„Ein­stakt, for­­dæma­­laust og graf­al­var­­legt“

Vísaði Rakel þar til umræðu síðustu daga í kjölfar umfjöllunar Kjarnans og Stundarinnar um svokallaða „skæruliðadeild“ Samherja. Þar var gögnum úr síma starfsmanns lekið til miðlanna sem sýndu svart á hvítu að starfsmenn og ráðgjafar fyrirtækisins höfðu rætt sín á milli um ýmsar aðgerðir til þess að koma sjónarmiðum Samherja á framfæri og jafnvel reynt að hafa áhrif á formannskjör í Blaðamannafélagi.

Brynjar Níelsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, sagði í kjölfarið í viðtali við Harmageddon að blaðamenn væru „sjálfhverfir og ótrúlega miklir aumingjar“ sem færu á taugum því umræðan sneri að þeim.

„Það er náttúrulega bara kjánalegt að setja það í það samhengi, því hvort sem það eru þessar nýjustu vendingar eða fréttaflutningur Kjarnans af þessum samskiptum – sem er ekki einu sinni upphafið – að þá hefur þetta verið allt mjög óvenjulegt frá fyrstu tíð, samskiptin og frá því að við vorum að vinna þennan stóra Kveiksþátt í nóvember 2019. Þau voru strax mjög óvenjuleg og það var ástæða fyrir því að við birtum þau samskipti, þetta voru aðeins öðruvísi viðbrögð,“ segir Rakel um samskipti Ríkisútvarpsins við Samherja.

Myndbandaherferð Samherja einsdæmi 

Hún segir skiljanlegt að fólk sé ekki ávallt reiðubúið að mæta í viðtöl, þá sérstaklega þegar umfjöllunarefnið er viðkvæmt eða erfitt. Stundum eigi menn erfitt með að skýra mál sitt og kjósi heldur að mæta ekki í viðtöl. Það sé ekkert nýtt.

„Steininn tók úr þarna í ágúst í fyrra þegar Samherji fór í þessa myndbandaframleiðslu. Þá var beinlínis brotið blað í fjölmiðlasögu en líka í íslenskri sögu vil ég meina, því þarna var fyrirtæki farið að nýta aðferðir sem þekkjast ekki,“ segir Rakel og bætir við að slíkar aðferðir þekkist ekki heldur annars staðar.

„Ég var á fundi með norrænum fréttastjórum á föstudag og var að fara yfir málið með þeim. Þetta eru fréttastjórar ríkismiðlanna og menn eru ýmsu vanir en það skildi enginn þetta. Enginn átti sambærilegt dæmi.“

„Við erum bara að vinna vinnuna okkar“

Hún segir einsdæmi að fjölmiðlamaður hafi þurft að þola árásir líkt og Helgi Seljan. Hún hafi gengið á kollega sína á fyrrnefndum fundi en þar hafi enginn getað komið með sambærileg dæmi.

„Ég spurði sérstaklega: Þekkið þið einhver dæmi þess að persónulegar árásir eins og þær sem til dæmis Helgi Seljan hefur mátt þola, eru einhver dæmi einhvers staðar um það? Bara hvergi. Mér finnst það nú eiginlega svolítið lýsa þessu best. Þetta er algjörlega einstakt, fordæmalaust og grafalvarlegt.“

Aðspurð hvort það sé ekki skiljanlegt að slík viðbrögð fylgi því að menn séu sakaðir um mútugreiðslur, peningaþvætti og skattsvik segir Rakel ekkert nýtt að fyrirtæki séu sökuð um misjafna háttsemi.

„Menn verða þá líka að skilja að okkar eina hlutverk er að draga fram sannleikann. Ef fjölmiðill kemst yfir gögn eins og Al Jazeera, RÚV og Stundin komust yfir þarna 2019 – eigum við að sitja á þeim? Varla eru menn að tala um það. Það er beinlínis okkar hlutverk að fjalla um og veita upplýsingar og aðhald. Við erum bara að vinna vinnuna okkar.“