Sex á­stæður fyrir JÁ-i í ágúst

Í ágúst erum við aðeins að kjósa um hvort við eigum að ljúka samningaviðræðum og fá samning á borðið. Aðeins þegar samningurinn liggur fyrir vitum við hvaða réttindi, skyldur og tækifæri Ísland getur tryggt sér. Þá fyrst getur þjóðin tekið upplýsta ákvörðun.

Mig langar að biðja þig um að hugleiða sex spurningar með mér.

1. Eigum við að halda dyrunum opnum fyrir börnin okkar?

Við sem eldri erum eigum ekki að ákveða framtíð unga fólksins. Eigum við að loka á möguleika þeirra áður en við vitum hvað er í boði?

Getur samningur skapað sambærileg tækifæri og ungt fólk í Danmörku nýtur? Lægri vexti. Fleiri verðmæt störf. Sterkari nýsköpun.

Betri tækifæri til að eignast heimili og byggja framtíð sína á Íslandi.

Ef svarið er já, eigum við þá ekki að sjá samninginn áður en við segjum nei?

2. Getur Ísland orðið samkeppnishæfara?

Í áratugi hafa íslensk fyrirtæki og heimili búið við hærri vexti og meiri óstöðugleika en flest nágrannalönd okkar.

Afleiðingarnar þekkjum við. Færri alþjóðleg fyrirtæki. Veikari fjárfestingar. Sprotafyrirtæki sem leita út fyrir landsteinana.

Er þetta sú staða sem við viljum bjóða næstu kynslóð? Eða eigum við að kanna hvort Íslendingar geti fengið samkeppnishæfara umhverfi fyrir alla sem hér búa og fyrirtækin?

3. Dugar EES-samningurinn næstu áratugina?

Heimurinn hefur breyst mikið síðust 30 árin. Þó að EES-samningurinn hafi þjónað okkur vel þá er spurning hvort hann dugi næst 30 árin.

Staðan núna er sú að við stöndum utan tollabandalags Evrópusambandsins. Það eru tollar á fullunnar landbúnaðar- og sjávarafurðir sem draga úr samkeppnishæfni fullvinnslu á Íslandi. Þessi óvissa hefur þau áhrifa að fullvinnsla er erlendis. Það þýðir að verðmætasköpun og störf verði til annars staðar. Þegar svo er töpum við störfum og flytjum þau út til annarra Evrópulanda.

Þegar lög og reglur ESB eru mótaðar eigum við ekki fulltrúa við borðið. Núverandi staða er ekki að tryggja Íslandi bestu lögin og er óskilvirk.

Er það ásættanleg staðan fyrir Ísland næstu 30 til 50 árin?

Eigum við að kanna hvort við getum tryggt hagsmuni okkar betur?

4. Þú tryggir ekki eftir á

Við vitum að náttúruhamfarir verða oft á næstu áratugum á Íslandi. En við vitum ekki hvenær eða hversu stórar.

Við vitum heldur ekki hvernig öryggisumhverfi Evrópu þróast á næstu áratugum.

Er ekki mikilvægt að kanna núna hvaða stuðning og samstarf Ísland getur byggt upp áður en á reynir?

Eigum við ekki jafnframt að leggja okkar af mörkum til að friður haldist í Evrópu og hafa áhrif á það hugarfar sem við viljum sjá hjá þjóðum heimsins?

Friður verður ekki til af sjálfu sér. Hann byggist á samstarfi, trausti og vináttu þjóða.

Ísland getur lagt sitt af mörkum, meðal annars í þekkingu á náttúruvá, endurnýjanlega orku, landgræðslu og sjálfbærni. Í samningum á milli þjóða getum við komið að með miðlun og sátt.

Við eigum ekki aðeins að njóta góðs af Evrópu. Við eigum líka að hjálpa til við að byggja hana upp sem samfélag friðar og samvinnu.

Þú tryggir ekki eftir á.

5. Eigum við ekki fyrst að sjá hvað Ísland getur samið um?

Enginn á að samþykkja samning sem þjónar ekki hagsmunum Íslands. Þess vegna eigum við að sjá hvaða varanlegu lausnir er hægt að semja um fyrir sjávarútveg, landbúnað og aðra lykilhagsmuni þjóðarinnar.

Ef við náum ekki góðum samningi höfum við honum.

En hvernig getum við hafnað samningi sem við höfum aldrei séð?

6. Hvernig viljum við að Ísland líti út eftir 30 ár?

Við vissum ekki fyrir þrjátíu árum hvernig heimurinn yrði í dag og við vitum ekki heldur hvernig hann verður eftir þrjátíu ár.

En við skulum ekki loka dyrum sem gætu leitt til meiri stöðugleika, sterkari efnahags, fjölbreyttari starfa og öruggari framtíðar fyrir Ísland.

Við eigum að sjá samninginn. Greina og ræða hann. Þá fyrst getur þjóðin tekið endanlega ákvörðun.

Það er ábyrg leið og lýðræðisleg leið. Um leið sýnum við unga fólkinu okkar virðingu og gefum því tækifæri til að velja.

Hvað finnst þér?

Lokorð

Við Íslendingar höfum alltaf náð bestum árangri þegar við höfum horft út á við með sjálfstrausti. Við skulum ekki óttast samstarf, heldur taka þátt í því að móta það.

Við eigum ekki aðeins að spyrja: „Hvað getur Evrópa gert fyrir Ísland?"

Við eigum líka að spyrja: „Hvað getur Ísland lagt af mörkum fyrir Evrópu?"

Í þekkingu á mörgum sviðum sem Ísland hefur byggt upp á síðustu áratugum, svo sem í nýsköpun og sjávarútvegi.

Þeirri þekkingu sem við höfum í jarðhita, endurnýjanlegri orku og sjálfbærni. Ég hef sérstakan áhuga á öllum sem hjálpar til við að það ríki meiri friður í heiminum. Um leið og þjóðir vinna náið saman þá aukum við líkur á varanlegum friði, um það var ESB stofnað á sínum tíma.

Við skulum vera óhrædd við að leggja okkar af mörkum, eins og að þiggja stuðning þegar á þarf að halda. Ég hef trú á því að við getum náð góðum samningi, sem tryggir betur öruggari framtíð Íslands.

Þess vegna ætla ég að segja já í ágúst.

Verum skynsamir Íslendingar, fáum að sjá alla valkostina, semja af styrk og tökum síðan upplýsta ákvörðun um framtíð okkar.

Höfundur er viðskiptafræðingur með MS í stjórnun og stefnumótun