Hve­nær ætlum við að taka mál­efni heimilis­lausra al­var­lega?

Það hefur verið dapurlegt að fylgjast með umræðunni um húsnæði fyrir kaffistofu Samhjálpar. Í landi sem telur sig vera eitt ríkasta velferðarsamfélag heims ætti það ekki að vera á ábyrgð hjálparsamtaka að tryggja fólki í vanda aðgang að mat, skjóli og mannlegri reisn. Það er hlutverk hins opinbera.

Af hverju hefur ekki fyrir löngu verið byggð upp þrepaskipt og samþætt þjónusta fyrir þann sífellt stærri hóp sem fellur á milli kerfa og neyðist til að treysta á góðgerðarsamtök til að fá grunnþörfum sínum fullnægt? Hjálparsamtök sinna ómetanlegu starfi, en þau eiga ekki að gegna hlutverki velferðarkerfisins. Samfélaginu er lögskylt að veita fólki með heilsubrest og félagslegan vanda viðeigandi þjónustu.

Stór hluti þeirra sem leitar á kaffistofu Samhjálpar glímir við heimilisleysi. Við vitum að heimilisleysi verður sjaldnast til á einni nóttu. Það er afleiðing samverkandi þátta eins og fátæktar, áfalla, geðræns vanda, vímuefnaröskunar, húsnæðisskorts og félagslegrar einangrunar. Þess vegna er óskiljanlegt að enn skuli ríkja slíkt úrræðaleysi.

Um 70% heimilislausra glíma við vímuefnaröskun, sem er meðhöndlanlegur sjúkdómur. Margir búa jafnframt við geðrænan vanda sem einnig er hægt að meðhöndla. Þekkingin er til staðar og hefur verið það í áratugi. Það sem skortir er ekki þekking heldur pólitísk ákvörðun um að samþætta félags- og heilbrigðisþjónustu og byggja upp langtímaúrræði sem styðja fólk til sjálfstæðs lífs.

Nú þurfa stjórnvöld að ráðast í fjármagnað átak. Byggja þarf upp þrepaskipta, batamiðaða þjónustu sem mætir einstaklingnum þar sem hann er staddur og tryggir samfelldan stuðning. Þjónustu sem byggir á virðingu, stöðugleika og raunverulegum tækifærum til bata og samfélagsþátttöku.

Höfundur er félagsráðgjafi.