Hvað er heit vinna?

Heit vinna telst vera hvers konar vinna þar sem unnið er með opinn eld eða annan hitagjafa, s.s. logskurðarverkfæri, logsuðu, rafsuðu, heitt loft, gasloga og fleira sambærilegt. Þessi vinna er algeng í byggingariðnaði eins og við lagningu þakdúks og á hinum ýmsu verkstæðum þegar verið er að logsjóða og skera með loga.

Alvarlegar afleiðingar heitrar vinnu

Reynslan sýnir að afleiðingar út frá heitri vinnu geta verið gríðarlega alvarlegar. Nýlegt dæmi er Kringlubruninn sem er mörgum í fersku minni. En það eru ekki bara eignir sem geta skemmst í bruna heldur erum við líka að tala um alvarleg slys á fólki og jafnvel andlát.

Góður undirbúningur gríðarlega mikilvægur 

• Hefur brunaáhættumat verið gert?
• Hafa eldfim efni verið fjarlægð eða þau varin með eldtefjandi efnum?
• Þolir undirlag og nærliggjandi byggingarefni hitann?
• Er loftræsting fullnægjandi, sérstaklega í lokuðum rýmum?
• Er slökkvibúnaður á svæðinu?
• Eru persónuhlífar notaðar?
• Er einungis viðurkenndur og vel viðhaldinn búnaður notaður?
• Hafa starfsmenn fengið viðeigandi þjálfun?
• Er brunavakt til staðar meðan vinna stendur yfir og í að minnsta kosti 60 mínútur eftir að henni lýkur?

Slökkvibúnaður og kunnátta í notkun

Réttur og yfirfarinn slökkvibúnaður þarf ávallt að vera til staðar og aðgengilegur. Starfsmenn þurfa að kunna á búnaðinn og geta brugðist hratt við ef kviknar í. Til að það sé hægt verður búnaðurinn að vera nálægt en t.d. ekki niðri í bíl eins og of oft er raunin.

• Handslökkvitæki (duft- eða froðutæki) og fleiri en eitt.
• Brunaslöngur eða vatnsaðgangur ef mögulegt er.
• Eldvarnateppi til að kæfa minni elda.

Gæsla eftir að vinnu lýkur

Ein mikilvægasta öryggisreglan, en jafnframt sú sem er oftast vanmetin, er eftirlit eftir að heitri vinnu lýkur. Eldur getur kviknað löngu eftir að vinnu er hætt vegna glóðar eða hita í efnum. Þetta á ekki eingöngu við um lagningu þakdúks þar sem eldur er notaður og getur farið í einangrun undir þaki, heldur einnig þar sem neistar við skurð geta farið í eldfim efni, myndað þar glóð og valdið eldi einhverju síðar.

• Hafa þarf vakt á svæðinu í að minnsta kosti 60 mínútur eftir að vinnu lýkur.
• Skoða sérstaklega falin svæði, svo sem undir þaki, í einangrun eða sprungum.
• Fylgjast með hvort reykur eða hitamyndun komi fram.
• Nota hitamyndavélar þar sem við á til að greina falinn hita.

Alvarlegir atburðir vegna heitrar vinnu

Mörg alvarleg bruna- og eignatjón hafa orðið vegna heitrar vinnu, bæði hérlendis og erlendis. Tjón sem hafa valdið mannskaða og tjón sem nema milljónum eða jafnvel milljörðum króna.

• Eldur kviknar við þakviðgerð þar sem var verið að bræða dúk með gasbrennara.
• Bruni í iðnaðarhúsnæði eftir logsuðu þar sem neistaflug náði í einangrun.
• Eldur kviknar í byggingu nokkru eftir að vinnu er lokið vegna ófullnægjandi eftirlits.
• Sprenging í lokuðu rými vegna neistaflugs.

Niðurstaða 

Heit vinna er nauðsynleg í mörgum verkefnum en krefst mikillar ábyrgðar. Með réttum undirbúningi, þekkingu, fullnægjandi slökkvibúnaði og vönduðu eftirliti á meðan og eftir að vinnu lýkur má draga verulega úr hættu á eldsvoða. Lærdómur af fyrri tjónum sýnir að smávægileg vanræksla getur haft gríðarlegar afleiðingar.

Öryggi þarf og á alltaf að vera í forgangi.

Höfundur er sérfræðingur í forvörnum hjá VÍS og skrifar fyrir hönd Eldvarnabandalagsins.