyrir brottförina til Kanada. Hann rýkur því út en Nanna fellst á að spjalla aðeins lengur.

Grét í plötubúð í Brighton

Þetta er orðinn nokkur fjöldi laga sem liggur eftir ykkur. Er eitthvert þeirra sem þér þykir sérstaklega vænt um þegar þú horfir núna aftur?

„Mér þykir voða vænt um mörg af þessum lögum. Mér þykir mjög vænt um lag sem heitir Love Love Love sem er svona fyrsta lagið sem við spiluðum saman sem band, allavega eitthvað af viti. Við spilum það oft á tónleikunum okkar núna. Ég samdi það lag þegar ég var bara unglingur og mér þykir mjög vænt um það.

Það var svo langt síðan við höfðum spilað eitthvað saman þegar við gáfum nýjustu plötuna út og við tókum svona tíu daga rúnt um Bretland á tímabili þar sem við vorum með litla tónleika í plötubúðum,“ segir Nanna.

„Við spiluðum í Brighton á útgáfudaginn og við ákváðum að taka þetta lag. Það er svona úúú-kafli og þau sungu öll með og ég fór að gráta. Ég fer ekkert oft að gráta uppi á sviði en mér fannst eitthvað svo fallegt að allur þessi tími væri liðinn og við værum að gefa út þessa nýju plötu. Allt þetta fólk var samankomið og það var einhver svo geggjuð og falleg orka í rýminu. Þetta hafði mikil áhrif á mig.

Þetta er klisja en ég hugsaði „Vá, það er svo skrítið að vera unglingur heima í svefnherberginu að vera að spila á gítarinn og svo að vera einhvern veginn með allt þetta að baki. Mér þótti vænt um það.“ Lagið fjalli um unglingaást í garð einhvers sem var í lífi hennar á sínum tíma.

Stundum leið á gömlu lögunum

Er það öðruvísi að spila þessi gömlu lög í dag og hafa aðra þýðingu núna?

„Já, þetta er annað. Það er samt alveg skemmtilegt að spila þau núna. Við erum ekki að setja þau í einhvern glænýjan búning en auðvitað þegar við erum búin að spila svona lengi saman þá þróast spilamennskan okkar þannig að við höfum verið að toga þessi lög aðeins nær kannski nýju plötunni.

Það getur oft verið mjög gaman að spila þessi lög. Stundum er það samt líka skrítið, maður er að spila eitthvað og tengir ekkert við það lengur.“

Verður maður einhvern tímann leiður á gömlum lögum sem aðdáendur vilja heyra?

„Svona bæði og. Jú, það gerist alveg en það er svo merkilegt með lag eins og Little Talks að ég í raun og veru upplifi það ekki eitthvað sterkt en það er kannski út af því að ef við spilum það þá finnst fólki svo gaman að heyra það og þá smitast maður af þeirri orku.“

Little Talks fjalli um samtal tveggja einstaklinga sem séu ekki á sama stað.

„Við höfum talað um að það er hægt að túlka það á alls konar hátt, að annar aðilinn sé með Alzheimer eða sé fallinn frá. Þetta er ástarlag en þetta er ást sem kannski gerist ekki í sama heimi.“

Hún hafi sennilega sótt innblástur í íbúð sem hún flutti í ásamt vinkonu sinni þegar hún flutti frá Suðurnesjum til Reykjavíkur.

„Þar hafði eldri kona búið með manninum sínum og hann fallið frá. Við byrjuðum að leigja og við heyrðum af því og það var teppi á gólfinu, panell á veggjunum og manni leið svolítið eins og maður væri að koma inn til ömmu og afa og við vorum bara einhverjir krakkar.

Það var eitthvað við að búa þarna sem ég held að hafi haft áhrif á þetta lag. Það var ekkert endilega um þetta fólk en þetta lét mann hugsa um það þegar þú ert búin að eyða lífinu með einhverjum og svo allt í einu geta þau ekki lengur verið saman.“

Hljómsveitin flutti lagið í vinsælum spjallþætti Jimmy Fallon árið 2012, skömmu eftir að platan var gefin út í Bandaríkjunum. 

Engin ádeila í Dirty Paws

Þegar talið berst að laginu Dirty Paws hlær Nanna þegar hún er spurð út í sögusagnir þess efnis að um sé að ræða ádeilu á seinni heimsstyrjöldina eða kalda stríðið.

„Vá, ég vildi að við værum svo klár. Nei, en mér finnst svo gaman samt þegar fólk pælir í einhverju svona. Við Raggi vorum að semja saman í fyrsta skipti þarna þannig að við vorum að prófa alls konar og þetta var leikur þar sem einn átti að byrja að gera eina setningu og hinn átti að klára söguna þannig að við vorum alltaf að klára söguna fyrir hvort annað. Þá bjuggum við til þessa sögu um þessa veru sem býr í þessum heimi þar sem að það er þetta stríð og alls konar í gangi.“

Nanna segir að lagið King and Lionheart fjalli um samband hennar við yngri bróður sinn sem flutti til Kanada með föður þeirra.

„Hann elst upp í Kanada og við höfum alltaf náð ótrúlega vel saman. Ég á fjögur systkini og við erum öll mjög náin en ég og bróðir minn erum mjög lík á margan hátt. Hann flutti og ég samdi þetta lag í raun og veru um svona systkinasamband og að sakna einhvers og alast ekki upp saman og svona. 

En svo er þetta svo gaman núna út af því að hann er búinn að koma nokkrum sem spila með okkur sem trompetleikari en hann var að læra djasstrompetleik í Kanada. Þannig að það er rosalega gaman núna að eiga þessa tengingu í gegnum tónlistina.“

Eins og lítið fyrirtæki

Nanna segir að um átján til tuttugu manna hópur komi í heildina að yfirstandandi tónleikaferðalagi þeirra.

Þetta er bara eins og lítið fyrirtæki með fólk á launaskrá. Gengur þetta upp?

„Já, það hefur gengið vel. Fólk er að mæta á tónleika og þannig hefur þetta gengið bara mjög vel.“

Er það sérstaklega góð tilfinning þegar þið finnið að fólk er enn þarna til staðar eftir að þið takið ykkur svona langa pásu?

„Já, það er það og það er ekkert sjálfsagt. Það er mjög gott að vita til þess að við getum tekið okkur svona pásu og komið til baka og fólk langar að heyra hvað maður er búinn að vera að bralla. Það er mjög dýrmætt.“

Líður eins og bekkjartrúði á Íslandi

Nanna segir að það sé alltaf aðeins öðruvísi að spila heima á Íslandi. Þetta hafi aðrir tónlistarmenn sömuleiðis nefnt.

„Maður þekkir náttúrulega voðalega marga sem eru að mæta og það myndast meira svona ættarmótsstemning. Þetta er svolítið svona berskjaldandi kannski. Maður er alltaf í smá svona gír þarna úti í útlöndum, ég veit það ekki, maður er úti í útlöndum og fer í einhvern ham.“

„Ég er að reyna að finna einhverja góða líkingu. Æ, þetta er eins og að vera bekkjartrúðurinn eða eitthvað og maður getur verið geggjaður í bekknum og svo kemur maður heim og mamma og pabbi eru bara eitthvað: „Nennirðu að haga þér?““

Er það Ísland?

„Já, það er Ísland,“ bætir Nanna við og hlær. „„Hver þykist þú vera?“ Það er kannski smá önnur orka en við erum ótrúlega spennt og það er alltaf ógeðslega gaman að spila heima.

Þær verða að hita upp fyrir okkur, Árný Margrét og Rakel, sem eru vinkonur okkar og það er svona þannig stemning að við getum öll verið saman og fáum fólk með okkur upp á svið sem er mjög mikill hluti af fjölskyldunni og hefur verið það í langan tíma en kannski höfum við ekki spilað saman lengi.“

„Við verðum komin heim.“

Áfram verður fjallað um Of Monsters and Men á næstu vikum í tilefni af fimmtán ára afmæli plötunnar My Head is an Animal.