Óttinn við nei-ið

Stjórnarmeirihluti landsins vekur sjaldnast aðdáun. Einu verulegu tilfþrifin sem hann sýnir er í að búa til mismunandi orðaleppa yfir skattahækkanir en þar býr hann bæði yfir úthaldi og þrjósku. Annan hæfileika hefur hann sem er að tala niður til þjóðarinnar. Þá verður tóninn í tali stjórnarmeirihlutans þóttafullur og pirringslegur, eins og gerist hjá þeim sem messar yfir öðrum en veit innst inni að fæstir eru að hlusta af athygli.

Þessi geðvonska hefur ítrekað sýnt sig, ekki síst í umræðum um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort halda eigi áfram viðræðum um Evrópusambandið. Þar eru þingmenn stjórnarmeirihlutans, aðallega Samfylkingarinnar og Viðreisnar, eins og helteknir af martraðarkenndri tilhugsun um að þjóðin segi nei.

Hvað eftir annað hvæsir hinn geðilli stjórnarmeirihluti milli samanbitinna tannanna að um margt sé að semja, margvíslegar undanþágur séu í boði og því sé sjálfsagt að „kíkja í pakkann“ og sjá hvað er í boði. Engar auðlindir verði hrifsaðar af okkur og alls ekki sjálfstæði okkar. Auk þess sé allt í himnalagi í ríkjum sem hafa gengið inn í þetta dásamlega samband.

Þetta segist stjórnarmeirihlutinn vita fyrir víst og það fer ósegjanlega í taugarnar á honum að þjóðin skuli ekki samþykkja þessi rök um gull og græna skóga – og ódýra kaffibolla. Sjálfs sín vegna væri best fyrir stjórnarmeirihlutann að átta sig á því að það hversu mjög hann talar niður til þjóðarinnar er ekki að vinna með honum.

Afar líklegt er að þjóðin segi nei í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu, eins og skynsamlegt og sjálfsagt er að gera. Samvinna Evrópuþjóða er af hinu góða og getur ekki orðið of mikil í margvíslegu formi, t.d. í gegnum EES-samninginn. Þær raddir heyrast hér á landi að nú sé ekki tíminn til að snúa baki við Bandaríkjunum.

Samvinna Evrópuríkja er brýn og nauðsynleg og getur átt sér stað á margvíslegan hátt. Þar eiga Íslendingar ekki að sitja hjá. Það er sannarlega vel þessi virði að kanna kostina við það að gera marvíslega sjálfstæða samninga við sem flest þjóðríki. Bæði við ESB og aðrar þjóðir utan ESB. Það væri óskynsamlegt að ganga í Evrópusambandið og afsala sér sjálfstæði til að gera samninga við þjóðir utan ESB. Það segir enginn að slíkt fyrirkomulag jafngildi vist í Paradís, en það gæti samt falið í sér ótal kosti.

Ekkert bendir til að þjóðin sé haldin þeirri ofurást á Evrópusambandinu sem gagntekur Samfylkinguna og Viðreisn svo ógurlega. Samfylkingin væri örugglega stærri ef formaðurinn hefði ekki gengið bak orða sinna með að ekki væri orðið tímabært að huga að Evrópusambandsaðild. Formaður Samfylkingarinnar, Kristrún Frostadóttir, virðist vera búin að gefast upp á því að breikka og stækka flokk sinn og er farin að elta Viðreisn í þeim hugmyndafræðilega vitleysisgangi sem einkennir þann flokk svo mjög.

Enginn býst við að Viðreisn sjái annað en Evrópuljósið enda er flokkurinn orðinn svo illa blindaður af því að ekki yrði vandræðalaust fyrir stjórnmálaflokka með sómakennd að vinna með honum.

Svo er Flokkur fólksins. Hann er fyrir formanninn, Ingu Sæland, og hennar áhugamál. Og henni gengur bara vel að þefa upp fylgi. Henni hefur tekist að skapa flokki sínum sérstöðu í stjórnarmeirihlutanum. Flokkur hennar er orðinn að villuljósi um ófjármögnuð kosningaloforð og er enginn afsláttur gefinn af því að keyra þau í gegn. Það að Flokkur fólksins sé ráðvilltur gagnvart Evrópusambandinu kemur ekki á óvart, er bara eins og við er að búast.

Umræða um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu virðist ætla að einkennast af miklu tilfinningafári stjórnarmeirihlutans fremur en skynsamlegum málflutningi. Þannig hefur einn starfsmaður þingflokks Samfylkingarinnar nýlega haldið því fram að langvarandi verðbólgu og háa vexti megi rekja til óábyrgra aðgerða fyrri ríkisstjórnar í kórónuveirufaraldrinum og ýjar að því að efnahagsástandið sé þannig að rétt sé að leita í faðm Evrópusambandsins. Gerir hann þetta til að auka lýkur á að þjóðin samþykki að halda áfram viðræðum við Evrópusambandið. Sá málflutningur er Samfylkingunni ekki til sóma.

Óttinn við nei-ið má ekki ræna þingmenn stjórnarmeirihlutans allri skynsemi, en virðist samt á góðri leið með að gera það.

Stílbragð fengið að láni frá Kolbrúnu Bergþórsdóttur en innihald annað.

Höfundur er lögmaður.