Kæru landar – Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar 27. júní 2026 14:02 Undanfarnar vikur hafa margir hvatt þjóðina til að segja „nei“ í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst, þ.e. að við höfnum samningi sem enginn hefur enn fengið að sjá. Hvernig getur ábyrg þjóð tekið afstöðu til kosta og galla samnings sem ekki liggur fyrir? Þetta er kjarnaspurningin sem kjósendur þurfa að svara. Við erum ekki að kjósa um AÐILD að ESB Atkvæðagreiðslan í ágúst snýst aðeins um hvort þjóðin vilji fá samning til að geta metið hann með upplýstum hætti. Ef samningurinn reynist slæmur höfnum við honum. En ef við stöðvum ferlið núna fáum við aldrei að sjá hvaða kjör Ísland gæti samið um. Eigum við ekki rétt á svörum við spurningum eins og? Getur Ísland notið lægri vaxta til framtíðar? Getur íslenskt atvinnulíf orðið samkeppnishæfara? Getum við laðað að fleiri fjárfestingar og ný störf? Getur ungt fólk fengið betri tækifæri til að eignast húsnæði? Getur Ísland aukið stöðugleika í efnahagslífi sínu? Getum við styrkt stöðu íslenskrar tungu og menningar? Eina leiðin til að fá svör við þessum spurningum er samningur – ekki getgátur og slagorð. Hvað segja þeir sem hafa kynnt sér málið? Undanfarið hafa einstaklingar úr ólíkum áttum hvatt þjóðina til að nálgast málið af yfirvegun. Þar á meðal hefur Hannes Pétursson skáld, bent á að rugla ekki saman þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst og endanlegri ákvörðun um aðild. Sama sjónarmið hefur komið fram hjá fjölmörgum sem eru ekki endilega sammála um ESB-aðild, en telja sjálfsagt að þjóðin fái að sjá niðurstöðu samningaviðræðna áður en hún tekur afstöðu – þannig styrkjum við lýðræðið. Hvað með menningu, tungu og sérstöðu Íslands? Sumir óttast að aðildarviðræður veiki íslenska tungu og menningu. Prófessor emeritus Davíð Þór Björgvinsson hefur bent á að reynslan bendi fremur til hins gagnstæða. Evrópusambandið byggir á þeirri hugsjón að þjóðir „sameinist í fjölbreytileika“. Reynslan er að smáar þjóðir innan sambandsins hafa fengið stuðning til að varðveita tungumál sín, menningu og sérkenni. Á tímum gervigreindar og hraðrar stafrænnar þróunar verður stuðningur við íslenska tungu, máltækni, rannsóknir og menningu líklega mikilvægari en nokkru sinni fyrr. Þess vegna eigum við að spyrja: Hvernig tryggjum við best stöðu íslenskrar tungu og menningar til næstu 100 ára? Segjum já við upplýsingum og raunverulegum samningi Kæru landar. Sjálfstæð þjóð tekur ekki ákvarðanir á grundvelli ótta, heldur á grundvelli upplýsinga. Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst snýst eingöngu um að við viljum sjá samninginn við ESB. Þannig að við getum í framhaldinu tekið upplýsta ákvörðun um stærsta hagsmunamál Íslands til framtíðar. Spurningin til okkar allra er því einföld: Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Höfundur er viðskiptafræðingur með MS í stjórnun og stefnumótun – áhugamaður um framtíð og öryggi Íslands. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Þorvaldur Ingi Jónsson Mest lesið Þess vegna já Arnór Sighvatsson Skoðun Svar við grein Per Ekström varðandi varanlegar undanþágur Hjörvar Sigurðsson Skoðun Aðlögun, hvaða aðlögun? Halldór Jörgen Olesen Skoðun Þjóðaratkvæðagreiðslan er lýðræðisleg aðferð og lærdómsferli Þorsteinn Gunnarsson Skoðun Áhættumat í röngum höndum Magnús Guðmundsson Skoðun Afvegaleiðingum og rangfærslum Gauta svarað Konráð S. Guðjónsson Skoðun Flestir nota gervigreind eins og leitarvél Þórdís Inga Ingigerðardóttir Skoðun Hefur þú komið á Þjóðhátíð? Íris Róbertsdóttir Skoðun Veganismi og dýraskaði Atli Sævar Guðmundsson Skoðun Samningurinn sem stækkar í kyrrþey Hjálmar Vilhjálmsson Skoðun Skoðun Skoðun Afvegaleiðingum og rangfærslum Gauta svarað Konráð S. Guðjónsson skrifar Skoðun Áhættumat í röngum höndum Magnús Guðmundsson skrifar Skoðun Ábyrgð Ríkisstjórnar Íslands áður en aðildarviðræður við ESB hefjast Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Hefur þú komið á Þjóðhátíð? Íris Róbertsdóttir skrifar Skoðun Kíkt í pakkann Júlíus Valsson skrifar Skoðun Samningurinn sem stækkar í kyrrþey Hjálmar Vilhjálmsson skrifar Skoðun Hvað kostar léleg umsýsla ríkissjóðs okkur í raun? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Þegar gróðureldar verða að samfélagsógn Snorri Birgisson skrifar Skoðun Flestir nota gervigreind eins og leitarvél Þórdís Inga Ingigerðardóttir skrifar Skoðun Sex staðreyndir um dánaraðstoð Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Aðlögun, hvaða aðlögun? Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Svar við grein Per Ekström varðandi varanlegar undanþágur Hjörvar Sigurðsson skrifar Skoðun Veganismi og dýraskaði Atli Sævar Guðmundsson skrifar Skoðun Þjóðaratkvæðagreiðslan er lýðræðisleg aðferð og lærdómsferli Þorsteinn Gunnarsson skrifar Skoðun Tími varanlegra undanþága er liðinn Eggert Sigurbergsson skrifar Skoðun Málefnið liggur á götunni Steindór Þórarinsson skrifar Skoðun Finnska fordæmið – aðlögun að afnámi tollverndar eða umbreytingu stuðningskerfis? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Er betra að vita en halda? Óli Rúnar Ástþórsson skrifar Skoðun Eitt lítið og saklaust skref í einu í átt til Brussel Einar Geir Þorsteinsson skrifar Skoðun Það er ekki eftir neinu að bíða Trausti Hjálmarsson skrifar Skoðun Þess vegna já Arnór Sighvatsson skrifar Skoðun Smá standard, takk Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Erlent vald er vesen Guðmundur Fertram Sigurjónsson skrifar Skoðun Hvernig getum við stöðvað innbrotaölduna í Reykjavík? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Finnar elska ESB Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Kúnstin að naga blýanta Hrafnkell Tumi Kolbeinsson skrifar Skoðun Hverju erum við eiginlega að fórna fyrir „lægra atvinnuleysi“? Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Upplýst lýðræði - Lærdómurinn af einni leiðréttingu Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Fullyrðingar utanríkisráðherra um samningssvigrúm Íslands Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þreifað á „pakkanum“ Hlín Leifsdóttir skrifar Sjá meira
Undanfarnar vikur hafa margir hvatt þjóðina til að segja „nei“ í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst, þ.e. að við höfnum samningi sem enginn hefur enn fengið að sjá. Hvernig getur ábyrg þjóð tekið afstöðu til kosta og galla samnings sem ekki liggur fyrir? Þetta er kjarnaspurningin sem kjósendur þurfa að svara. Við erum ekki að kjósa um AÐILD að ESB Atkvæðagreiðslan í ágúst snýst aðeins um hvort þjóðin vilji fá samning til að geta metið hann með upplýstum hætti. Ef samningurinn reynist slæmur höfnum við honum. En ef við stöðvum ferlið núna fáum við aldrei að sjá hvaða kjör Ísland gæti samið um. Eigum við ekki rétt á svörum við spurningum eins og? Getur Ísland notið lægri vaxta til framtíðar? Getur íslenskt atvinnulíf orðið samkeppnishæfara? Getum við laðað að fleiri fjárfestingar og ný störf? Getur ungt fólk fengið betri tækifæri til að eignast húsnæði? Getur Ísland aukið stöðugleika í efnahagslífi sínu? Getum við styrkt stöðu íslenskrar tungu og menningar? Eina leiðin til að fá svör við þessum spurningum er samningur – ekki getgátur og slagorð. Hvað segja þeir sem hafa kynnt sér málið? Undanfarið hafa einstaklingar úr ólíkum áttum hvatt þjóðina til að nálgast málið af yfirvegun. Þar á meðal hefur Hannes Pétursson skáld, bent á að rugla ekki saman þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst og endanlegri ákvörðun um aðild. Sama sjónarmið hefur komið fram hjá fjölmörgum sem eru ekki endilega sammála um ESB-aðild, en telja sjálfsagt að þjóðin fái að sjá niðurstöðu samningaviðræðna áður en hún tekur afstöðu – þannig styrkjum við lýðræðið. Hvað með menningu, tungu og sérstöðu Íslands? Sumir óttast að aðildarviðræður veiki íslenska tungu og menningu. Prófessor emeritus Davíð Þór Björgvinsson hefur bent á að reynslan bendi fremur til hins gagnstæða. Evrópusambandið byggir á þeirri hugsjón að þjóðir „sameinist í fjölbreytileika“. Reynslan er að smáar þjóðir innan sambandsins hafa fengið stuðning til að varðveita tungumál sín, menningu og sérkenni. Á tímum gervigreindar og hraðrar stafrænnar þróunar verður stuðningur við íslenska tungu, máltækni, rannsóknir og menningu líklega mikilvægari en nokkru sinni fyrr. Þess vegna eigum við að spyrja: Hvernig tryggjum við best stöðu íslenskrar tungu og menningar til næstu 100 ára? Segjum já við upplýsingum og raunverulegum samningi Kæru landar. Sjálfstæð þjóð tekur ekki ákvarðanir á grundvelli ótta, heldur á grundvelli upplýsinga. Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst snýst eingöngu um að við viljum sjá samninginn við ESB. Þannig að við getum í framhaldinu tekið upplýsta ákvörðun um stærsta hagsmunamál Íslands til framtíðar. Spurningin til okkar allra er því einföld: Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Höfundur er viðskiptafræðingur með MS í stjórnun og stefnumótun – áhugamaður um framtíð og öryggi Íslands.
Skoðun Ábyrgð Ríkisstjórnar Íslands áður en aðildarviðræður við ESB hefjast Eggert Guðmundsson skrifar
Skoðun Þjóðaratkvæðagreiðslan er lýðræðisleg aðferð og lærdómsferli Þorsteinn Gunnarsson skrifar
Skoðun Finnska fordæmið – aðlögun að afnámi tollverndar eða umbreytingu stuðningskerfis? Erna Bjarnadóttir skrifar
Skoðun Hverju erum við eiginlega að fórna fyrir „lægra atvinnuleysi“? Sveinn Atli Gunnarsson skrifar