Röddin - Ís­lensku hljóð­varps- og hlaðvarpsverðlaunin

Röddin – Íslensku hljóðvarps- og hlaðvarpsverðlaunin voru veitt við hátíðlega athöfn í gærkvöldi. Þetta var lágstemmd athöfn án alls íburðar, en sviðsmyndin tengd hundrað ára sögu útvarps á Íslandi. Fyrsta formlega útvarpssendingin fór fram í mars 1926.

Tilnefnt var í sjö flokka, fjóra fyrir hljóðvarp og þrjá fyrir hlaðvarp, auk heiðursverðlauna sem komu í hlut Gerðar G. Bjarklind, þular og dagskrárgerðarmanns á RÚV um áratugaskeið. Það fór einkar vel á því.

Í flokki tónlistarþátta í hljóðvarpi hlaut þáttur Ásgeirs Eyþórssonar, Bubbi og böndin, verðlaun ársins. Í flokki dægurmála- og viðtalsþátta komu verðlaunin í hlut Heimis Karlssonar og samstarfsfólks hans í morgunþætti Bylgjunnar, Í bítið. Sprengjan sem sprakk, í umsjón Guðrúnar Hálfdánardóttur, fékk verðlaun í flokki heimildaþátta og í flokknum dagskrárgerð ársins varð fyrir valinu þáttur Ólafs Páls Gunnarssonar, Rokkland á Rás 2.

Fyrir hlaðvörp voru veitt þrenn verðlaun. Sölvi Tryggvason fékk verðlaunin í flokki dægurmála- og viðtalsþátta, í flokki heimildaþátta stóð uppi sem sigurvegari Gabríela Bryndís Ernudóttir fyrir Biskupsmálið og verðlaun í flokknum nýliði ársins komu í hlut Ólafar Skaftadóttur og Kristínar Gunnarsdóttur fyrir hlaðvarpið Komið gott.

Jæja, best að láta af þessum tilbúningi. Engin slík hátíð fór fram í gærkvöldi og hefur reyndar aldrei farið fram. Af skapandi greinum er dagskrárgerð fyrir hljóðvarp og hlaðvarp sárlega undanskilin í þeirri verðlaunaflóru sem er vel þekkt. Enginn veit í raun hvers vegna þessir miðlar, jafn áhrifamiklir og vinsælir og þeir eru, fá enga vegtyllu eða sýnilega upphefð líkt og aðrar skapandi greinar.

Það væri of langt mál í stuttum pistli að tíunda allar þær verðlaunaafhendingar sem haldnar eru árlega þar sem verk höfunda eru sett undir smásjá þar til bærra dómnefnda og tilkynnt, oft með mikilli viðhöfn og jafnvel talsverðu glysi, hvaða höfundar hafa skarað fram úr á ýmsum sviðum. Íslensku hljóðvarps- og hlaðvarpsverðlaunin þyrftu hvorki lúðraþyt né söng, því miðillinn er í sjálfu sér einfaldur: hljóðnemi, rödd og gott efni.

Rétt er að taka fram að fréttatengt efni í hljóðvarpi er metið til viðurkenningar í Íslensku blaðamannaverðlaununum sem haldin eru á vegum Blaðamannafélags Íslands. Annað efni í þessum miðli – og nýja hlaðvarpsmiðlinum – liggur hins vegar óbætt hjá garði og fær ekki þá hvatningu eða viðurkenningu sem því ber.

Af hefðbundnum fjölmiðlum er útvarp líklega sá sem nær til flestra jarðarbúa. Í fátækum ríkjum er hann sá mikilvægasti, jafnvel sá eini sem nær til allra. Þrátt fyrir ýmiss konar nýja miðlun hefur útvarpið haldið velli gegnum áratugina og stendur sterkt í íslenskri fjölmiðlaflóru, nú þegar rétt hundrað ár eru liðin frá fyrstu útvarpssendingunni frá Loftskeytastöðinni.

Lengi vel áttum við Íslendingar aðeins eitt útvarp og eina rás, Ríkisútvarpið, en þegar ég var að alast upp gátum við líka, gegnum viðtækin, hlustað á Radio Luxemburg, Kanann og aðrar poppstöðvar á stuttbylgju. Rekstur frjálsra útvarpsstöðva var síðan heimilaður 1985. Þar með var rofin einokun RÚV og grunnur lagður að stöðvum eins og Bylgjunni. K100, FM957 og tugum annarra.

Er ekki löngu tímabært að koma á árlegum verðlaunum fyrir það besta sem gert er á Íslandi á sviði hljóðvarps og hlaðvarps?

Höfundur er fyrrverandi frétta- og dagskrárgerðarmaður