Samningar verða að takast

Það væri mikið slys ef fulltrúar atvinnulífs og verkalýðshreyfingar í svokallaðari forsendunefnd næðu ekki skynsamlegu samkomulagi í dag, áður en fresturinn til að segja upp gildandi kjarasamningum rennur út á miðnætti.

Nefndarmenn hafa að undanförnu ræðst við á hverjum degi og ekki annað að ráða af þvi litla sem eftir þeim hefur verið haft í fjölmiðlum, en að þeir nái saman. Það getur hinsvegar margt gerst á síðustu stundu í málum sem þessum og því er allur varinn góður, sérstaklega þar sem lítið sem ekkert hefur kvisast út nákvæmlega um efnisatriði væntanlegs samkomulags, sem gæti komið misjafnlega niður á hinum ýmsju hópum innan verkalýðshreyfingarinnar, eða ýmsum hópin þjóðfélagsins þar sem leiðréttinga er þörf.

Í gildandi kjarasamningum eru ákvæði þess efnis að fari verðbólgan yfir ákveðin mörk skuli fulltrúar verkalýðshreyfingar og atvinnulífs taka málið fyrir og freista þess að finna lausn á því fyrir ákveðinn tíma.Nefndarmenn í forsendunefndinni hafa því ekki nema daginn í dag til að ganga frá málum. að öðrum kosti getur komið til þess að samningum verði sagt upp. Mikil spenna ríkir á vinnumarkaði í þjóðfélaginu um þessar mundir, sem leitt hefur til þes að erfitt er að manna stöður í ýmsum starfsgreinum, einkum þó þeim greinum þar sem launin eru hvað lægst.

Þetta vandamál hefur nýlega skotið upp kollinum í greinum þar sem launakjör hafa verið talin viðunandi, því að undanförnu hefur meira að segja borið á því að erfitt hefur reynst að manna sum fiskiskip. Forystumenn sjómanna og útgerðarmanna hafa látið hafa það eftir sér að brátt komi að því að flytja verði inn útlendinga til starfa á fiskiskipum. Á kaupskipaflotanum er þegar starfandi fjöldi útlendinga, og gjarnan frá láglaunalöndum, en nú eru sem sé horfur á því að útlendingar verðir skráðir á íslensk fiskiskip. Það hefur að vísu gerst áður, því færeyskir sjómenn komu hingað í hundraðatali á árum áður til starfa á síðutogurum og öðrum fiskiskipum , en síðan hefur mikið breyst í atvinnulífi þeirra.

Yfirborgarnir eru líklega algengari en nokkru sinnum fyrr hér og því ætti að vera tækifæri til að rétta hlut hinna lægst launuðu í þjóðfélaginu og ná fram sanngjarnri leiðréttinu á ýmsum sjálfsögðum réttindamálum. En þótt laun hinna læst launuðu verði hækkuð er ekki þar með sagt að sú launahækkn eigi að fara upp allan launastigann, - það væri af og frá. Hér áður fyrr var sagt að ekki væri hægt að hækka laun hinna lægst launuðu vegna uppmælingaaðalsins svokallaða, en vonandi er sá tími liðinn.

Í því góðæri sem nú er í landinu verða fulltrúar atvinulífs og verkalýðshreyfingar að finna einhverja skynsamlega leið til að rétta hlut hinna lægst launuðu og þeirra sem minna mega sín i þjóðfélaginu eða hafa orðið fyrir óvæntum skakkaföllum í lifinu. Ríkisstjórn hefur enn sem komið er ekki sýnt öll spilin sem hún er með á hendi varðandi innkomu sína í þetta mál. Það eina sem er handfast í þeim efnum er lagafrumvarp um starfsmannaleigur, sem kynnt hefur verið að lagt verði fram á vegum félagsmálaráðherra, auk þess sem ráðherrar hafa sagt að stjórnin muni leggja sitt af mörkum, til að greiða fyrir lausn samninga. Það er líka mikið í húfi fyrir stjórnvöld að hér ríki stöðugleiki og ein af forsendum þess er að friður ríki á vinnumarkaði.