Öryggis­mál Ís­lands eru í upp­námi

Engin vafi er á því að með árás Bandaríkjanna á Venesúela og brottnám forseta landsins til að standa andspænis dómstól í New York er söguleg og um leið ískyggileg breyting á alþjóðaskipan sem hefur verið við lýði allt frá lokum seinni heimsstyrjaldar. 

Ástæður árásarinnar er stuldur á olíu frá 1976 sem bandarísk olíufyrirtæki áttu og til að koma í veg fyrir áframhaldandi tilvist stjórnvalda sem að sögn ógna lífi Bandaríkjamanna með eiturlyfjaútflutningi og stuðningi við hermdar-og hryðjuverkaöfl. 

Það er óumdeilanlegt að þáverandi stjórnvöld þjóðnýttu olíuframleiðslu landsins á sínum tíma, en það er umdeilanlegt hversu stór hlutur Venesúela í eiturlyfjainnflutningi til Bandaríkjanna er og að þaðan stafi bein ógn af hermdar-og hryðjuverkamönnum. 

Ekki heldur skal gert lítið úr þeirri staðreynd að núverandi stjórnvöld í landinu eru hreinræktuð harðstjórn sem hefur kúgað og fangelsað landsmenn um langt skeið og valdið því að rúmlega átta milljónir þeirra hafa flúið land. 

En spyrja má hvort árás á Venesúela og yfirtaka þess sé í samræmi við tilefnið og hvort aðrar leiðir hafi ekki verið betri til að ná markmiðum Bandaríkjanna. Forseti Bandaríkjanna hefur heitið því að árásin eigi eftir að koma íbúum Venesúela til góða þó svo að gamla einræðisstjórnin sé enn við völd, en þangað til að svo verður muni Bandaríkin stjórna landinu, enda á áhrifasvæði þeirra samkvæmt nýrri þjóðaröryggisstefnu. 

Hvort gamla einræðisstjórnin verður leppstjórn Bandaríkjanna á eftir að koma í ljós, en ljóst er að alþjóðalög sem hafa verið hönnuð til að stuðla að öryggi, festu og fyrirsjáanleika í samskiptum þjóða eru virt að vettugi og hnefaréttur hins sterka er hinn nýji raunveruleiki sem við okkur blasir. 

Öðrum þjóðum í Suður-Ameríku hefur verið hótað því að þau séu næst á lista Trumps forseta. Og Grænland er einnig á listanum. Bandaríkin þurfa að eignast Grænland vegna þjóðaröryggis segir Trump þrátt fyrir að hafa fengið skýr skilaboð frá dönskum og grænlenskum stjórnvöldum að það komi ekki til greina og að framtíð Grænlendinga verði ákveðin af þeim sjálfum. 

Fari svo að Bandaríkin eigni sér Grænland með valdi getur engin hér á Íslandi eða annars staðar haldið því fram að Bandaríkin sé áreiðanlegur bandamaður eða að slíkt framferði hafi ekki áhrif á starf Atlantshafsbandalagsins og þar með talið þær tvær grunnstoðir íslenskra öryggis- og varnarmála sem við treystum á. 

En jafnvel þó að íslensk stjórnvöld standi frammi fyrir þessum sögulegu breytingum ríghalda þau í þá varnarstefnu að útvista alfarið öllum öryggis- og varnarmálum þjóðarinnar til Bandaríkjanna og annarra erlendra aðila. Þetta dauðahald í horfin heim er stórhættulegt fyrir fullveldi og sjálfstæði Íslands vegna þess að verið er að Pútínvæða utanríkisstefnu Bandaríkjanna.

Það er löngu tímabært að íslensk stjórnvöld hugi að því hvernig hægt er að byggja upp og efla íslenskan varnarviðbúnað í samvinnu við líkt þenkjandi þjóðir.

Höfundur er varnarmálasérfræðingur.