Vísbendingar um vítahring bráðnunar á Suðurskautslandinu Kjartan Kjartansson skrifar 25. apríl 2018 16:15 Vatnið undir hafísnum við Suðurskautslandið verður saltari og þéttari en sjórinn fyrir neðan og sekkur því. Ferskvatn frá bráðnandi jöklum raskar þessari hringrás og gerir hlýrra vatni kleift að komast að rótum skriðjökla. NASA Ferskt bráðnunarvatn frá íshellunni á Suðurskautslandinu virðist nú raska hringrás í hafinu í kringum viðkvæmustu jöklana þar og veita hlýjum sjó greiðari aðgang að þeim. Þetta gæti valdið hringrás þar sem bráðnun getur af sér enn meiri bráðnun og hækkun yfirborðs sjávar. Beinar mælingar við strendur vesturhluta Suðurskautslandsins og Totten-jökulinn á austurhluta þess sýna að að ferskt bráðnunarvatnið truflar náttúrulegt ferli þar sem kaldur og saltur sjór við yfirborðið sekkur. Þetta þýðir að hlýrri sjór á meira dýpi getur streymt að landgrunninum og brætt skriðjökla neðan frá. Við bráðunina bætist enn meira ferskvatn út í sjóinn sem stíflar þessa hringrás enn frekar og veldur þannig meiri bráðnun.Eykur á áhrif hlýnunar Spálíkön hafa bent til þess að niðurbrot hringrásarinnar gæti átt sér stað með aukinni bráðnun íssins á Suðurskautinu með hnattrænni hlýnun af völdum manna. Rannsóknin nú er fyrsta beina mælingin sem bendir til þess að ferlið sé þegar farið af stað, að sögn Washington Post. Sá fyrirvari er á rannsókninni að ekki er hægt að ráða af niðurstöðum hennar hvenær ferskvatnið byrjaði að trufla hringrásina og því er ekki hægt að slá því föstu að hlýnun loftslags af völdum manna hafi orsakað truflunina. Óháð því mun röskunin auka á áhrif hnattrænnar hlýnunar og hækkun yfirborðs sjávar sem fylgir bráðnun landíssins. Alessandro Silvano, vísindamaður við Tasmaníuháskóla og aðalhöfundur rannsóknarinnar, segist aðallega hafa áhyggjur af því að Suðurskautslandið bráðni hraðar á yfirborðinu með áframhaldandi hlýnun loftslags. Sú hafi enn ekki verið raunin þar ólíkt á Grænlandi en það gæti breyst.Neðansjávarbráðnun af völdum hlýs sjávar hefur verið aðalorsök bráðnunar jökla á Suðurskautslandinu. Gríðarlegir ísjakar hafa brotað úr íshellunni þar undanfarin ár.Vísir/AFPHliðstæð atburðarás á norðurhvelinu James Hansen, fyrrverandi loftslagsvísindamaður NASA, sem notaði líkön til að spá fyrir um áhrif bráðnunarvatnsins á hringrásina í hafinu fyrir tveimur árum, segir of snemmt að segja hvaða áhrif keðjuverkun bráðnunar muni hafa á stærri skala. „Ef við höldum okkur við óbreytta losun [gróðurhúsalofttegunda] þannig að hnattræn hlýnun heldur áfram að aukast býst ég við því að innspýting ferskvatns haldi áfram að aukast (aðallega með hraðara uppbroti íshellunnar og neðansjávarbráðnun) og að hafísþekjan muni stækka. Þessi tilraun mun halda áfram næstu árin og áratugina,“ segir Hansen við bandaríska blaðið. Fram að þessu hafa vísindamenn haft meiri áhyggjur af því að bráðnun íss á Grænlandi gæti raskað hafstraumum í norðurhöfum. Ferskvatn frá bráðnandi jöklum gæti truflað hringrás í sjónum þar. Nýjar rannsóknir hafa þannig bent til þess að hringrás í hafinu sem flytur hlýjan sjó frá miðbaugi norður í höf og kaldan sjó þaðan suður á bóginn hafi ekki verið hægari í annað þúsund ára. Slík röskun á hafstraumunum gæti haft veruleg áhrif á veðurfar í kringum Ísland og í vestanverðri Evrópu. Loftslagsmál Suðurskautslandið Vísindi Tengdar fréttir Færiband hlýrra hafstrauma í Atlantshafi ekki verið hægara í þúsund ár Veikist hringrás sjávar enn frekar eða stöðvist hefði það mikil staðbundin áhrif á veðurfar og dýralíf. 12. apríl 2018 13:00 Mikil aukning í úrkomu á Suðurskautslandinu Stóraukin snjókoma hefur hins vegar ekki komist nálægt því að jafna út ístapið af völdum bráðnunar og hop jökla með hlýnandi sjó og veðurfari. 9. apríl 2018 14:15 Viðkvæmasti hluti suðurskautsíssins heldur áfram að rýrna hraðar Alls runnu rúmlega 1.900 milljarðar tonna af ís út hafið af Suðurskautslandinu á hverju ári árið 2015. 22. febrúar 2018 23:00 Sjávarstaða næstu alda gæti ráðist á næstu fimm árum Tafir á loftslagsaðgerðum núna hafa áhrif langt inn í framtíðina. Yfirborð sjávar gæti hækkað um 70-120 sentímetra fyrir árið 2300 jafnvel þó að markmið Parísarsamkomulagsins náist. 20. febrúar 2018 22:54 Mest lesið „Hér er ekki ódýr orka í neinum alþjóðlegum samanburði“ Innlent „Kennarar eiga ekki að vera í einhverjum lögguhlutverki“ Innlent Læknir nýtti sér sjúkraskrár til að afla viðskiptavina Innlent Bandaríska utanríkisráðuneytið tjáir sig ekki um undirróðursherferð Erlent Gunnfaxi ekki á safnið nema annar þristur fáist á sandinn Innlent Setti byssukúlu í póstkassa: „Næsta kemur ekki í umslagi“ Innlent Kjördæmapot og pólitískar sveiflur megi ekki ráða för Innlent Stefnir Hödd vegna ásökunar um nauðgun Innlent Lögreglan vill ná tali af þremur mönnum Innlent Vinstribeygja inn á Bústaðaveg gæti heyrt sögunni til Innlent Fleiri fréttir Bandaríska utanríkisráðuneytið tjáir sig ekki um undirróðursherferð Glundroði hjá einni fremstu lýðheilsustofnun heims Rússar réðust á sendiskrifstofu Evrópusambandsins í Kænugarði Hafði ritað „Breivik“ og „Drepið Trump“ á skotvopnin Rýnt í stöðuna í Úkraínu: Friður enn fjarlægur og Trump missir móðinn Mannskæð skotárás í skóla í Bandaríkjunum Með rétt til að „gera hvað sem ég vil“ „Þetta í raun staðfestir það sem að flestir bjuggust við“ Tilraunaskotið heppnaðist loksins Biður grænlenskar konur afsökunar vegna „lykkjumálsins“ Raðsundlaugarkúkari gengur laus í Oulu Stefna Open AI vegna sjálfsvígs sonarins Frakkar skila höfuðkúpu konungsins Toera Fundu steinaldarbyggð í Árósaflóa sem fór undir sjó eftir ísöld Lögfesta bann gegn símanotkun í skólum Kallar bandarískan erindreka á teppið vegna Grænlandsmála Er við góða líkamlega heilsu en heilinn að „bregðast honum“ 50 prósenta tollar á indverskar vörur taka gildi í Bandaríkjunum Málverk stolið af nasistum fannst í argentínskri fasteignaauglýsingu Gríðarstór sandstormur olli usla í Arizona Ungstirni ryður sér til rúms Árásir á olíuvinnslu í Rússlandi bíta Flúði þungvopnaður eftir að hafa myrt tvo lögregluþjóna Stefna búi Epsteins og vilja afmælisbókina Ástralir vísa sendiherra Íran úr landi og loka sendiráðinu í Tehran Trump gerir aðför að stjórn Seðlabankans Örlög Bayrou ráðast 8. september Vörpuðu sprengjum á sjúkrahús með 15 mínútna millibili Vilja nú senda El Salvador fangann til Úganda Habeck hættir á þingi Sjá meira
Ferskt bráðnunarvatn frá íshellunni á Suðurskautslandinu virðist nú raska hringrás í hafinu í kringum viðkvæmustu jöklana þar og veita hlýjum sjó greiðari aðgang að þeim. Þetta gæti valdið hringrás þar sem bráðnun getur af sér enn meiri bráðnun og hækkun yfirborðs sjávar. Beinar mælingar við strendur vesturhluta Suðurskautslandsins og Totten-jökulinn á austurhluta þess sýna að að ferskt bráðnunarvatnið truflar náttúrulegt ferli þar sem kaldur og saltur sjór við yfirborðið sekkur. Þetta þýðir að hlýrri sjór á meira dýpi getur streymt að landgrunninum og brætt skriðjökla neðan frá. Við bráðunina bætist enn meira ferskvatn út í sjóinn sem stíflar þessa hringrás enn frekar og veldur þannig meiri bráðnun.Eykur á áhrif hlýnunar Spálíkön hafa bent til þess að niðurbrot hringrásarinnar gæti átt sér stað með aukinni bráðnun íssins á Suðurskautinu með hnattrænni hlýnun af völdum manna. Rannsóknin nú er fyrsta beina mælingin sem bendir til þess að ferlið sé þegar farið af stað, að sögn Washington Post. Sá fyrirvari er á rannsókninni að ekki er hægt að ráða af niðurstöðum hennar hvenær ferskvatnið byrjaði að trufla hringrásina og því er ekki hægt að slá því föstu að hlýnun loftslags af völdum manna hafi orsakað truflunina. Óháð því mun röskunin auka á áhrif hnattrænnar hlýnunar og hækkun yfirborðs sjávar sem fylgir bráðnun landíssins. Alessandro Silvano, vísindamaður við Tasmaníuháskóla og aðalhöfundur rannsóknarinnar, segist aðallega hafa áhyggjur af því að Suðurskautslandið bráðni hraðar á yfirborðinu með áframhaldandi hlýnun loftslags. Sú hafi enn ekki verið raunin þar ólíkt á Grænlandi en það gæti breyst.Neðansjávarbráðnun af völdum hlýs sjávar hefur verið aðalorsök bráðnunar jökla á Suðurskautslandinu. Gríðarlegir ísjakar hafa brotað úr íshellunni þar undanfarin ár.Vísir/AFPHliðstæð atburðarás á norðurhvelinu James Hansen, fyrrverandi loftslagsvísindamaður NASA, sem notaði líkön til að spá fyrir um áhrif bráðnunarvatnsins á hringrásina í hafinu fyrir tveimur árum, segir of snemmt að segja hvaða áhrif keðjuverkun bráðnunar muni hafa á stærri skala. „Ef við höldum okkur við óbreytta losun [gróðurhúsalofttegunda] þannig að hnattræn hlýnun heldur áfram að aukast býst ég við því að innspýting ferskvatns haldi áfram að aukast (aðallega með hraðara uppbroti íshellunnar og neðansjávarbráðnun) og að hafísþekjan muni stækka. Þessi tilraun mun halda áfram næstu árin og áratugina,“ segir Hansen við bandaríska blaðið. Fram að þessu hafa vísindamenn haft meiri áhyggjur af því að bráðnun íss á Grænlandi gæti raskað hafstraumum í norðurhöfum. Ferskvatn frá bráðnandi jöklum gæti truflað hringrás í sjónum þar. Nýjar rannsóknir hafa þannig bent til þess að hringrás í hafinu sem flytur hlýjan sjó frá miðbaugi norður í höf og kaldan sjó þaðan suður á bóginn hafi ekki verið hægari í annað þúsund ára. Slík röskun á hafstraumunum gæti haft veruleg áhrif á veðurfar í kringum Ísland og í vestanverðri Evrópu.
Loftslagsmál Suðurskautslandið Vísindi Tengdar fréttir Færiband hlýrra hafstrauma í Atlantshafi ekki verið hægara í þúsund ár Veikist hringrás sjávar enn frekar eða stöðvist hefði það mikil staðbundin áhrif á veðurfar og dýralíf. 12. apríl 2018 13:00 Mikil aukning í úrkomu á Suðurskautslandinu Stóraukin snjókoma hefur hins vegar ekki komist nálægt því að jafna út ístapið af völdum bráðnunar og hop jökla með hlýnandi sjó og veðurfari. 9. apríl 2018 14:15 Viðkvæmasti hluti suðurskautsíssins heldur áfram að rýrna hraðar Alls runnu rúmlega 1.900 milljarðar tonna af ís út hafið af Suðurskautslandinu á hverju ári árið 2015. 22. febrúar 2018 23:00 Sjávarstaða næstu alda gæti ráðist á næstu fimm árum Tafir á loftslagsaðgerðum núna hafa áhrif langt inn í framtíðina. Yfirborð sjávar gæti hækkað um 70-120 sentímetra fyrir árið 2300 jafnvel þó að markmið Parísarsamkomulagsins náist. 20. febrúar 2018 22:54 Mest lesið „Hér er ekki ódýr orka í neinum alþjóðlegum samanburði“ Innlent „Kennarar eiga ekki að vera í einhverjum lögguhlutverki“ Innlent Læknir nýtti sér sjúkraskrár til að afla viðskiptavina Innlent Bandaríska utanríkisráðuneytið tjáir sig ekki um undirróðursherferð Erlent Gunnfaxi ekki á safnið nema annar þristur fáist á sandinn Innlent Setti byssukúlu í póstkassa: „Næsta kemur ekki í umslagi“ Innlent Kjördæmapot og pólitískar sveiflur megi ekki ráða för Innlent Stefnir Hödd vegna ásökunar um nauðgun Innlent Lögreglan vill ná tali af þremur mönnum Innlent Vinstribeygja inn á Bústaðaveg gæti heyrt sögunni til Innlent Fleiri fréttir Bandaríska utanríkisráðuneytið tjáir sig ekki um undirróðursherferð Glundroði hjá einni fremstu lýðheilsustofnun heims Rússar réðust á sendiskrifstofu Evrópusambandsins í Kænugarði Hafði ritað „Breivik“ og „Drepið Trump“ á skotvopnin Rýnt í stöðuna í Úkraínu: Friður enn fjarlægur og Trump missir móðinn Mannskæð skotárás í skóla í Bandaríkjunum Með rétt til að „gera hvað sem ég vil“ „Þetta í raun staðfestir það sem að flestir bjuggust við“ Tilraunaskotið heppnaðist loksins Biður grænlenskar konur afsökunar vegna „lykkjumálsins“ Raðsundlaugarkúkari gengur laus í Oulu Stefna Open AI vegna sjálfsvígs sonarins Frakkar skila höfuðkúpu konungsins Toera Fundu steinaldarbyggð í Árósaflóa sem fór undir sjó eftir ísöld Lögfesta bann gegn símanotkun í skólum Kallar bandarískan erindreka á teppið vegna Grænlandsmála Er við góða líkamlega heilsu en heilinn að „bregðast honum“ 50 prósenta tollar á indverskar vörur taka gildi í Bandaríkjunum Málverk stolið af nasistum fannst í argentínskri fasteignaauglýsingu Gríðarstór sandstormur olli usla í Arizona Ungstirni ryður sér til rúms Árásir á olíuvinnslu í Rússlandi bíta Flúði þungvopnaður eftir að hafa myrt tvo lögregluþjóna Stefna búi Epsteins og vilja afmælisbókina Ástralir vísa sendiherra Íran úr landi og loka sendiráðinu í Tehran Trump gerir aðför að stjórn Seðlabankans Örlög Bayrou ráðast 8. september Vörpuðu sprengjum á sjúkrahús með 15 mínútna millibili Vilja nú senda El Salvador fangann til Úganda Habeck hættir á þingi Sjá meira
Færiband hlýrra hafstrauma í Atlantshafi ekki verið hægara í þúsund ár Veikist hringrás sjávar enn frekar eða stöðvist hefði það mikil staðbundin áhrif á veðurfar og dýralíf. 12. apríl 2018 13:00
Mikil aukning í úrkomu á Suðurskautslandinu Stóraukin snjókoma hefur hins vegar ekki komist nálægt því að jafna út ístapið af völdum bráðnunar og hop jökla með hlýnandi sjó og veðurfari. 9. apríl 2018 14:15
Viðkvæmasti hluti suðurskautsíssins heldur áfram að rýrna hraðar Alls runnu rúmlega 1.900 milljarðar tonna af ís út hafið af Suðurskautslandinu á hverju ári árið 2015. 22. febrúar 2018 23:00
Sjávarstaða næstu alda gæti ráðist á næstu fimm árum Tafir á loftslagsaðgerðum núna hafa áhrif langt inn í framtíðina. Yfirborð sjávar gæti hækkað um 70-120 sentímetra fyrir árið 2300 jafnvel þó að markmið Parísarsamkomulagsins náist. 20. febrúar 2018 22:54