Af indíánum og kú­rekum

Höfundur er alin upp í stórum systkinahópi, meira að segja á þeirra tíma mælikvarða, sjö vorum við krakkarnir sem ólumst upp á sveitabæ nokkrum í Hrútafirði.Við vorum þrjár systur og fjórir bræður, hvorug systranna næst mér í aldri, heldur bræður mínir, þremur og fimm árum eldri.

Þar með voru örlög mín ráðin þegar kom að bernskuleikjum. Það gekk nefnilega afskaplega illa að fá bræðurna með mér í dúkkuleik eða mömmó. En ég mátti (oftast) skottast á eftir þeim í strákalegum leikjum, klifrað var uppi á húsþökum, leikið með horn og leggi (já ég er svona gömul), farið í eltingaleiki og kapphlaup. Og byssu- og bófa leiki.

Bang, bang, þú ert dauður!

Við lékum líka með litlar plastfígúrur, ekki hægt að kalla það tindáta því þeir voru úr plasti, við áttum bæði hermenn (seinni heimstyrjöldin var enn í ferskri minningu kynslóðarinnar á undan) en vinsælli voru þó indíánarnir og kúrekarnir. Og þar voru indíánar óneitanlega í hlutverki vondu kallanna en kúrekar voru þeir góðu. Því við vorum undir áhrifum af amerískum vestrum sem tröllriðu sjónvarpinu. John Wayne og fleiri hetjur sem plöffuðu niður vondu indíánana og lögðu undir sig Vesturheim. Ameríka. Land án íbúa fyrir vestrænar hetjur og frumkvöðla.

Það var ekki fyrr en skammarlega löngu seinna sem ég (og vonandi flestir jafnaldrar mínir) uppgötvuðum að við höfðum verið heilaþvegin. Af amerískum hvítþvotti á þjóðarmorði. [i]

Að hugsa sér að það skyldi hafa orðið til heil kvikmyndagrein í þessum tilgangi.

Indíánarnir voru afmennskaðir. Sýndir sem villimenn, eiginlega ómennskir, berir að ofan, með asnaleg höfuðföt með fjöðrum, gólandi kjánaleg stríðsóp. Og skerandi höfuðleðrið af vesalings kúrekunum. (Óhugnanleg athöfn sem reyndar átti sögu meðal annars frá miðöldum í Evrópu). [ii]

En sigurvegarinn skrifar söguna og það þurfti að réttlæta þjóðarmorð. Réttlæta það að hafa ráðist inn í lönd fólks, eytt þar búpening, veiðilendum, drepið fólk miskunnarlaust og þau sem lifðu af voru smám saman hrakin yfir á sífellt minnkandi “verndarsvæði”.

Er þetta farið að hljóma eitthvað kunnuglega?

Og af hverju skyldi ég hafa farið að rifja upp bernskuleiki mina?

Undanfarið hefur ísrahelski “hasbara” áróðurinn [iii] verið að gefa í á samfélagsmiðlunum, mögulega sem andsvar við því að æ fleiri eru að opna augun fyrir þjóðarmorðinu í Palestínu.Af einhverjum orsökum eru misjafnlega mennskir síónistar (sumir eru augljóslega ómennskir “bottar” en því miður er fólk af holdi og blóði þarna innan um) sem halda enn að þeir geti náð til mín og breytt afstöðu minni og fengið mig til að hata fólk. Svo efnisveitan mín á samfélagsmiðlum er stútfull af síoniskum áróðri.

Eitt af því sem er vinsælt er að hneykslast á því sem kallað er innræting palestínskra barna – að það sé verið að ala upp í þeim hryðjuverkamennskuna því þau leiki sér í leikjum sem snúist um að grýta, stinga, skjóta og jafnvel drepa innrásarherinn og kúgarana. “Sjáiði, meira að segja börnin hata okkur, enginn er saklaus, það þarf að drepa þau öll”.

Að hugsa sér.

Ég skal segja ykkur það að mér þurfti sem barni ekkert að vera uppsigað við indíánana í Ameríku til að taka þátt í leikjum sem snerust um að drepa þá.Ég þurfti bara innfluttan, amerískan áróður í gegnum svarthvítt sjónvarp. Indíánar höfðu ekki gert mér nokkurn skapaðan hlut. Þeir höfðu ekki drepið fjölskylduna mina, hrakið mig á flótta, komið í veg fyrir menntun mina, látið mig þurfa að liggja á kaldri jörðinni í gatslitnu tjaldi innan um rottur og skordýr, með suðandi dróna alla nóttina yfir tjaldborginni, neitað mér um læknishjálp, svelt mig, varpað sprengjum á nærliggjandi tjöld og fangelsað og pyntað þá fjölskyldumeðlimi sem ekki höfðu þegar verið drepnir.

Bang, bang þú ert dauður.

Það er hvort eð er greinilega barnaleikur að drepa fólk.

Höfundur er félagsráðgjafi og stjórnarkona í Vonarbrú.

[i] Genocide Of Indigenous Peoples - Holocaust Museum Houstonhttps://hmh.org/library/research/genocide-of-indigenous-peoples-guide/

[ii] (DOC) The Skin of the Crown: The Origins and Meanings of Scalping in Early America https://www.academia.edu/38098659/The_Skin_of_the_Crown_The_Origins_and_Meanings_of_Scalping_in_Early_America

[iii] Hasbara: the dark art of spinning a war, by Alain Gresh (Le Monde diplomatique - English edition, May 2024) https://mondediplo.com/2024/05/03hasbara