Þegar vel­ferð aldraðra verður fasteignaverkefni

Í aðdraganda kosningar hafa aftur komið fram hugmyndir um stórt öldrunarhverfi í landi Gunnarshólma, á svæði sem tengdu vatnsvernd höfuðborgarsvæðisins

Hugmyndin í grunninn er sú að einkaaðili mun byggja 10 þúsund íbúðir og 1.200 rúma hjúkrunarheimili. Íbúðirnar verða síðan seldar til gamals fólks á markaði og hjúkrunarheimilið rekið á eigin reikning en með greiðslum frá ríkinu.

Grundvallarspurningin hér hlýtur að vera, hvers konar samfélag viljum við byggja fyrir fólk á efri árum og á það að vera ótengt “samfélagi okkar hinna”?

Eldra fólk á að vera hluti af samfélaginu

Engan þarf að undra að einkaaðilar sjái sér tækifæri í að byggja íbúðir fyrir eldra fólk. Þótt margt eldra fólk búi við bág kjör eru líka margir í ágætum málum fjárhagslega og 100-150 milljóna króna íbúðir gætu verið á færi margra, sé miðað við skikkanlegar stærðir af íbúðum á svipuðu fermetraverði og sambærilegar nýjar íbúðir hafa selst á.

Ef gert er ráð fyrir að álagning á hverja íbúð geti verið á bilinu 8–12% blasir við að um gríðarlega fjárhagslega hagsmuni er að ræða. Í verkefni af þessari stærðargráðu gæti hagnaðurinn hlaupið á yfir hundrað milljörðum króna, af sölunni til þessa tiltölulega efnaða hóps.

Þegar svo liggur fyrir að hryggjarstykkið af þeirri þjónustu sem á að veita þessu fólki verður áfram á vegum ríkis og sveitarfélags (enda þjónustan að stórum hluta til lögbundin) þarf engan að undra að verktakar og fjármagnseigendur fái vatn í munninn.

Þetta er ekki síst umhugsunarvert í ljósi nýrra frétta af greiðslum til hluthafa og tengdra félaga tæplega 3,5 milljörðum króna í tengslum við rekstur Sóltúns. Hér renna menn á reykinn af réttunum. Stórveisla í boði bæjarstjórans. Talsmenn fyrirtækisins hafa svo ráðið í lið með sér öldrunarlækni sem skrifar fyrir þá greinar í Morgunblaðið um herlegheitin.

Verndun vatnsbóls, hvað?

Er nokkuð mál að byggja á vatnsverndarsvæði? Bæjarstjórinn vill beita sér fyrir því að fá vatnsvernd aflétt af svæðinu svo þessi uppbygging geti orðið að veruleika.

Það er rétt að minna á að vatnsvernd er ekki bara eitthvað huggulegt hugtak. Hún er framtíðaröryggi barnanna okkar og barnabarna og okkar sjálfra og foreldra okkar. Af vatnsverndinni má engan afslátt gefa. 

Neysluvatn er sameiginleg auðlind okkar og framtíðarkynslóða. Það er ekkert eðlilegt við það að taka áhættu með vatnsverndarsvæði til að ryðja brautina fyrir einkarekið fasteignaverkefni.

Hvað þurfum við til að lifa góðu lífi?

Langflest viljum við hafa möguleika á mannlegum samskiptum og vera þátttakendur í samfélagi. Sú hugmynd að smala saman eldra fólki í byggð sem er á stærð við stóran kaupstað er í besta falli sérkennileg. Hver vill búa langt frá sínu fólki, geta ekkert farið nema í bíl og hitta aldrei neinn nema þjónustuaðila?

Enn er eftir að velta upp þeirri spurningu sem kannski er hvað mikilvægust: Er þörf á þessu? Hvorki þjónusta við eldra fólk né almannaþjónusta yfirleitt á að vera féþúfa fyrir fjárfesta.

Í dag eru flest hjúkrunarheimilin með 80-200 íbúa. Hugsum okkur 5 -15 falt stærri heimili. Væri auðvelt að manna það? Væri það eftirsóknarverður staður til að dvelja síðustu mánuði ævinnar? Nánast uppi á heiði, fjarri almenningssamgöngum og í 15-22 km fjarlægð frá miðbæjum Reykjavíkur, Kópavogs og Hafnarfjarðar, og ferðatíma upp á 30-45 mínútur hvora leið.

Öflugt sveitarfélag eins og Kópavogur getur gert miklu betur en þetta. Eldra fólk á að vera hluti af sterku samfélagi og við þurfum að standa sterk gegn því að úthýsa þeim úr samfélaginu.

Slíkt samfélag eigum við að byggja hér, í Kópavogi, sem styður og verndar íbúa sína.

Höfundur er iðjuþjálfi og skipar 4. sæti lista Vinstri grænna og óháðra í Kópavogi.