Pútín sagður beina kúgunar­tækjum sínum að eigin stuðnings­mönnum

Stjórnvöld í Kreml hafa sorfið til stáls gegn andófsmönnum, stjórnarandstæðingum og blaðamönnum undanfarin ár, sérstaklega eftir að innrásarstríð Rússa í Úkraínu hófst í febrúar 2022.

Nú eru sumir hörðustu stuðningsmenn stríðsrekstursins orðnir að skotmörkum kúgunar stjórnvalda, þar á meðal álitsgjafar í sjónvarpi og stríðsbloggarar, að því er kemur fram í umfjöllun breska blaðsins The Guardian.

Á meðal þeirra sem hafa fengið að kenna á refsivendi Pútíns er Tatjana Montjan, herbloggari sem styður Rússa þótt hún sé fædd í Úkraínu. Hún var skilgreind hryðjuverka- og öfgamaður í síðustu viku. Það er sama skilgreining og Alexei Navalní heitinn, helsti stjórnarandstöðuleiðtogi landsins, hlaut á sínum tíma.

Sergei Markov, stjórnmálagreinandi í rússnesku sjónvarpi, og Roman Aljókhin, annar stríðsbloggari, voru settir á lista yfir „erlenda útsendara“ fyrr á þessu ári. Rússnesk stjórnvöld hafa beitt þeirri skilgreiningu á alls kyns félagasamtök og fjölmiðla sem þeim mislíkar og vilja múlbinda.

Ekki hægt að stoppa kúgunarvélina

Þeir sérfræðingar sem The Guardian ræddi við segja að hreinsanirnar séu vísbendingar um að stuðningsmenn Pútíns séu byrjaðir að snúast gegn hver öðrum. Stjórnvöld hafa ekki gefið neinar skýringar á aðgerðunum gegn stuðningsmönnum forsetans.

„Fyrst réðust þeir gegn röddum gegn stríðinu. Nú eru engar slíkar eftir en það er ekki hægt að stoppa kúgunarvélina,“ segir Ekaterina Schulmann, rússneskur stjórnmálafræðingur.

Bæði Montjan og Aljókhin hafa verið sökuð um að draga sér fé sem þau hafa safnað til stuðnings stríðsátakinu í Úkraínu. Rússneski fjölmiðillinn Moscow Times segir að leynilegar upptökur sýni hvernig Aljokhin hafi notað fjársöfnun sína til þess að þvætta fé fyrir rússneskan milljarðamæring.

Markov kann að hafa verið kastað til hliðar vegna tengsla sinna við stjórnvöld í Aserbaídsjan sem eiga nú í stirðu sambandi við Kremlverja.

Stendur ógn af sjálfsprottnum hreyfingum

Schulmann stjórnmálafræðingur telur að tveir ólíkir hópar takist á bak við tjöldin. Annars vegar gamalreyndir og stjórnhollir refir sem standa varnarmálaráðuneytinu og Kreml nærri. Hins vegar sé það grasrótarhópur öfgaþjóðernissinna og stríðsbloggara sem hafa rutt sér til rúms frá því að stríðið hófst.

Síðarnefndi hópurinn hefur meðal annars safnað fé og sent búnað eins og dróna og farartæki til rússneska hersins í Úkraínu á sama tíma og hermálayfirvöld hafa staðið sig illa í að sjá eigin hermönnum fyrir slíkum búnaði. Bloggararnir hafa á köflum deilt hart á varnarmálaráðuneytið og mistök sem þeir telja herinn hafa gert í hernaðinum.

„Alræðisríki óttast hvers kyns samfélagslegar hreyfingar. Allar raunverulegar hreyfingar, jafnvel þær sem styðja stríðið, eru álitnar hindrun og mögulega hættulegar,“ segir Schulmann.

Kúgunarvél stjórnvalda sé óseðjandi og krefjist þess að haldið sé áfram að fóðra hana.

Minni á tíma Stalíns

Viðbrögð sumra þeirra sem nú verða fyrir hefndaraðgerðum stjórnvalda þykja kaldhæðnisleg í ljósi þess að þeir höfðu ekkert við það að athuga að þjarmað væri að pólitískum andstæðingum þeirra.

„Það er kostulegt að fylgjast með þeim sem mótmæltu aldrei þegar frjálslynt fólk var handtekið uppgötva skyndilega að réttlæti í Rússlandi er vandlátt, að bókstaflega hverjum sem er geti verið varpað í fangelsi án ástæðu,“ segir Ivan Philippov, rússneskur sérfræðingur í stríðsbloggarahreyfingunni.

Aljokhin hélt því þannig fram að lögin um erlenda útsendara stæðust ekki stjórnarskrá og að þau brytu alvarlega gegn mannréttindum. Það eru sömu rök og mannréttindasamtök hafa notað gegn þeim í gegnum tíðina.

Markov, sjónvarpsálitsgjafinn, sagði að einhver misskilningur hlyti að hafa átt sér stað þegar hann var skilgreindur erlendur útsendari. Þau orð þóttu minna á þekkta klisju frá tímum Sovétríkjanna og eru eignuð gallhörðum kommúnista sem áttaði sig ekki á því að hreinsanir Jósefs Stalín einræðisherra eirðu engum.

„Félagi Stalín, hræðileg mistök hafa átt sér stað!“