Kæru landar - Af hverju eigum við að segja JÁ í ágúst? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar 5. júní 2026 20:06 Skoðum saman í þessari grein nokkrar atriði sem tengist umræðunni um ESB. „Já“ í ágúst er ekki já við aðild. „Já“ er já við upplýsingum, já við samningaviðræðum og já við því að þjóðin fái tækifæri til að meta raunverulegan samning áður en endanleg ákvörðun verður tekin. Þegar við tökum slíka ákvörðun eigum við ekki aðeins að horfa til næstu mánaða eða næsta kjörtímabils. Við skulum gefa okkur smá tíma til að horfa 20, 50 og jafnvel 100 ár fram í tímann. Munum að mestar líkur eru á friði meðal samstarfs- og vinaþjóða. Tækifæri ungs fólks skipta mestu máli Almennt eru ungir Íslendingar vel menntaðir og tilbúnir í nýsköpun. En eiga ekki í dag sömu tækifæri vegna hárra vaxta, meiri verðbólgu og óstöðugs efnahagsumhverfis. Mörg ungmenni upplifa að það sé orðið sífellt erfiðara að eignast húsnæði, byggja upp eigin fjárhag og skipuleggja framtíðina. Af hverju þurfa Íslendingar að greiða miklu meira fyrir húsnæði en Danir? Af hverju þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki að greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra í Evrópu? Af hverju flytja efnilegustu og verðmætustu sprotafyrirtæki Íslands höfuðstöðvar sínar úr landi þegar kemur að stórum fjárfestingum og meiri verðmætasköpun? Það eru ekki til einfaldar lausnir á öllum þessum áskorunum. En það er eðlilegt að skoða hvort nánara samstarf við Evrópu geti skapað betri skilyrði fyrir komandi kynslóðir. Getum við tryggt okkar öryggi betur? Heimurinn hefur breyst mikið á síðasta árum. Hverjar verða breytingarnar á næstu 100 árum? Nú geisar stríð í Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum og þar með mikilvægi Norður-Atlantshafsins. Við Íslendingar upplifum með reglulegu millibili eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem mjög erfitt er að standa undir ein. Viljum við ekki sjá hvort við fáum í samningi meira meiri stuðning og öryggi þegar kemur að náttúruhamförum, innviðavernd, netöryggi og frjálsum viðskiptum? Smá ríki geta náð langt innan ESB Reynslan sýnir að smáríki innan ESB geti náð langt og það opnist líka tækifæri fyrir vel menntaða einstaklinga innan stjórnsýslunnar. Lítil ríki eins og Malta, Danmörk og Írland hafa sýnt að fámennar þjóðir geta verið áhrifamiklar og samkeppnishæfar innan ESB. Þau nýta stærri og fjölbreyttari markaði, aukna samvinnu og fá stöðugra rekstrarumhverfi til að styrkja sitt atvinnulíf og velsæld. Við eigum að læra af þessum smáu ríkjum innan ESB og finna okkar leiðir til að bæta samkeppnishæfni Íslands til framtíðar. Hvað hefur Ísland fram að færa? Við búum yfir reynslu af sjálfbærri nýtingu auðlinda, endurnýjanlegri orku, fiskveiðistjórnun, björgunarsveitum, jafnréttismálum og tæknilausnum sem vakið hafa athygli víða um heim. Við eigum sterka menningu, öflugt menntakerfi og samfélag sem hefur oft verið í fararbroddi á sviði mannréttinda og lýðræðis. Við eigum ekki að nálgast þessa umræðu af vanmáttarkennd, heldur með opinn huga og okkar góða íslenska hugrekki. Óvissan í atvinnulífi framtíðarinnar er mikil og við vitum ekki hvernig vinnumarkaðurinn þróast á næstu áratugum. En það veitir forskot að vera strax upplýst um hvaða þarfir þarf að leysa innan ESB, tengt 450 milljónum í viðskiptum við allan heiminn. Þannig stöndum við jafnfætis þegar kemur að nýjum atvinnutækifærum og getum betur tryggt góða og verðmæta atvinnu fyrir Íslendinga framtíðarinnar. Já við upplýsingum og framtíðarmöguleikum Þann 29. ágúst er þjóðin ekki að kjósa um aðild að Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samninginn áður en við tökum afstöðu. Það ættu allir að sjá að það er tæpast boðlegt að hafna samningi sem enginn hefur séð. Það er ómögulegt að taka upplýsta ákvörðun án raunverulegs samnings. Þess vegna skulum við segja já í ágúst. Höfundur er MS í stjórnun og stefnumótun og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur Benedikt Jóhannesson Skoðun Skítamixsumarið mikla Hulda Hallgrímsdóttir Skoðun Gætum við haft það betra? Eydís Ásbjörnsdóttir Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson Skoðun Þessir þröngsýnu ungu bændur Sunna Þórarinsdóttir Skoðun Ísland á eilífa hagsmuni en ekki eilífa bandamenn Lára Herborg Ólafsdóttir Skoðun Þarftu að vita mikið um ESB til að kjósa 29. ágúst? Árný Elínborg Ásgeirsdóttir Skoðun Já við fleiri verkfærum fyrir byggðir landsins Arna Lára Jónsdóttir Skoðun Það eru breyttir tímar Þóroddur Ingvarsson Skoðun Þarf fimm háskólagráður til að segja já? Berglind Guðmundsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Því er ekki betur vandað til verka? Fanný Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Hvaða samningsrammi gildir? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Gullasninn Guðjón Þórir Sigfússon skrifar Skoðun Samningaviðræður um Evrópusambandsaðild, já eða nei? Magnús Tumi Guðmundsson skrifar Skoðun SFS, hagsmunir og sannleikurinn Þórólfur Matthíasson skrifar Skoðun Daði í baði Bjarnheiður Hallsdóttir skrifar Skoðun Hégómi Haukur Eggertsson skrifar Skoðun Við getum þetta sjálf – en hver græðir á því? Margrét Högnadóttir skrifar Skoðun Þarf fimm háskólagráður til að segja já? Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Já, já eða nei Þorsteinn Bergsson skrifar Skoðun Hvar má sleppa taumnum? Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Um sameiginleg verðmæti og veikleika stjórnkerfisins Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Nei við hindrunum - Ákvarðanir um Ísland á Íslandi Guðmundur Fertram Sigurjónsson skrifar Skoðun Ísland á eilífa hagsmuni en ekki eilífa bandamenn Lára Herborg Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lífeyrissjóðirnir og aðalfundur Icelandair Kjartan Björgvinsson skrifar Skoðun Ísland og Færeyjar, yfirráð yfir auðlindum og fullveldi Ásgeir Daníelsson skrifar Skoðun Evrópskir hægrimenn eru Evrópusinnar Svavar Halldórsson skrifar Skoðun Evrópa - frá velferð til vígvæðingar Ólöf Benediktsdóttir skrifar Skoðun Ekki láta plata þig þann 29. ágúst Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Hver á fiskinn – og hvar verða verðmætin til? Baldur Johnsen skrifar Skoðun Gögnin sýna að Evrópa er langmikilvægasta markaðssvæði Íslands Gísli Hjálmtýsson skrifar Skoðun Grænland – áttu við Ísland? Damien Degeorges skrifar Skoðun Skítamixsumarið mikla Hulda Hallgrímsdóttir skrifar Skoðun Vextir, verðbólga, verðtrygging og íslenska veðráttan Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson skrifar Skoðun Já til að sjá – áhættuspil? Guðmundur Edgarsson skrifar Skoðun Það eru breyttir tímar Þóroddur Ingvarsson skrifar Skoðun Er íslensk útgerð og kvótakerfi góð ástæða til að kjósa já 29. ágúst? Arndís Vala Arnfinnsdóttir skrifar Skoðun Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur Benedikt Jóhannesson skrifar Skoðun ESB hefur styrkt gróðahyggju á kostnað félagshyggju Ögmundur Jónasson skrifar Sjá meira
Skoðum saman í þessari grein nokkrar atriði sem tengist umræðunni um ESB. „Já“ í ágúst er ekki já við aðild. „Já“ er já við upplýsingum, já við samningaviðræðum og já við því að þjóðin fái tækifæri til að meta raunverulegan samning áður en endanleg ákvörðun verður tekin. Þegar við tökum slíka ákvörðun eigum við ekki aðeins að horfa til næstu mánaða eða næsta kjörtímabils. Við skulum gefa okkur smá tíma til að horfa 20, 50 og jafnvel 100 ár fram í tímann. Munum að mestar líkur eru á friði meðal samstarfs- og vinaþjóða. Tækifæri ungs fólks skipta mestu máli Almennt eru ungir Íslendingar vel menntaðir og tilbúnir í nýsköpun. En eiga ekki í dag sömu tækifæri vegna hárra vaxta, meiri verðbólgu og óstöðugs efnahagsumhverfis. Mörg ungmenni upplifa að það sé orðið sífellt erfiðara að eignast húsnæði, byggja upp eigin fjárhag og skipuleggja framtíðina. Af hverju þurfa Íslendingar að greiða miklu meira fyrir húsnæði en Danir? Af hverju þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki að greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra í Evrópu? Af hverju flytja efnilegustu og verðmætustu sprotafyrirtæki Íslands höfuðstöðvar sínar úr landi þegar kemur að stórum fjárfestingum og meiri verðmætasköpun? Það eru ekki til einfaldar lausnir á öllum þessum áskorunum. En það er eðlilegt að skoða hvort nánara samstarf við Evrópu geti skapað betri skilyrði fyrir komandi kynslóðir. Getum við tryggt okkar öryggi betur? Heimurinn hefur breyst mikið á síðasta árum. Hverjar verða breytingarnar á næstu 100 árum? Nú geisar stríð í Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum og þar með mikilvægi Norður-Atlantshafsins. Við Íslendingar upplifum með reglulegu millibili eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem mjög erfitt er að standa undir ein. Viljum við ekki sjá hvort við fáum í samningi meira meiri stuðning og öryggi þegar kemur að náttúruhamförum, innviðavernd, netöryggi og frjálsum viðskiptum? Smá ríki geta náð langt innan ESB Reynslan sýnir að smáríki innan ESB geti náð langt og það opnist líka tækifæri fyrir vel menntaða einstaklinga innan stjórnsýslunnar. Lítil ríki eins og Malta, Danmörk og Írland hafa sýnt að fámennar þjóðir geta verið áhrifamiklar og samkeppnishæfar innan ESB. Þau nýta stærri og fjölbreyttari markaði, aukna samvinnu og fá stöðugra rekstrarumhverfi til að styrkja sitt atvinnulíf og velsæld. Við eigum að læra af þessum smáu ríkjum innan ESB og finna okkar leiðir til að bæta samkeppnishæfni Íslands til framtíðar. Hvað hefur Ísland fram að færa? Við búum yfir reynslu af sjálfbærri nýtingu auðlinda, endurnýjanlegri orku, fiskveiðistjórnun, björgunarsveitum, jafnréttismálum og tæknilausnum sem vakið hafa athygli víða um heim. Við eigum sterka menningu, öflugt menntakerfi og samfélag sem hefur oft verið í fararbroddi á sviði mannréttinda og lýðræðis. Við eigum ekki að nálgast þessa umræðu af vanmáttarkennd, heldur með opinn huga og okkar góða íslenska hugrekki. Óvissan í atvinnulífi framtíðarinnar er mikil og við vitum ekki hvernig vinnumarkaðurinn þróast á næstu áratugum. En það veitir forskot að vera strax upplýst um hvaða þarfir þarf að leysa innan ESB, tengt 450 milljónum í viðskiptum við allan heiminn. Þannig stöndum við jafnfætis þegar kemur að nýjum atvinnutækifærum og getum betur tryggt góða og verðmæta atvinnu fyrir Íslendinga framtíðarinnar. Já við upplýsingum og framtíðarmöguleikum Þann 29. ágúst er þjóðin ekki að kjósa um aðild að Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samninginn áður en við tökum afstöðu. Það ættu allir að sjá að það er tæpast boðlegt að hafna samningi sem enginn hefur séð. Það er ómögulegt að taka upplýsta ákvörðun án raunverulegs samnings. Þess vegna skulum við segja já í ágúst. Höfundur er MS í stjórnun og stefnumótun og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar.
Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson skrifar
Skoðun Er íslensk útgerð og kvótakerfi góð ástæða til að kjósa já 29. ágúst? Arndís Vala Arnfinnsdóttir skrifar