Íslenska ríkið braut á mannréttindum Egils

Mannréttindadómstóll Evrópu hefur komist að þeirri niðurstöðu að dómur Hæstaréttar í máli Egils Einarssonar, betur þekktur sem Gillzenegger, gegn Inga Kristjáni Sigurmarssyni hafi verið brot á áttundu grein mannréttindasáttmálans sem segir að sérhver maður eigi rétt á friðhelgi til einkalífs.

Egill fór fram á að ummælin „Fuck you rapist bastard“ eða „„Farðu til fjandans nauðgaraskepna“sem Ingi Kristján skrifaði við mynd sem hann birti á Instagram yrðu dæmd dauð og ómerk.

Hæstiréttur klofnaði í dómi sínum í lok árs 2014 en tveir dómarar töldu ummælin varin af 73. grein stjórnarskárinnar er snýr að tjáningarfrelsi. Einn dómari skilaði sératkvæði.

Í dómi Mannréttindadómstólsins, sem fimm dómarar voru sammála um en tveir skiluðu sératkvæði, segir meðal annars að ummælin hafi verið alvarleg og skaðleg fyrir orðspor Egils. Þau hafi leitt til brots á friðhelgi einkalífs Egils og er vísað til 8. greinar mannréttindasáttmálans. Jafnvel umdeildar opinberar persónur, sem hafa tekið þátt í grófri umræðu eða orðið fyrir henni vegna hegðunar sinnar, eigi ekki að þurfa að sæta því að vera opinberlega ásakaðar um alvarleg hegningarlagabrot án þess að ásökunin eigi sér stað í raunveruleikanum. 

Var það niðurstaða dómstólsins að Hæstiréttur hefði ekki gætt rétt jafnvægis á milli friðhelgi Egils til einkalífs og tjáningarfrelsis Inga Kristjáns. Egill fór fram á 10 þúsund evrur í miskabætur vegna málsins en dómstóllinn hafnaði þeirri beiðni.

Tveir dómarar skiluðu sératkvæði og töldu dóm Hæstaréttar réttan.

Íslenska ríkið er dæmt til þess að greiða Agli 17.500 evrur vegna dómsins eða rúmlega 2,1 milljón íslenskra króna í málskostnað, annars vegar fyrir dómstólum á Íslandi og hins vegar fyrir Mannréttindadómstólnum.

Dómurinn var kveðinn upp í Strassborg í morgun og má lesa hér í heild sinni.

 

Tvö mál töpuðust fyrir Hæstarétti

Eva Hauksdóttir laganemi fjallar um málið á síðu sinni nú í morgun. Greindi hún fyrst frá því að dómurinn væri fallinn en hún þekkir vel til málsins. 

„Egill var sakaður um nauðgun í félagi við sambýliskonu sína og miklar umræður urðu um málið í fjölmiðlum og á samfélagsmiðlum. Saksóknari taldi ekki tilefni til að gefa út ákæru í málinu en það lægði ekki öldurnar og Egill lá áfram undir ámæli.“

Önnur stúlka kærði Egil sömuleiðis fyrir nauðgun nokkrum árum fyrr. Bæði málin voru látin niður falla þar sem þau töldu ekki líkleg til sakfellingar. Egill stefndi báðum kærendum fyrir upplognar sakir en þau mál voru sömuleiðis látin niður falla.

Vilhjálmur H. Vilhjálmsson lögmaður Egils stefndi nokkrum einstaklingum fyrir meiðyrði en tapaði tveimur þeirra mála fyrir Hæstarétti.

Í öðru tilvikinu hafði Ingi Kristján Sigurmarsson birt mynd af Agli á Instagram þar sem hann hafði skrifað „Fuck You Rapist Bastard“ auk þess sem skrifað hafði verið á myndina „Aumingi“.

Hæstiréttur sýknaði stefnda á þeirri forsendu að um gildisdóm hefði verið að ræða en ekki ásökun um glæp og að framganga Egils á opinberum vettvangi hefði verið með þeim hætti að hann hefði mátt búast við hörðum viðbrögðum.

Jón Steinar harðorður í nýrri bók

Jón Steinar Gunnlaugsson lögmaður og fyrrverandi hæstaréttardómari fjallar um þetta mál, meðal annars, í nýrri bók sinni „Með lognið í fangið“ þar sem hann tekur það til dæmis um dómsstóla í molum. 

Ingi Kristján er sonur Álfheiðar Ingadóttur stjórnmálamanns og Sigurmars K. Albertsson hæstaréttarlögmanns sem Jón Steinar segir að sé náinn vinur Markúsar Sigurbjörnssonar hæstaréttardómara. Markús var þó ekki einn dómaranna þriggja sem kváðu upp dóminn yfir Agli.

„Hvernig geta tveir dómarar við æðsta dómstól þjóðarinnar komist að svona niðurstöðu? Telja þeir kannski að dómsvaldið sé eins konar leikfang í þeirra hendi og þeim líðist að gera bara það sem þeim þóknast og þá kannski einkum ef þeir telja það falla einhverju fólki í geð? Eða er skýringin kannski fólgin í óvild þeirra sjálfra í garð þess manns sem ummælin voru höfð um? Eða ef til vill í kunningsskap við hinn málsaðilann eða einhvern sem tengist honum?

Það er ekkert minna en skelfilegt að dómarar við æðsta dómstól þjóðarinnar skuli láta frá sér fara svona dóm. Og svo ætlast þeir til að þjóðin beri traust til þeirra,“ skrifar Jón Steinar.

Annað mál til athugunar hjá dómstólnum

Í hinu málinu hélt stúlka því fram á Facebook, eftir að niðurstaða saksóknara hafði verið gefin út, að Egill hefði nauðgað stúlkunni sem kærði hann.

Hæstiréttur féllst ekki á það í þetta sinn að það væri gildisdómur að kalla mann nauðgara, dæmdi ummælin ómerk, en sýknaði stúlkuna af skaðabótakröfu Egils á þeirri forsendu að hún hefði verið í góðri trú um sannleiksgildi orða sinna.

Egill bar þessi mál undir Mannréttindadómstól Evrópu

Dómstóllinn taldi seinna málið einnig tækt til umfjöllunar og er með það til athugunar en ekki er vitað hvenær dómur verður kveðinn upp í því máli.“

Egill Einarsson segist, í samtali við Vísi, þurfa svigrúm til að átta sig á því hvað í þessu felst. Og ætlar hann að tjá sig um málið síðar.

„Myndin segir meira um þann sem gerði hana en mig," sagði Egill í viðtali við Vísi á sínum tíma.

Niðurstöðu málsins verður að telja mikinn sigur fyrir Egil en stærstum hluta þeirra mála, sem send eru til Mannréttindadómstólsins í von um meðferð, er vísað frá vegna anna dómstólsins.

Uppfært klukkan 10:08

Í fyrstu útgáfu stóð að Egill hefði fengið 2,1 milljón króna í bætur en hið rétta er að íslenska ríkið þarf að greiða honum upphæðina vegna málskostnaðar.