Brestur í manngæsku - ESB og flóttafólk Ari Orrason skrifar 2. ágúst 2026 09:32 Á seinustu 15-16 árum hefur átt sér stað gríðarlega ör breyting á nálgun Evrópusambandsins í málefnum flóttafólks. Lengi hefur sambandið ekki sýnt áhuga á að gera eitthvað fyrir þennan hóp. Ákveðið var að nota fólk á flótta sem dyggðarskreytingu fyrir sambandið til að sýna hvað það væri gott að taka til sín fólkið sem flúði glundroða og eyðileggingu sem sambandið hefur alltaf stutt við í sinni utanríkisstefnu. Meira var planið ekki. Það virðist ekki hafa verið gerð nein áætlun varðandi móttöku fólksins og innlimun þeirra í samfélög landa innan sambandsins. Í mörgum löndum einangruðust þessir þjóðfélagshópar inn í samfélög sem mynduðust í hverfunum þar sem ríkin komu þeim fyrir. Upp frá þessu spratt tækifærisleysi, þaðan af tilgangsleysi og vonleysi sem skapaði frjóan jarðveg fyrir óreglu. Þetta er í sjálfu sér ekki einstakt, þessar aðstæður skapast almennt í samfélögum okkar í vestræna heiminum því við lifum við ómannvæna efnahagsstjórnun. Þessar aðstæður hefði samt mátt fyrirbyggja ef þessar aðgerðir hefðu verið gerðar með raunverulegum ásetningi að taka á móti nýjum borgurum. Nóg um það. Ákveðið var að eftirliti við strendur Norður-Afríku yrði hætt, en þetta eftirlit fól í sér það að gripið yrði inn í óörugga fólksflutninga áður en þær yrðu háskasamar. Þetta gamla eftirlit var farsælt verkefni, það sást þegar eftirlitið var fært að ströndum Grikklands og fjöldi sem dó á sjóleiðinni skaust upp um mörg þúsund manns. Eftirlit snerist ekki lengur um að grípa inn í áður en aðstæður yrðu hættulegar, eftirlitið snerist nú eingöngu um að halda fólki úti. Við þetta skapast Frontex sem lifir enn í dag í einhverju furðulegu milliástandi sem her án alls löglegs umboðs og án aðhalds, enda hafa þau frjálsar hendur til að lumbra á og beita gasi geng saklausu fólki í leit að betra lífi. Lengi vel þóttist ESB vera á móti níðinu og óréttlætinu sem flóttafólki var beitt í ríkjum eins og Ungverjalandi og Póllandi. Hægt og rólega fóru það samt að láta undan þeim sjónarmiðum sem ríktu þar. Við stöndum núna frammi fyrir því að Evrópusambandið hefur lagt grunninn að fjöldabrottflutningi á fólki í fangabúðir utan ESB-svæðisins, þá líklegast í Norður-Afríku. Það eru engar leiðir til að tryggja að aðstæður þar séu fullnægjandi og öruggar, líklega mun fjöldi deyja við þessar aðstæður. Mig grunar reyndar að sambandinu sé bara alveg sama. Þeim er alveg sama um að fangabúðirnar sem þau vilja reisa fyrir saklaust fólk verði líklegast seinasta stoppið þeirra. Þannig er nefnilega mál með vexti að þetta mikla samband líkt þenkjandi lýðræðisríkja hafa nú sett grænan stimpil á fjöldabrottflutning fólks í það sem mætti líkja við útrýmingarbúðir. Þetta er nákvæmlega það sama og Bandaríkin gerðu við innflytjendurna sem þau sendu til El Salvador. Þar hvarf fólk bara. Það sama er að fara að gerast innan ESB. Ég hikaði við að segja þetta áður en það er eiginlega erfitt að neita því lengur, stefna ESB í málefnum flóttafólks er mjög einföld og snýst bara um að drepa brúna fólkið sem slapp úr stríðunum sem utanríkisstefnan skapaði. Þetta er eitt af því sem má finna í þessum blessaða pakka, samsekt við eitthvað sem yrði eitt mesta voðaverk 21. aldar. Eru milljónir mannslífa ekki metin til nema 25% ódýrari kjúklingaréttar? Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Hinn háskalegi hugsunarháttur Sighvatur Björgvinsson Skoðun Umferðartafir á höfuðborgarsvæðinu – Hver er staðan og hvert stefnir? Þórarinn Hjaltason Skoðun Hvern á verkfallið að bíta? Gunnar Ármannsson Skoðun Sigurganga málaflokka Flokks fólksins Jónína Björk Óskarsdóttir Skoðun Frítt í strætó í dag Margrét Rós Sigurjónsdóttir Skoðun Á rafmagnskrossara á göngustíg á hundrað og þaðan inn í eilífðina Davíð Bergmann Skoðun NPA er ekki verðlaun fyrir samþykkta hegðun Rúnar Björn Herrera Þorkelsson Skoðun Rætin Rót í þrettán ár Ketill Guðmundsson Skoðun Er ekki kominn tími til að endurskoða íslenska kjarasamningamódelið? Þórir Garðarsson Skoðun Uppsagnir í Stjórnarráðinu Hrafnkell Tumi Kolbeinsson Skoðun Skoðun Skoðun Verður Vogi lokað? Rósa Guðbjartsdóttir skrifar Skoðun Hvað eruð þið að gera í ÖBÍ? Elísa Ósk Línadóttir skrifar Skoðun Hvern á verkfallið að bíta? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun NPA er ekki verðlaun fyrir samþykkta hegðun Rúnar Björn Herrera Þorkelsson skrifar Skoðun Samdráttur í losun Íslands – en ekki kerfisbreyting Sigurpáll Ingibergsson skrifar Skoðun Við tryggjum ekki lýðræðið eftir á Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Veit hið opinbera hvað virkar? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Evrópa Henry Alexander Henrysson skrifar Skoðun Skeifan í smjörinu Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Þetta reddast: en hvað ef það reddast ekki? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Umferðartafir á höfuðborgarsvæðinu – Hver er staðan og hvert stefnir? Þórarinn Hjaltason skrifar Skoðun Málshraðasögur 2. hluti — Forsjármál Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Á rafmagnskrossara á göngustíg á hundrað og þaðan inn í eilífðina Davíð Bergmann skrifar Skoðun Er afleiðingin orsök? Hjálmtýr Heiðdal skrifar Skoðun Uppsagnir í Stjórnarráðinu Hrafnkell Tumi Kolbeinsson skrifar Skoðun Sigurganga málaflokka Flokks fólksins Jónína Björk Óskarsdóttir skrifar Skoðun Getureglan og froðan Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Rætin Rót í þrettán ár Ketill Guðmundsson skrifar Skoðun Hvernig lögum við fegurðarskyn okkar að orkuskiptabyltingunni? Páll Jakob Líndal skrifar Skoðun Frítt í strætó í dag Margrét Rós Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Er ekki kominn tími til að endurskoða íslenska kjarasamningamódelið? Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Hinn háskalegi hugsunarháttur Sighvatur Björgvinsson skrifar Skoðun Alþjóðadagur friðarmenningar 21. september Gunnar Hersveinn skrifar Skoðun 37% og reikningskúnstir Viðskiptaráðs Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Hvers vegna hrynur námsárangur á Íslandi en ekki á Englandi? Guðrún Sævarsdóttir skrifar Skoðun Heilbrigð skynsemi Einar Bárðarson skrifar Skoðun Samsköttun hjóna – allt annar hlutur? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Tæknin í okkar þágu – ekki öfugt Halla Tómasdóttir skrifar Skoðun Pólland setur jurtaríkið á matseðilinn Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Hún þekkir mig með hjartanu Thelma Jónsdóttir skrifar Sjá meira
Á seinustu 15-16 árum hefur átt sér stað gríðarlega ör breyting á nálgun Evrópusambandsins í málefnum flóttafólks. Lengi hefur sambandið ekki sýnt áhuga á að gera eitthvað fyrir þennan hóp. Ákveðið var að nota fólk á flótta sem dyggðarskreytingu fyrir sambandið til að sýna hvað það væri gott að taka til sín fólkið sem flúði glundroða og eyðileggingu sem sambandið hefur alltaf stutt við í sinni utanríkisstefnu. Meira var planið ekki. Það virðist ekki hafa verið gerð nein áætlun varðandi móttöku fólksins og innlimun þeirra í samfélög landa innan sambandsins. Í mörgum löndum einangruðust þessir þjóðfélagshópar inn í samfélög sem mynduðust í hverfunum þar sem ríkin komu þeim fyrir. Upp frá þessu spratt tækifærisleysi, þaðan af tilgangsleysi og vonleysi sem skapaði frjóan jarðveg fyrir óreglu. Þetta er í sjálfu sér ekki einstakt, þessar aðstæður skapast almennt í samfélögum okkar í vestræna heiminum því við lifum við ómannvæna efnahagsstjórnun. Þessar aðstæður hefði samt mátt fyrirbyggja ef þessar aðgerðir hefðu verið gerðar með raunverulegum ásetningi að taka á móti nýjum borgurum. Nóg um það. Ákveðið var að eftirliti við strendur Norður-Afríku yrði hætt, en þetta eftirlit fól í sér það að gripið yrði inn í óörugga fólksflutninga áður en þær yrðu háskasamar. Þetta gamla eftirlit var farsælt verkefni, það sást þegar eftirlitið var fært að ströndum Grikklands og fjöldi sem dó á sjóleiðinni skaust upp um mörg þúsund manns. Eftirlit snerist ekki lengur um að grípa inn í áður en aðstæður yrðu hættulegar, eftirlitið snerist nú eingöngu um að halda fólki úti. Við þetta skapast Frontex sem lifir enn í dag í einhverju furðulegu milliástandi sem her án alls löglegs umboðs og án aðhalds, enda hafa þau frjálsar hendur til að lumbra á og beita gasi geng saklausu fólki í leit að betra lífi. Lengi vel þóttist ESB vera á móti níðinu og óréttlætinu sem flóttafólki var beitt í ríkjum eins og Ungverjalandi og Póllandi. Hægt og rólega fóru það samt að láta undan þeim sjónarmiðum sem ríktu þar. Við stöndum núna frammi fyrir því að Evrópusambandið hefur lagt grunninn að fjöldabrottflutningi á fólki í fangabúðir utan ESB-svæðisins, þá líklegast í Norður-Afríku. Það eru engar leiðir til að tryggja að aðstæður þar séu fullnægjandi og öruggar, líklega mun fjöldi deyja við þessar aðstæður. Mig grunar reyndar að sambandinu sé bara alveg sama. Þeim er alveg sama um að fangabúðirnar sem þau vilja reisa fyrir saklaust fólk verði líklegast seinasta stoppið þeirra. Þannig er nefnilega mál með vexti að þetta mikla samband líkt þenkjandi lýðræðisríkja hafa nú sett grænan stimpil á fjöldabrottflutning fólks í það sem mætti líkja við útrýmingarbúðir. Þetta er nákvæmlega það sama og Bandaríkin gerðu við innflytjendurna sem þau sendu til El Salvador. Þar hvarf fólk bara. Það sama er að fara að gerast innan ESB. Ég hikaði við að segja þetta áður en það er eiginlega erfitt að neita því lengur, stefna ESB í málefnum flóttafólks er mjög einföld og snýst bara um að drepa brúna fólkið sem slapp úr stríðunum sem utanríkisstefnan skapaði. Þetta er eitt af því sem má finna í þessum blessaða pakka, samsekt við eitthvað sem yrði eitt mesta voðaverk 21. aldar. Eru milljónir mannslífa ekki metin til nema 25% ódýrari kjúklingaréttar?
Skoðun Umferðartafir á höfuðborgarsvæðinu – Hver er staðan og hvert stefnir? Þórarinn Hjaltason skrifar
Skoðun Er ekki kominn tími til að endurskoða íslenska kjarasamningamódelið? Þórir Garðarsson skrifar