Er ekki kominn tími til að endur­skoða áfengisgjaldið?

Nýlegt viðtal við veitingamanninn Steinþór Helga Arnsteinsson á Vísir vakti athygli mína. Ekki vegna þess að þar komu fram ný sjónarmið, heldur vegna þess að enn einn rekstraraðilinn lýsir sömu áskorunum og við hjá SVEIT heyrum daglega frá félagsmönnum okkar.

Áfengisgjaldið er orðið einn stærsti sértæki skattur ríkisins.

Samkvæmt fjárlögum ársins 2026 er gert ráð fyrir að það skili ríkissjóði um 27 milljörðum króna. Það er um tvöfalt meira en veiðigjöld og rúmlega þrefalt meira en sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki. Þrátt fyrir það virðist þessi skattur nánast aldrei vera til umræðu.

Við hjá SVEIT erum ekki að halda því fram að áfengi eigi ekki að bera sérstök gjöld. Það er eðlilegt að samfélagið skattleggi vörur sem hafa áhrif á lýðheilsu.

En við teljum tímabært að spyrja nokkurra einfaldra spurninga.

- Er eðlilegt að skattlagning mismunandi tegunda áfengis leiði til þess að ódýr bjór beri í sumum tilvikum hlutfallslega þyngri skattbyrði en margar sterkari víntegundir?

- Er eðlilegt að veitingastaður sem kaupir áfengi í heildsölu til atvinnurekstrar greiði sama áfengisgjald á hverja einingu og einstaklingur sem kaupir áfengi til eigin neyslu, þótt veitingastaðurinn selji um leið þjónustu, mat, öryggi og upplifun. Sem útheimtir starfsfólk, húsnæði og aðra afleiðandi þjónustu. ?

Þetta eru ekki róttækar spurningar. Þetta eru eðlilegar spurningar.

Veitingastaðir selja ekki aðeins mat og drykki. Þeir skapa þúsundir starfa, halda uppi mannlífi og eru órjúfanlegur hluti af ferðaþjónustu Íslands. Öflugur veitingarekstur sem býr við sanngjörn og heilbrigð skilyrði, skapar verðmæti sem ná langt út fyrir veggi hvers veitingastaðar.

Í þar síðustu viku áttum við hjá SVEIT uppbyggilegan fund með atvinnuvegaráðherra þar sem við fórum meðal annars yfir áhrif áfengisgjalda á rekstrarumhverfi greinarinnar. Ráðherra tók þeim sjónarmiðum af alvöru og lýsti vilja til að ræða málið áfram við fjármála- og efnahagsráðherra. Það er jákvætt fyrsta skref.

Það sem við köllum eftir er ekki einfaldlega lækkun áfengisgjalda.

Við erum ekki að biðja um lægri skatta. Við erum að biðja um réttlátara skattkerfi.

Við teljum tímabært að endurskoða hvernig áfengisgjöld eru byggð upp, hvort þau ná þeim markmiðum sem þeim var ætlað að þjóna og hvort þau taki nægilegt tillit til þeirra fyrirtækja sem skapa störf, þjónustu og mannlíf um allt land.

Vonandi verður viðtal Steinþórs Helga ekki síðasti dropinn heldur enn einn dropinn sem holar steininn.

Veitingargeirinn er ennþá að glíma við eftirköst Covid, hann er líka að glíma við launhækkanir sem eiga sér engar líkar á norðurlöndunum um leið og aðföng bæði hér heima og erlendis hafa hækkað uppúr öllu valdi. Gjaldþrota hrinan sem gengið hefur yfir greinina síðasta ár er líkast til rétt að byrja ef ekkert verður að gert í umhverfinu okkar.

Þegar skattur sem skilar ríkissjóði 27 milljörðum króna á ári hefur jafn víðtæk áhrif á rekstrarumhverfi, atvinnu og ferðaþjónustu, þá á hann skilið opna, reglulega og málefnalega umræðu.

Höfundur er framkvæmdastjóri SVEIT.